აზია

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
Disambig-dark.svg სიტყვას „აზია“ აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ აზია (მრავალმნიშვნელოვანი).

აზია — ყველაზე დიდი ქვეყნის ნაწილი, ევროპასთან ერთად ქმნის ევრაზიის კონტინენტს.

ბუნება[რედაქტირება]

აზია

აზიას გარს აკრავს ჩრდილოეთი ყინულოვანი ოკეანე, წყნარი ოკეანე და ინდოეთის ოკეანე თავისი გარე ზღვებით, აგრეთვე ატლანტის ოკეანის შიგა კონტინენტური ზღვები. აზიასა და ევროპას შორის საზღვრის ხაზის თაობაზე იხილეთ სტატია: ევროპა-აზიის საზღვარი. ჩრდილოეთ ამერიკისაგან გამოყოფილია ბერინგის სრუტით, ხოლო აფრიკისაგან - სუეცის ყელით. კუნძულების საერთო ფართობი 2 მლნ კვ.კმ-ს შეადგენს.

  • გეოლოგიური სტრუქტურა. აზიის ძირითადი სტრუქტურული ელემენტებია უძველესი პლატფორმები: ციმბირის (ალდანის ფართან ერთად), ჩინეთ-კორეის, სამხრეთ ჩინეთის, ინდოეთის. ყველაზე მოძრავია ჰიმალაური და აღმოსავლეთ აზიური გეოსინკლინური სარტყელები. ნეოტექტონიკური მოძრაობებითაა მოცული აგრეთვე სხვადასხვა ასაკის სტრუქტურების ვრცელი ზოლი ჰისარ-ალაიდან ჩუკოტკის ნახევარკუნძულამდე. შუა, ცენტრალური და აღმოსავლეთი აზია, მალაის არქიპელაგი ხასიათდებიან ძლიერი სეისმურობით. კამჩატკაზე, სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ბევრ კუნძულზე მოქმედი ვულკანებია.
  • კლიმატი. კლიმატი იცვლება არქტიკულიდან ჩრდილოეთში, ეკვატორულით სამხრეთში. ევრაზიის პერიფერიებში კლიმატი ოკეანურია, სამხრეთში და აღმოსავლეთში - მუსონური, ხოლო შიგა რეგიონებში - კონტინენტური და მკაცრად კონტინენტური. ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთში, ვერხოიანსკისა და ოიმიაკონის რაიონებში, გადის ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს სიცივის ზოლი. დედამიწაზე ყველაზე მეტი ნალექი მოდის ინდოეთის ქალაქ ჩერაპუნჯში, დაახლ. 12 ათასი მმ წელიწადში.

გეოგრაფიული რეგიონები[რედაქტირება]

აზიას ტრადიციულად ყოფენ შემდეგ გეოგრაფიულ რეგიონებად:

  1. ჩრდილოეთი აზია
  2. ცენტრალური აზია
  3. აღმოსავლეთი აზია
  4. სამხრეთ-აღმოსავლეთი აზია
  5. სამხრეთი აზია
  6. დასავლეთი აზია

აზიის სხვა რეგიონები და მხარეებია: მცირე აზია, შუა აზია, კავკასია, ახლო აღმოსავლეთი, შუამდინარეთი.

მოსახლეობა[რედაქტირება]

მსოფლიოს მოსახლეობის 60% აზიის წილად მოდის. 2003 წლის შეფასებით აქ 4 მილიარდი ადამიანი ცხოვრობდა.

აზიის ისტორია[რედაქტირება]

იხილეთ ძირითადი სტატია: აზიის ისტორია

პოლიტიკური რუკა[რედაქტირება]

აზია, პოლიტიკური რუკა

ამჟამად აზიის ტერიტორიაზე მდებარეობს 48 სუვერენული სახელმწიფო, 3 სამფლობელო და 2 გაურკვეველი საერთაშორისო სტატუსის ტერიტორია.


1 ნაწილობრივ ევროპაში მდებარეობს.

აზიის ტერიტორიას ეკუთვნის ავსტრალიის 3 კუნძულოვანი სამფლობელო:

გაურკვეველი საერთაშორისო სტატუსის ტერიტორიებია:

იხილეთ აგრეთვე[რედაქტირება]

ლიტერატურა[რედაქტირება]

  • Lewis, Martin W. (1997). The myth of continents: a critique of metageography. Berkeley and Los Angeles: University of California Press. ISBN 0-520-20743-2. 
  • Ventris, Michael (1973). Documents in Mycenaean Greek, 2nd, Cambridge: University Press. 

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება]

  • Display Maps. The Soil Maps of Asia. European Digital Archive of Soil Maps – EuDASM. წაკითხვის თარიღი: 26 July 2011.
  • Asia Maps. Perry-Castañeda Library Map Collection. University of Texas Libraries. წაკითხვის თარიღი: 20 July 2011.
  • Asia. Norman B. Leventhal Map Center at the Boston Public Library. წაკითხვის თარიღი: 26 July 2011.
  • Bowring, Philp (12 February 1987). „What is Asia?“. Eastern Economic Review 135. 


მოძიებულია „http://ka.wikipedia.org/w/index.php?title=აზია&oldid=2656010“-დან