უზბეკეთი

უზბეკეთის რესპუბლიკა O‘zbekiston Respublikasi უზბეკეთი
ჰიმნი: უზბეკეთის რესპუბლიკის ეროვნული ჰიმნი
დედაქალაქი (და უდიდესი ქალაქი)		ტაშკენტი 41.266667,69.21666741°16′ ჩ. გ. 69°13′ ა. გ.
ოფიციალური ენა(ები)		უზბეკური
მთავრობა		რესპუბლიკა
-	პრეზიდენტი	ისლამ კარიმოვი
-	პრ.-მინისტრი	შავკატ მირზაევი
ფართობი
-	სულ	447,400 კმ2 (56-ე)
-	წყალი (%)	4.9
მოსახლეობა
-	2005 შეფასებით	26,593,000 (44-ე)
-	სიმჭიდროვე	59 ად კაცი/კმ2 (136-ე)
მშპ (მუპ)		2005 შეფასებით
-	სულ	$50.395 მილიარდი (74-ე)
-	ერთ მოსახლეზე	$2,283 (145-ე)
აგი (2007)		0.702 (საშუალო) (113-ე)
ვალუტა		სომი (UZS)
დროის სარტყელი		(UTC +5სთ.)
-	ზაფხულის (DST)	(UTC +5სთ.) (UTC)
ქვეყნის კოდი		UZB
Internet TLD		.uz
სატელეფონო კოდი		998

სახელწოდება

• ოფიციალური: უზბეკეთის რესპუბლიკა.
• ეროვნული: Ozbekiston Respublikasi.

გეოგრაფია

უზბეკეთის რესპუბლიკა

ქვეყანა მდებარეობს ცენტრალურ აზიაში. მისი მოსაზღვრე ქვეყნებია: ყაზახეთი, ყირგიზეთი, ტაჯიკეთი, ავღანეთი, თურქმენეთი. ფართობი - 447.400 კვ.კმ. ტერიტორიის მხოლოდ 10%-ია სოფლის მეურნეობისათვის გამოსადეგი. მთავარი მდინარეებია სირდარია, ამუდარია და ზარაფშანი. აქ მდებარეობს არალის ზღვის სამხრეთი ნაწილი. უზბეკეთი არის ერთ-ერთი იმ ორი ქვეყნიდან (მეორე ლიხტენშტეინია), რომელსაც არა აქვს ზღვაზე გასასვლელი არც უშუალოდ, არც მოსაზღვრე ქვეყნების მხრივ.

სახელმწიფო

• სახელმწიფო სისტემა - განვითარებადი დემოკრატია.
• სახელმწიფოს მეთაური - პრეზიდენტი ისლამ ქარიმოვი (1990 წლიდან).
• საკანონმდებლო ორგანო - ერთპალატიანი პარლამენტი (250 წევრი).

ტერიტორიული მოწყობა

ქვეყნის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულებია: 12 რეგიონი (viloyat), 1 რესპუბლიკა (respublika – ყარაყალპაკეთის რესპუბლიკა) და 1 ქალაქი (shahar – ტაშკენტი).

დემოგრაფია

• მოსახლეობა - 25.981.000 (2003), მათ შორის 80% უზბეკი, 5,5% რუსი, 5% ტაჯიკი, 3% ყაზახი, 2,5% ყარაყალპაყი, 1,5% თათარი.
• სახელმწიფო ენა - უზბეკური. სხვა ენები - რუსული, ტაჯიკური.
• რელიგია - ისლამი.
• დედაქალაქი - ტაშკენტი (2.155 ათასი).
• დიდი ქალაქები - სამარყანდი (375), ანდიჯანი (354), ნამანგანი (432), კოკანდი (136), ბუხარა (272), ნუკუსი (262), კარში (226), ფერღანა (220).

ეკონომიკა

ტაშკენტი

უზბეკეთი მდიდარია მინერალური რესურსებით - ბუნებრივი აირი, ნავთი, ქვანახშირი, ოქრო, ურანი, ვერცხლი, სპილენძი, ტყვია და თუთია, ვოლფრამი, მოლიბდენი. იგი ამჟამად სიდიდით ბამბის მე-3 ექსპორტიორია მსოფლიოში. მის საექსპორტო კალათაში მნიშვნელოვანია გაზი, ოქრო, ქიმიკატები, ასევე კვების პროდუქტები, ლითონები, საფეიქრო ნაწარმი. ეროვნული ვალუტა - სუმი (UZS);

უახლესი ისტორია

1991 წელს გამოცხადდა უზბეკეთის დამოუკიდებლობა. იგი არის დსთ-ს, სუუამის და სხვა რეგიონული და საფინანსო ორგანიზაციების წევრი.

კულტურა

• არქიტექტურა: იჩან-ყალა, ბუხარის და შაჰრისიაბზის ისტორიული ცენტრები, სამარყანდი;
• ლიტერატურა: უზბეკურ-ყაზახური ეპოსი - ალფამიში (XIX-XX სს.).