ყირგიზეთი
ვიკიპედიიდან
|
|||||
| ჰიმნი: ყირგიზეთის რესპუბლიკის ეროვნული ჰიმნი | |||||
 |
|||||
| დედაქალაქი | ბიშკეკი |
||||
| უდიდესი ქალაქი | ბიშკეკი | ||||
| ოფიც. ენები | ყირგიზული, რუსული | ||||
| მთავრობა | რესპუბლიკა | ||||
| -პრეზიდენტი | ყურმანბეკ ბაკიევი | ||||
| -პრ.-მინისტრი | იგორ ჩუდინოვი | ||||
| ფართობი - საერთო - წყალი (%) |
199,900 კმ² (86-ე) 3.6% |
||||
| მოსახლეობა - 2005 სავ. - 1999 ცენზი - სიმჭიდროვე |
5,264,000 (111-ე) 4,896,100 26 ად/კმ² (176-ე) |
||||
| მშპ (ppp) - საერთო - ერთ მოსახლეზე |
2005მიახლ. $10.764 მილიარდი (134-ე) $2,150 (140-ე) |
||||
| აგი (2007) |  0.696 (საშუალო) (116-ე) |
||||
| ვალუტა | სომი (KGS) |
||||
| დროის სარტყელი | (UTC +6სთ.) | ||||
| ქვეყნის კოდი | KGZ | ||||
| ccTLD | .kg | ||||
| სატელეფონო კოდი | +996 |
||||
სექციების სია |
[რედაქტირება] სახელწოდება
- ოფიციალური: ყირგიზეთის რესპუბლიკა.
- ეროვნული: Кыргызстан; Kyrgyz Respublikasy.
[რედაქტირება] გეოგრაფია
ქვეყანა ცენტრალურ აზიაში. მოსაზღვრე ქვეყნებია - ჩინეთი, ტაჯიკეთი, უზბეკეთი და ყაზახეთი. ფართობი - 198.500 კვ.კმ. ბუნება - ქვეყნის ტერიტორიის 90% ზღვის დონიდან 1500 მეტრზე მაღლა მდებარეობს. უდიდესი ტბა - ისიკ-კული. ქვეყნის უდიდესი მწვერვალია გამარჯვების პიკი - 7439 მ.
[რედაქტირება] სახელმწიფო
- სახელმწიფო სისტემა - რესპუბლიკა.
- სახელმწიფოს მეთაური - პრეზიდენტი. 2005 წლიდა ყურმანბეკ ბაკიევი.
- საკანონმდებლო ორგანო - ორპალატიანი პარლამენტი (ჟოგორკუ კენეში - 70 წევრი, საკანონმდებლო ასამბლეა - 35 წევრი).
[რედაქტირება] ტერიტორიული მოწყობა
ყირგიზეთი ადმინისტრაციულად იყოფა 7 ოლქად (oblasty) და 2 ქალაქად (shaar), ესენია:
- ქალაქი ბიშკეკი
- ქალაქი ოში
- ბატკენის ოლქი
- ოშის ოლქი
- ჩუის ოლქი (ცენტრი - ბიშკეკი)
- ჯალალაბადის ოლქი
- ნარინის ოლქი
- ტალასის ოლქი
- ისიკ-ყულის ოლქი (ცენტრი - კარაკოლი)
[რედაქტირება] დემოგრაფია
- მოსახლეობა - 4.892 ათასი (2003), მათ შორის 52% ყირგიზი, 18% რუსი, 13% უზბეკი, 2,5% უკრაინელი, 2,4% გერმანელი.
- სახელმწიფო ენები - ყირგიზული და რუსული.
- რელიგია - ისლამი.
- დედაქალაქი - ბიშკეკი (825 ათასი). დიდი ქალაქები - ოში (226), ჯალალ-აბადი (76).
[რედაქტირება] ეკონომიკა
მიუხედავად დონორების, პირველ რიგში საერთაშორისო სავალუტო ფონდის, დიდი დახმარებისა, დამოუკიდებლობის შემდეგ ყირგიზეთი ეკონომიკურ სიძნელეებს განიცდის. მთავარი ბუნებრივი რესურსები - ჰიდროენერგია, ოქრო და მიწის იშვიათი ლითონების მნიშვნელოვანი მარაგები, ქვანახშირის, ნავთობის და ბუნებრივი აირის ექსპლუატაცია საკუთარი მოხმარებისათვის; ვერცხლისწყალი, ბისმუტი, ტყვია, თუთია. საექსპორტო პროდუქცია - კვების პროდუქტები, მანქანათმშენებლობის პროდუქცია, შალი, ლითონები. ეროვნული ვალუტა - სომი (KGS);
[რედაქტირება] უახლესი ისტორია
ქვეყნის ტერიტორია 1855 წლიდან რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში იყო. 1924 წელს შეიქმნა ყარა-ყირგიზეთის ავტონომიური ოლქი, 1926 წელს - ყირგიზეთის ასსრ. 1936 წელს - შეიქმნა ყირგიზეთის სსრ. დამოუკიდებლობა გამოაცხადა 1991 წელს. 2005 წლის მარტში, საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ განვითარებულმა დრამატულმა მოვლენებმა დაასრულა ასკარ აკაევის 15 წლიანი მმართველობა.
[რედაქტირება] კულტურა
- არქიტექტურა: მანასის მავზოლეუმი (XIV ს,), კოშკი «ბურანა» (XI ს.), მავზოლეუმი უზგენეში (XII ს.), შაჰ-ფაზილის მავზოლეუმი (XII ს).
- ტურიზმი: ყირგიზეთის უმთავრესი ღირშესანიშნაობაა ისიკ-ყულის ტბა, რომლის ირგვლივ ტურისტული ბაზები და დასასვენებელი სახლებია განლაგებული.
|
||||||||
|
|||||
|
|||||
|
|||||
დასავლეთ თურქული აზერბაიჯანი1 გაგაუზია (მოლდოვა) ყაზახეთი უზბეკეთი |
 ბაშკორთოსტანი ყაბარდო-ბალყარეთი თათრეთი სინძიანი (ჩინეთის სრ)
|
 ჩუვაშეთი ყარაჩაი-ჩერქეზეთი თურქეთი ყირგიზეთი |
 ჩრდილოეთი კვიპროსი2 ყარაყალპახეთი (უზბეკეთი) თურქმენეთი |
