იტალია

ვიკიპედიიდან

სექციების სია 1 სახელწოდება 2 გეოგრაფია 3 სახელმწიფო 4 დემოგრაფია 5 ეკონომიკა 6 ისტორია 7 მემკვიდრეობა 8 რესურსები ინტერნეტში

[რედაქტირება] სახელწოდება

• ოფიციალური: ქართულად - იტალიის რესპუბლიკა; იტალიურად - Italia, Repubblica Italiana.
• ეტიმოლოგია - სახელი უკავშირდება ძველ იტალიკურ ტომებს, რომელთა ერთმა ნაწილმა, კერძოდ ლათინებმა დაიმორჩილეს დანარჩენები და შექმნეს რომის სახელმწიფო. სხვა ვერსიით, იგი მომდინარეობს “ხბოთა ღვთაების” სახელისაგან (ლათინურად vituli ხბოებს ნიშნავს).
• ქვეყნის კოდი - IT.

[რედაქტირება] გეოგრაფია

ქვეყანა დასავლეთ ევროპაში, აპენინის ნახევარკუნძულსა და მიმდებარე კუნძულებზე. მოსაზღვრე ქვეყნებია: საფრანგეთი, შვეიცარია, ავსტრია, სლოვენია. იტალიის ტერიტორიაზე მდებარეობს ორი სუვერენული სახელმწიფო-ანკლავი: ვატიკანი და სან-მარინო.

• ფართობი - 301.230 კვ.კმ. საზღვრები: საზღვაო - 4.852 კმ; სახმელეთო - 1.703 კმ.
• ბუნება: გეოგრაფიული რაიონები - ალპები, აპენინები, პოს ველი. უმაღლესი მწვერვალები (მ) - გრან პარადიზო 4.061, მონბლანი 4.807 (ნაწილობრივაა იტალიაში); მთავარი მდინარეები (კმ) - პო 652, ადიჯე 410, ტევერე 405; მთავარი ტბები (კვ.კმ) - გარდა 370, მაჯიორე 170 (სულ 212), კომო 146, ტრაზიმენო 128; მთავარი კუნძულები (კვ.კმ) - სიცილია 25.426, სარდინია 23.813, ელბა 223 კვ.კმ; კლიმატი – ხმელთაშუაზღვის, კონტინენტური, ალპური.
• ბუნებრივი რესურსები - ვერცხლისწყალი, მარმარილო, გოგირდი, ბუნებრივი აირის და ნავთობის მცირე რეზერვები, თევზი, ქვანახშირი, სასოფლო-სამეურნეო მიწები.

[რედაქტირება] სახელმწიფო

• პოლიტიკური სისტემა - საპარლამენტო რესპუბლიკა.
• სახელმწიფოს მეთაური - პრეზიდენტი ჯორჯო ნაპოლიტანო(Giorgio Napolitano, 2006).
• მთავრობის მეთაური - პრემიერ-მინისტრი რომანო პროდი(Romano Prodi, 2006).
• საკანონმდებლო ორგანო - ორპალატიანი პარლამენტი, შედგება რესპუბლიკის სენატისა (315 წევრი) და დეპუტატთა პალატისაგან (630 წევრი).
• ადმინისტრაციული დაყოფა. იტალიის შემადგენლობაში შედის 20 რეგიონი (Regione): აპულია, აბრუცი, ბაზილიკატა, ემილია-რომანია, ვენეტო, კალაბრია, კამპანია, ლაციო, ლიგურია, ლომბარდია, მარკე, მოლიზე, პიემონტი, ტოსკანა, უმბრია, ვალე-დ-აოსტა, სარდინია, სიცილია, ტრენტინო-ალტო-ადიჯე, ფრიული-ვენეცია-ჯულია. უკანასკნელ ხუთ რეგიონს ავტონომიური რეგიონის სტატუსი აქვს.

[რედაქტირება] დემოგრაფია

• მოსახლეობა - 58,0 მლნ (2003), მათ შორის 94,1% იტალიელები, 2,6% სარდინიელები, 1,2% ფრიულელები.
• ენები - იტალიური, გერმანული (ტრენტინო-ალტო ადიჯეს რეგიონში), ფრანგული (ვალე დ-აოსტა), სლოვენური (ტრიესტე-გორიცია).
• რელიგია - კათოლიციზმი.
• ქალაქები (ათ.) - რომი (2.456, აგლომ. - 3.550), მილანი (1.180, აგლომ. - 4.047), ნეაპოლი (992, აგლომ. - 3.612), ტურინი (856, აგლომ. - 1.612), პალერმო (652, აგლომ. - 946), გენუა (602, აგლომ. - 675), ბოლონია (369, აგლომ. - 536), ფლორენცია (352, აგლომ. - 824).

[რედაქტირება] ეკონომიკა

იტალია მაღალგანვითარებული ინდუსტრიულ-აგრარული ქვეყანაა, ე.ე.პ. მოცულობით (1.160 მლრდ $) მსოფლიოში მე-6 ადგილი უკავია.

• ე.ე.პ. სტრუქტურა (%) - სოფლის მეურნეობა - 3, მრეწველობა - 33, მომსახურება - 64;
• ე.ე.პ. (1 სულზე) - 20.170 $.
• უდიდესი კომპანიები - მონტედისონი, ფიატი, ალფა-რომეო, ბუგატი, პირელი, ირი, ბენეტონი, ფერარი.
• ექსპორტი - ღვინო, მანქანათმშენებლობის პროდუქცია, ფეხსაცმელი, ტანსაცმელი, ზეითუნის ზეთი, ტექსტილი.
• ბიუჯეტი - 504,000 მლნ $.
• ვალუტა - ევრო (EUR); 2002 წლამდე იტალიური ლირა.

[რედაქტირება] ისტორია

1861 წელს თანამედროვე იტალიის ტერიტორიაზე არსებული პატარა სამეფო-სამთავროები გაერთიანდნენ დამოუკიდებელ სახელმწიფოდ. სულ ბოლოს მათ შეუერთდა რომი, სადაც მანამდე პოლიტიკური ძალაუფლება ეკუთვნოდა პაპს. 1922 წელს ქვეყნის სათავეში მოვიდა ფაშისტური ხელისუფლება ბენიტო მუსოლინის მეთაურობით, რომელიც ჩათრეულ იქნა მეორე მსოფლიო ომში. 1947 წელს იტალია გახდა დემოკრატიული რესპუბლიკა.

[რედაქტირება] მემკვიდრეობა

• რომი - პანთეონის ტაძარი (ძვ. წ. I ს.), კოლიზეუმი (I ს.), ფორუმი, კარაკალას აბანოები (III ს.), ტრიუმფალური თაღი, წმ. პავლეს ტაძარი (IV ს.), კაპიტოლიუმის მუზეუმი, ეროვნული მუზეუმი, გალერეა ბორგეზე;
• მილანი - ოპერა «ლა სკალა», ტაძარი (XIV ს.), სან-ამბროჯიოს ეკლესია (XII ს.), მონასტერი ლეონარდო და ვინჩის ფრესკით „საიდუმლო სერობა“;
• ფლორენცია - ისტორიული ცენტრი, ტაძარი (XIII ს.), სტროცის სასახლე (XV ს.);
• ვენეცია და მისი ლაგუნა, პიზის ტაძარი და კოშკი, პომპეის არქეოლოგიური ტერიტორია, ნეაპოლის ცენტრი და ყურე, სამეფო სასახლე კაზერტაში, სავოიის სამეფო სახლის რეზიდენცია;
• რომაული ეპოსი - ენეიდა (ძვ.წ. I).

[რედაქტირება] რესურსები ინტერნეტში

• Terracina - touristic informations

ხ • გ • რ დიდი რვიანი  კანადა   საფრანგეთი   გერმანია   იტალია   იაპონია   რუსეთი   გაერთ. სამეფო   აშშ

ხ • გ • რ ევროპის ქვეყნები  ავსტრია ·  აზერბაიჯანი1 ·  ალბანეთი ·  ანდორა ·  ბელარუსი ·  ბელგია ·  ბოსნია და ჰერცეგოვინა ·  ბულგარეთი ·  გერმანია ·  დანია3 ·  გაერთ. სამეფო3  ესპანეთი3 ·  ესტონეთი ·  ვატიკანი ·  თურქეთი1 ·  ირლანდია ·  ისლანდია ·  იტალია ·  კვიპროსი2 · ლატვია ·  ლიტვა ·  ლიხტენშტაინი ·  ლუქსემბურგი ·  მაკედონია ·  მალტა ·  მოლდოვა ·  მონაკო ·  მონტენეგრო  ·  ნიდერლანდი3 ·  ნორვეგია3 ·  პოლონეთი ·  პორტუგალია ·  რუმინეთი ·  რუსეთი1 ·  საბერძნეთი ·  სან-მარინო ·  საფრანგეთი3 ·  საქართველო1 ·  სერბეთი ·  სლოვაკეთი ·  სლოვენია ·  სომხეთი2 ·  უკრაინა ·  უნგრეთი ·  ფინეთი ·  ყაზახეთი1 ·  შვეიცარია ·  შვედეთი ·  ჩეხეთი ·  ხორვატია · 1 ტერიტორიის დიდი ნაწილი აზიაშია.  2 მთლიანად აზიაში, მაგრამ კულტურულ-სოციალური კავშირები აქვს ევროპასთან.  3 აქვს დამოკიდებული და მსგავსი ტერიტორიები ევროპის გარეთ.

ხ • გ • რ  ევროპის კავშირის წევრი ქვეყნები  ავსტრია ·  ბელგია ·  ბულგარეთი ·  გაერთ. სამეფო ·  გერმანია ·  დანია ·  ესპანეთი ·  ესტონეთი ·  ირლანდია ·  იტალია ·  კვიპროსი · ლატვია ·  ლიტვა ·  ლუქსემბურგი ·  მალტა ·  ნიდერლანდი ·  პოლონეთი ·  პორტუგალია ·  რუმინეთი ·  საბერძნეთი ·  საფრანგეთი ·  სლოვაკეთი ·  სლოვენია ·  უნგრეთი ·  ფინეთი ·  შვედეთი ·  ჩეხეთი