ინგლისური ენა

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
ინგლისური ენა, ინგლისური
English language, English
გავრცელებულია 53 ქვეყანა. იხ. ამავე სტატიაში ქვესათაური "ქვეყნები ოფიციალური სტატუსით".

სახელმწიფოთა საერთაშორისო გაერთიანებები და ორგანიზაციები.
გაერო.
ევროსაბჭო.
ევროპის კავშირი.
მსოფლიო ჯანმრთელობის დაცვის ორგანიზაცია.
ეუთო.
ნატო.

მოლაპარაკეთა რაოდენობა მშობლ. ენა: დაახლ. 309–400 მლნ.
მეორე ენა: დაახლ. 199 მლნ.
მთლიანობაში დაახლ. 500 მლნ. კაცი.
ლინგვისტური კლასიფიკაცია ინდოევროპული ენები
გერმანული ენები
დასავლეთ გერმანული ენები
ფრიზიული ენები
ინგლისური
დამწერლობის სისტემა ლათინური. (ინგლისური ვარიანტი)
ვიკისივრცე

Wikipedia-logo.png ვიკისივრცეში არის ინგლისური ენა, ინგლისური ვიკიპედია

ინგლისური ენა (ინგლ. English language) — ენა, რომელიც მიეკუთვნება ფრიზიულ ენათა ჯგუფს. ინგლისური ენა, თავის მხრივ, ინდოევროპული ენათა ქვეოჯახის, დასავლეთ გერმანულ ენათა შტოს წარმოადგენს.

ინგლისური ენა ყველაზე ახლოს დგას ე. წ. ფრიზიულ ენასთან. იგი ასევე მეტ-ნაკლებ სიახლოვეს ავლენს ნიდერლანდურ ენასთან და გერმანული ენის დიალექტებთან. გარკვეული სიახლოვე შეიმჩნევა აგრეთვე სალიტერატურო გერმანულ ენასთან.

V საუკუნეში დღევანდელი დანიისა და ჩრდილოეთგერმანიის ტერიტორიიდან გადმოსახლებულან ანგლები, საქსები და იუტები და დამკვიდრებულან თანამედროვე ინგლისის ტერიტორიაზე. ამ ტომთა ენების, ან დიალექტების საფუძველზე ჩამოყალიბდა შერეული ენა, რომელიც თანამედროვე ინგლისურის ფუძე-ენას წარმოადგენს. ინდოგერმანულ ენათა საწყისი ენა, იგივე პროტო-ინდოგერმანული ენა კი, სავარაუდოდ, ჩვ. წ.-ის V საუკუნის დადგომამდე ბევრად ადრე, დაახლოებით 5000 წლის წინათ უნდა არსებულიყო.

სექციების სია

ინგლისური ენის გავრცელების არეალი[რედაქტირება]

ინგლისური ენა არის ყველაზე გავრცელებული ენა დღევანდელ მსოფლიოში და მას გლობალურ, ან მსოფლიო ენასაც უწოდებენ. მოლაპარაკეთა რაოდენობის მიხედვით ყველაზე დიდი ჩინური ენა კია, მაგრამ ჩინურს თავის მშობლიურ ენად უმთავრესად ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის მოქალაქეები მიიჩნევენ.
სავარაუდოდ, ინგლისურ ენაზე მოლაპარაკეთა რიცხვი უნდა აღემატებოდეს 380 მილიონ კაცს, რომლისგანაც მოლაპარაკეთა ნახევარზე მეტი ცხოვრობს ამერიკის შეერთებულ შტატებში, ბრიტანეთის კუნძულებზე, კანადაში, ავსტრალიაში, ახალ ზელანდიაში, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკასა და ბრიტანეთის ყოფილ კოლონიებში. აქედან გამომდინარე, დაახლოებით 360-370 მილიონ კაცზე მეტი ინგლისურ ენას ფლობს როგორც მეორე ენას, რის საჭიროებასაც ჰქმნის ცალკეული ქვეყნების – ინდოეთის, პაკისტანის, ნიგერიის, კენიის და სხვა სახელმწიფოების მრავალენოვნება, სადაც ინგლისური ზერეგიონალური, ურთიერთგაგებინების საშუალებას წარმოადგენს. ამ ქვეყნებში ინგლისური ენა არის მეორე ოფიციალური ენა.
მრავალი ქვეყნის სკოლებში, სადაც ინგლისური არც პირველი და არც მეორე სახელმწიფო ენა არაა, ამ ენას შეისწავლიან როგორც პირველ უცხო ენას, მანამ სანამ მეორე, ან მესამე უცხო ენას დაიწყებდნენ. თანაც მეორე და მესამე ენები შესაძლოა სხვადასხვა იყოს, მაგრამ ინგლისურს ყოველთვის როგორც პირველ უცხო ენას შეისწავლიან-ხოლმე.
ინგლისური ენა პირველობს ასევე როგორც ძირითადი ოფიციალური, ან სამუშაო ენა სხვადასხვა საერთაშორისო ორგანიზაციებში, ან უბრალოდ საერთაშორისო თემატურ კონფერენციებზე.

ქვეყნები ოფიციალური სტატუსით[რედაქტირება]

  1. ამერიკის შეერთებული შტატები (210 მლნ.)
  2. დიდი ბრიტანეთი (55 მლნ.)
  3. კანადა (17,1 მლნ.) - ფრანგულთან ერთად.
  4. ავსტრალია (15,7 მლნ.)
  5. ახალი ზელანდია (3,2 მლნ.) - მაორულთან ერთად .
  6. სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა (3,5 მლნ.)- სხვა 11 ენასთან ერთად.
  7. ირლანდია (2,6 მლნ.) - ირლანდიურთან ერთად.
  8. ინდოეთი (მეორე ენა - 11 მლნ.) - სხვა 15 ენასთან ერთად.
  9. ბაჰამის კუნძულები
  10. ბელიზი - იამაიკურ-კრეოლურთან და ესპანურთან ერთად.
  11. ბოცვანა
  12. გაიანა
  13. გამბია
  14. ზამბია
  15. კენია - სუაჰილისთან ერთად.
  16. კირიბატი - კირიბატულ ენასთან ერთად.
  17. ნიგერია - იგბო, იორუბასა და ჰაუსასთან ერთად.
  18. პაკისტანი - ურდუსთან ერთად.
  19. პაპუა-ახალი გვინეა - ტოკ-პისინთან და მოტუსთან ერთად.
  20. სინგაპური - მალაიურთან, თამილურთან და ჩინურთან ერთად.
  21. ფილიპინები - ფილიპინურთან ერთად.
  22. ფიჯი - ფიჯისთან და ჰინდისთან ერთად.

ინგლისური ენის ზოგადი მახასიათებლები[რედაქტირება]

სიტყვათა მარაგი[რედაქტირება]

ინგლისური ენას გააჩნია ძალიან მდიდარი სიტყვის მარაგი, რომელიც თავისი განვითარების განმავლობაში მნიშვნელოვნად განივრცო და გაფართოვდა.
ინგლისური ენის სრული ლექსიკონი, „ოქსფორდის უნივერსიტეტის ლექსიკონი“ („Oxford English Dictionary“ 13 ტომი, 1933), „ახალი ინგლისური ლექსიკონი“ („A New English Dictionary on Historical Principles“ (10 ტომი, 1884-1933; შევსებული გამოცემა), ითვლის 500 000 სიტყვას.
ენათმეცნიერთა შეფასებით, თანამედროვე ინგლისური ენა უნდა მოიცავდეს ერთ მილიონზე მეტ სიტყვას. ამას ემატება უამრავი გამოთქმა სხვადასხვა სლენგიდან და დიალექტიდან, ისევე როგორც საბუნებისმეტყველო მეცნიერებებიდან და ტექნიკის სხვადასხვა სფეროდან შემოსული ცნება-ტერმინები, რომელთა ძალიან დიდი ნაწილი მხოლოდ XX საუკუნის მეორე ნახევრიდან არის გამოყენებაში.
ინგლისური ენის ლექსიკის დაახლოებით ერთი ნახევარი გერმანიკული (ძველი ინგლისური და სკანდინავიური), ხოლო მეორე ნახევარი კი რომანული (ფრანგული და ლათინური) სიტყვებისაგან შედგება.
ბოლო ორი-სამი ასწლეულის განმავლობაში ინგლისურ ენაში გამუდმებით შემოდიოდა სიტყვა-ნასესხობები, არამარტო ევროპისა (ლათინური, ბერძნული, ფრანგული, სკანდინავური ენები) და აღმოსავლეთის მნიშვნელოვანი ენებიდან (არაბული და სპარსული), არამედ ასევე ნაკლებად ცნობილი ენებიდან. სწორედ ამით აიხსნება დღევანდელი ინგლისური ვოკაბულარის დიდი მოცულობა.
ძველი ინგლისური ენიდან მომდინარეობს რაოდენობითი და რიგობითი რიცხვითი სახელები, პირის ნაცვალსახელები, მრავალი არსებითი და ზედსართავი სახელი.
ფრანგული ენიდან შემოსულია ძირითადად ინტელექტუალური, განყენებული ცნებები. მაგალითად რანგისა და სტატუსის გამომხატველი ისეთი სიტყვები როგორიცაა duke, marquis და baron ფრანგულიდანაა შემოსული.

სიტყვათწარმოება[რედაქტირება]

მრავალრიცხოვანი ახალი სიტყვების წარმოქმნასა და ჩამოყალიბებაში დიდი როლი ითამაშა სხვადსახვა ლინგვისტურმა პროცესებმა. ესენია;

  • ონომატოპეასიტყვათწარმოება, რომელიც ხმაბაძვის შედეგად წარმოქმნის ახალ სიტყვებს. მაგ.; burp და clink.
  • აფიგირება – სიტყვათწარმოება სიტყვის ფუძეზე პრეფიქსებისა და სუფიქსების მეშვეობით. პრეფიქსები და სუფიქსები კი შეიძლება მოხმობილიყო როგორც ენის შიდა არსენალიდან (როგორიცაა mis- და -ness), ასევე ნასესხები თავსართები და ბოლოსართები, როგორიცაა ex- და -ist.
  • კომპოზიტების თავისუფალი წარმოება, როგორიცაა bonehead და downpour. უკუწარმოება (ინვერსიული/რეტროგრადული წარმოება), სიტყვათწარმოება უკვე არსებული სიტყვების მეშვეობით, როდესაც ერთი შეხედვითვე ცხადია, თუ რომელი სიტყვა რომლისგან მომდინარეობს. მაგ.; to jell მომდინარეობს jelly-საგან.
  • სიტყვა brunch წარმომდგარია breakfast-ისაგან, კერძოდ კი brunch-ისა და lunch-ის სიტყვათა ნაწილების კომბინაციისაგან.
  • სიტყვის ფუნქციის ისეთი ცვლილება, როდესაც გარკვეული ტიპის სიტყვას ფორმა შეეცვლება და გამოიყენება სხვა მისთვის არაბუნებრივი სახით. მაგალითად არსებითი სახელი shower გამოიყენება ზმნად – to shower.

ორთოგრაფია და ორთოეპია[რედაქტირება]

ინგლისური ენის ორთოგრაფია რომ მნიშვნელოვნად განსხვავდება ორთოეპიისაგან ორი ისტორიულად განპირობებული მიზეზით აიხსნება:

  1. სიტყვათა მართლწერა დროთა განმავლობაში ნაკლებად იცვლებოდა, ვიდრე ჟღერადობა. მაგ.; დღესდღეობით არწარმოთქმადი „k“ სიტყვაში „knife“, ისევე როგორც „gh“ სიტყვაში „right“ თავდაპირველად წარმოითქმოდა. (იხილე საშუალო ინგლისური ენის პერიოდის დახასიათება).
  2. სიტყვათა უცხოური წყაროებიდან სესხებისას გამოიყენებდნენ მართლწერის ურთიერთგანსხვავებულ კონვენციებს. მაგ.; ლათინური სიტყვის dubitare-ს სასარგებლოდ შეცვალეს და მანამდე არსებულ „doute“ ჩაუმატეს თანხმოვანი „b“ და ასე მიიღეს „doubt“.

განსხვავებები ორთოგრაფიასა და ორთოეპიაში განსაკუთრებით თვალშისაცემია 6 სხვადასხვა სიტყვის მაგალითზე, სადაც ყოველთვის თვალში გვხვდება „ough“ სიტყვის ნაწილში. მაგ.; : „bough“, „cough“, „thorough“, „thought“, through და „rough“. მართლწერაში შემორჩენილი „gh“, მომდინარეობს დროიდან, როდესაც ეს ფონემა ჯერ კიდევ წარმოითქმოდა; „gh“-ს წამოთქვამდნენ როგორც ქართული ანბანის ასო-ბგერა არს. ამ მაგალითის შემდეგ გერმანული და ინგლისური ენების მცოდნე უმალვე გაავლებს პარალელს ინგლისურ daughter-სა და გერმანულ Tochter-ს შორის.

დანარჩენი შეუსაბამობები შეინიშნება ბგერა -ს 14 სხვადასხვა წერით ვარიაციაში. მაგ. anxious, fission, fuchsia და ocean.

ფონემების როლი[რედაქტირება]

ფონემა მნიშვნელობის განმასხვავებელი უმცირესი მჟღერი ერთეულია. თეორიაში ფონემათა წერილობითი ფიქსაციის მეშვეობით მაქსიმალურად უნდა დაფიქსირდეს ენის ჟღერადობრივი თვისებები. სიტყვა enough-ს აქვს ოთხი ფონემა და ექვსი ასო-ნიშნით იწერება. მსგავსი სურათია სიტყვა breath შემთხვევაშიც; გვაქვს ოთხი ფონემა და ექვსი ასო-ნიშანი. (იხილეთ ფონოლოგია.)

ინგლისური ენის მნიშვნელოვანი ხმოვანი ფონემებია (ნაჩვენებია მსხვილი შრიფტი): bit, beat, bet, bate, bat, but, botany, bought, boat, boot, book და burr.

ამ ფონემებს ერთმანეთისაგან განასხვავებენ საარტიკულაციო ადგილის მიხედვით. ოთხი ინგლისური ხმოვანი ბგერა (– დიფტონგები) წარმოიქმნება ერთი საარტიკულაციო ადგილიდან მეორე, უფრო მაღალ ადგილზე გადასვლის შედეგად.

ინგლისური ენის ისტორიული განვითარების პერიოდები[რედაქტირება]

ინგლისური ენა XVI საუკუნეში ჩამოყალიბდა ლონდონური დიალექტის საფუძველზე და დღემდე განვითარების სამი საფეხური, ან პერიოდი განვლო.

ესენია;
1. ძველინგლისური ხანა, - Old English, (იგივე ადრეულ ანგლო-საქსურად, - Anglo-Saxon, წოდებული პერიოდი). იგი მოიცავს დროის მონაკვეთს 449-დან 1066-მდე და შესაძლოა ნაწილობრივ 1100-მდეც კი.
2. საშუალო ინგლისური ხანა, - Middle English, მოიცავს 1066-1100 წლებიდან 1450 წლამდე და ნაწილობრივ 1500 წლამდე დროსაც კი.
3. თანამედროვე ინგლისური ხანა, - Modern English მოიცავს დროს 1450 წლიდან, ან ასევე შესაძლებელია 1500 წლიდან დღემდე.

რაც შეეხება ბოლო, თანამედროვე ხანის ინგლისურს, იგი თავის მხრივ კიდევ ორ ქვეპერიოდად დაიყოფა,

1. ადრეულ ახალ ინგლისურ, - Early Modern English, (დაახლ. 1500-დან 1660 წლამდე.) და
2. ახალ ინგლისურ ხანებად, - New Modern English, (დაახლ. 1660-დან დღემდე.).

ინგლისურ ენას წერილობითი ძეგლები VII საუკუნიდან მოეპოვება.

ფლექსია[რედაქტირება]

თანამედროვე ინგლისურ ენაში ფლექსია ნაკლებად არის განვითარებული.

არსებითი სახელი: არსებით სახელებს დაბოლოებები მხოლოდ მხოლობით რიცხვის ნათესაობით ბრუნვაში დ მრავლობით რიცხვში აქვთ.
ზმნა: ზმნები ორ ჯგუფად დაიყოფა.
შედარებით ძველი ზმნები ძლიერი უღლებით ხასიათდება. ძლიერ ზმნებს ეცვლებათ ფუძისეული ხმოვანი. მაგ.; sing, sang, sung.
შედარებით ახალი ზმნები სუსტი უღლებით ხასიათდება. სუსტი ზმნები ნამყოში დაირთავენ ე. წ. დენტალურ სუფიქსებს. მაგ.; play, played.

ძლიერი ზმნების რიცხვი 150-ს აღემატება, მაგრამ დღესდღეობით აქტიურ გამოყენებაში მხოლოდ 66 ძლიერი ზმნა არის. საერთოდ, ინგლისურ ზმნას სხვა გერმანიკულ ენებთან საკმაოდ უბრალო სტრუქტურა აქვს.

ზედსართავი სახელი: ერთმარცვლიანი და ასევე ზოგიერთი ორმარცვლიანი ზედსართავი სახელები შედარებითი ხარისხების წარმოებისას ფლექსიას განიცდის. მაგ.; larger, ან happiest; დანარჩენი ზედსართავები კი უბრალოდ more და most დაირთავენ წინ.
ნაცვალსახელი: ინგლისური ნაცვალსახელი ყველაზე უფრო ძლიერად განიცდის ფლექსიას. მას გააჩნია ფორმები ობიექტური ბრუნვისთვის. მაგ.; me და her, სახელობით ბრუნვისთვის კი I, he, we, ხოლო კუთვინლებითი ფორმებისთვის არსებობს my, his, hers, our.

მეტყველების ნაწილები[რედაქტირება]

მიუხედავად იმისა, რომ გრამატიკის სახელმძღვანელოთა მრავალი ავტორი ინგლისური ენის სიტყვათა მარაგს ძველბერძნულ-ლათინური ტრადიციის მიხედვით 8 ნაწილად ჰყოფდა, ახალ დროში იყო მცდელობა ამ ენის სხვაგვარად კლასიფიცირებისა. ამერიკელმა ლინგვისტმა ჩარლზ კარპენტერ ფრისმა (Charles Carpenter Fries) 1952 წელს თავის წიგნში „ინგლისური ენის სტრუქტურა“ („The Structure of English“) სიტყვების უმეტესობა ოთხ დიდ კლასად დაჰყო.

ინგლისურ წინადადებაში სიტყვათა თანმიმდევრობა ფიქსირებულია. ორთოგრაფიაში მნიშვნელოვანწილად შენარჩუნებულია ტრადიციული ფორმები.

ინგლისური ენის მორფოლოგია[რედაქტირება]

ზმნები[რედაქტირება]

ზმნის კლასები[რედაქტირება]

ა) ინგლისურ ენას აქვს ზმნის ორი კლასი:

  • დამხმარე ზმნები (ასევე ცალკეულ პარადიგმებში): to be, to have, to do; can, could, may, might, must, ought, shall, should, will.
  • დამოუკიდებელი ზმნები: to work, to sign, to pray.

შენიშვნა: ზმნებს to be, to have არა მარტო დამხმარე ზმნის ფუნქცია აქვთ, არამედ აგრეთვე დამოუკიდებელი ფუნქცია.

ზემოთჩამოთვლილ ზმნათაგან განსხვავებით ინგლისური ენის ყველა დანარჩენ ზმნას შეიძლება მხოლოდ დამოუკიდებელი ფუნქცია ჰქონდეს: to work, to sing, to pray.

ბ) ისეთ ზმნებს, როგორიცაა be, have, need და dare სრული ზმნების დარად გააჩნიათ ინფინიტიური (განუსაზღვრელი) და პარტიციპული (მიმღეობითი) ფორმები, მაგრამ can, could, may, might, must, ought, shall, should, will და would ზმნები არ იცნობენ ზემოთხსენებულ განუსაზღვრელ და მიმღეობით ფორმებს და შეუძლიათ იწარმოონ ზმნის ფორმათა მხოლოდ გარკვეული, მეტად შეზღუდული რაოდენობა. სწორედ ინფინიტივის არქონის გამო ამგვარ ზმნებს დასახელებისას წინ to-ს არ დაურთავენ.

დამოუკიდებელი ზმნები (ordinary verbs)[რედაქტირება]

ინგლისური ზმნის აქტიური ფორმები
ფორმის სახელწოდება თხრობითი ფორმა უარყოფითი ფორმა
ინფინიტივ-პრეზენსი
(განუს. ფორმა, ახლ. დრო)
to work not to work
ინფინიტივ-პრეზენსის
განგრძობითი ფორმა
to be working not to be working
ინფინიტივ-პერფექტი to have worked not to have worked
ინფინიტივ-პერფექტის
განგრძობითი ფორმა
to have been working not to have been working
პარტიციპ-პრეზენსი
და გერუნდივი
working not working
პარტიციპ-პერფექტი
და გერუნდივი
having worked not having worked
პარტიციპ-პერფექტი
(წარსული დროის მაწარმოებელი)
worked not worked

დამოუკიდებელი და წესიერი ზმნები ნამყოსა და ნამყო მიმღეობით (პარტიციპ-პერფექტი) ფორმებს იწარმოებენ ინფინიტივზე -d-ს ან -ed-ს დართვით. ზოგჯერ შეიძლება ზმნის განუსაზღვრელი ფორმის ბოლო თანხმოვანი გაორმაგდეს. მაგ.; ban, banned.

აწმყო მიმღეობისა (პარტიციპ-პრეზენსი) და გერუნდივის ფორმები ერთი საერთო წესის მიხედვით იწარმოება და კერძოდ; ზმნის ინფინიტივი დაირთავს -ing დაბოლოებას. რაც შეეხება თანხმოვანთა გაორმაგების წესს, ის ამ შემთხვევაშიც მოქმედებს.

ზმნის დროთა ფორმები[რედაქტირება]

ა) ინგლისურ ზმნას, ისევე როგორც სხვა დანარჩენ ენებსაც სამი დრო აქვს, – აწმყო (ახლანდელი, აწმყო), ნამყო (წარსული) და მყოფადი (მომავალი), მაგრამ ინგლისურში ეს სამი დრო იყოფა დამატებით ფორმებად, რომელთაც დროის ფორმებს უწოდებენ.

დრო დროის ფორმა ნიმუში
აწმყო
present
განუსაზღვრელი simple
განგრძობითი continuous
სრული perfect
სრული განგრძობითი perfect continuous
he works
he is working
he has worked
he has been working
ნამყო
past
განუსაზღვრელი simple
განგრძობითი continuous
სრული perfect
სრული განგრძობითი perfect continuous
he worked
he was working
he had worked
he had been working
მყოფადი
future
განუსაზღვრელი simple
განგრძობითი continuous
სრული perfect
სრული განგრძობითი perfect continuous
he will work
he will be working
he will have worked
he will have been working
აწმყო
present
კონდიციონალი conditional
განგრძობითი კონდიციონალი conditional continuous
he would work
he would be working
ნამყო
perfect
კონდიციონალი conditional
განგრძობითი კონდიციონალი conditional continuous
he would have worked
he would have been working

ბ) თხრობითი წინადადებების მოკლე ფორმები
დამხმარე ზმნებს be, have, will, would შემდეგი მოკლე ფორმები აქვთ:

am, ან 'm, have, ან 've, will, ან 'll, is, ან 's, has, ან 's, would, ან 'd, are, ან 're, had ან 'd.

ზმნა has ფორმის შესამოკლებლად შეიძლება s გამოიყენებოდეს, ხოლო had და would ფორმებისა კი – d:

he's going = he is going.
he's gone = he has gone.
He'd paid = He had paid.
He'd like a drink = He would like a drink.

მოკლე ფორმები გამოიყენება აგრეთვე ნაცვალსახელების, here, there, ზოგიერთი კითხვითი სიტყვის პატარა არსებითი სახელების შემდეგ:

Here's your pen.
I've already got it.

თხრობითი წინადადების ბოლოში მოკლე ფორმის გამოყენება შეუძლებელია.

მაგ.; You aren't in a hurry, but I am.

მოცემული წინადადების ბოლოს შემოკლებული ფორმის – I'm დასმა სრულიად მიუღებელი იქნებოდა.

ზმნათა shall, ან should, was და were ფორმებს არ გააჩნიათ შემოკლებები, მაგრამ სასაუბრო ენაში ამგვარი შემოკლებული ფორმები არსებობს და ისმის სამეტყველო ნაკადში ისმის ასე; [ʃl], [ʃəd], [wəs], [wə(r)].

გ) აქცენტუირება, მახვილის დასმა
დამხმარე ზმნები თავიანთი ფუნქციის შესრულებისას არ დაირთავენ მახვილს, ხოლო მთავარი (მნიშვნელობის მტარებელი) ზმნა კი დაირთავს ამგვარ მახვილს.

ზმნის დროთა უარყოფითი ფორმები[რედაქტირება]

ა) ახლანდელი დროის აწმყო განუსაზღვრელის (present simple) ფორმა: მხოლობითი რიცხვის მესამე პირში does not, ან doesn't + ინფინიტივი: სხვა პირებში do not, ან don't + ინფინიტივი.

ნამყო განუსაზღვრელი (past simple) ფორმა: უარყოფის გამოსახატავად ყველა პირში გვაქვს did not / didn't + ინფინიტივი.

სასაუბრო ენაში ხშირია შემოკლებული ფორმების გამოყენება:

He does not, ან doesn't answer letters.
They do not, ან don't live here.
I did, ან didn't phone here.
She did not, ან didn't wait for me.

უარყოფითი ფორმების საწარმოებლად საჭიროა წინადადებაში not დავსვათ დამხმარე ზმნის შემდეგ.
სასაუბრო ენაში, მეტყველებაში ხშირია შემოკლებები:

He has not, ან hasn't finished.
He would not, ან wouldn't come.

ბ) მოკლე ფორმები უარყოფით წინადადებებში.
დამხმარე ზმნები be, have, will, would, shall, should, do შემოკლდებიან შემდეგნაირად:

am not = 'm not.
is not = 'isn't, ან 's not.
are not = aren't, ან 're not.
I'm not going and Tom isn't going, ან Tom's not going.
We aren't going, ან We're not going.

have not და has not ფორმების შემოკლებული ვარიანტები არის haven't და hasn't, ხოლო პერფექტის მოკლე ფორმები შესაძლებელია ასე გამოიყურებოდეს: 've not და 's not.

We haven't seen him, ან We've not seen him.
He hasn't, ან He's not come yet.

Will not შემოკლდება და ასე ფორმას მიიღებს won't, მაგრამ ასევე შესაძლებელია 'll not ფორმაც .
გ) ინგლისურ ენაში უარყოფითი წინადადება შეიძლება შეიცავდეს მხოლოდ ერთ უარყოფას. წინადადებაში აზრის ე. წ. ორმაგი უარყოფა წინადადების აზრს შემოატრიალებს სრულიად სხვა, ანუ დადებითი მიმართულებით: Nobody did nothing სიტყვასიტყვით თარგმანში არავინ აკეთებდა არაფერს, სინამდვილეში კი ინგლისელი ამ გამოთქმით მიიღებს, ან გასცემს ინფორმაციას იმის შესახებ, რომ ყოველი რაღაცას იქმოდა, ანუ უსაქმოდ არავინ იყო.
ასეთი მნიშვნელობით გამოიყენება ისეთი სიტყვები, როგორიცაა never, no (ზედსართავი სახელი), none, nobody, no one, nothing, hardly, hardly ever და მისთ.. იტყვიან:

He didn't eat anything. = He ate nothing.
He doesn't ever complain. = He never complains.
He haven't seen anyone. = He have seen one.
They didn't speak much. = They hardly spoke at all., ანდა They hardly ever spoke.

კითხვითი ფორმები – შეკითხვა და თხოვნა[რედაქტირება]

ა) აწმყო განსუზღვრელი დროის კითხვითი ფორმა: does he, (she, it) + ინფინიტივი.

do I (you, we, they) + ინფინიტივი.

ნამყო განსუზღვრელი დროის კითხვითი ფორმა: did + ქვემდებარე (სუბიექტი) + ინფინიტივი.

do I (you, we, they) + ინფინიტივი.

მაგ.;

Does Peter enjoy parties?
Did he enjoy Ann's party?

ყველა სხვა დანარჩენ დროში კითხვითი ფორმები იწარმოება დამხმარე ზმნის შემდეგ ქვემდებარის (სუბიექტის) დასმით:

Have you finished?
Are you coming?

ბ) დამხმარე ზმნების შემოკლებული ფორმები კითხვით წინადადებებში.

1
am, is, are, have, had, will და would

ისეთი სიტყვების შემდეგ როგორიცაა how, what, who, where, why, შეიძლება მოკლე ფორმები გამოვიყენოთ.

How will, ან How'll he get there?
What has, ან What's happend
is და will შეიძლება when-ის შემდეგ შემოკლდეს:
When is, ან When's he coming?

სიტყვა where-ის შემდეგ დამხმარე ზმნამ will შეიძლება ასე შემოკლდეს:

Where will, ან Where 'll you go?

თუ ზმნა პირველ ადგილზეა წინადადებაში, მაშინ დაწერისას არ გამოვიყენებთ მოკლე ფორმას. აქ გამონაკლისია მხოლოდ უარყოფით-კითხვითი ფორმები. მეტყველებაში შემოკლებები უფრო გვხვდება, ვიდრე თხზულებებში.

2

shall, should, do და did ფორმებს შემოკლებები არ გააჩნია. თუმცა აქაც არის მცირე გამონაკლისი do-ს სახით; do you ზოგჯერ d'you ფორმითაც გვხვდება. მეტყველებაში არც ისე იშვიათად shall, shoud და do you ფორმებს ასე შეამოკლებენ-ხოლმე [ʃl, ʃəd, dju:].

გ) კითხვით ფორმებს გამოიყენებენ შეკითხვებისათვის გარდა შემდეგი შემთხვევებისა:

1

თუ შეკითხვა ქვემდებარულია, ანუ კითხვითი წინადადებით ქვემდებარის დაზუსტებას მოითხოვენ:
მაგ,;

Who told you?
What happened?
2

ირიბ წინადადებაში:

He said, „Where does she live?“ = He asked where she lived.
3

თუ შეკითხვის წინ დგას ისეთი მყარი გამონათქვამები, როგორიცა Do you now, Can you tell me, I want to now, I'd like to now, I wonder / was wondering, Have you any idea, Do you think:

When does it start?

მაგრამ: Have you any idea what time it starts?

Where does Peter live?

მაგრამ: I wonder where Peter lives?

Will I have to pay duty on this?

მაგრამ: Do you think I'll have / Do you now if I'll have to pay duty?

დ) თხოვნა ასევე გამოიხატება კითხვით ფორმაში.

Can / Could you help me?
Will / Would you pay at the desk?
Would you like to come this way?
Would you mind moving your car?

ზმნის კითხვითი ფორმა თხოვნის მტკიცებით ფორმად გარდაიქმნება ასევე იმ შემთხვევებში, როდესაც ეს თხოვნა I wonder / was wondering, ანდა Do you think ფრაზებით იწყება.

Could you give me a hand with this.

მაგრამ: I wonder / was wondering / wondered if you could give me a hand.
ანდა: Do you think you could give me a hand?
ირიბად თქმისას ეს პრობლემა არ გვაქვს, რადგან ირიბი თხოვნა შეიძლება გამოვხატოთ ask-ზმნაზე ობიექტისა და ინფინიტივის დართვით:

ask + ობიექტი + ზმნის განუსაზღვრელი ფორმა.
He asked me to give him a hand.

ე) კითხვითი ფორმა გამოიყენება question tags-ში ნეგირებული ზნის შემდეგ:

You didn't see him, did you? (დაწვრილებითი ინფორმაცია იხილეთ თავში "question tags".)

ვ) თუ ისეთი სიტყვები, გამოთქმები როგორიცაა never, rarely, seldom, only when, only by, not only, not till წინადადების თავშია დასმული განსაკუთრებული აზრობრივი აქცენტის დასასმელად, მაშინ მომდევნო სრული ზმნა ინვერტირებულ (ინტერროგატიულ) ფორმაში გამოიყენება:

Only when we landed did we see how badly the plane had been damaged.

უარყოფით-კითხვითი ფორმები[რედაქტირება]

ა) ეს ფორმა იწარმოება სიტყვა not-ის დასმით ინტერროგატიული ფორმის ბოლოს/შემდეგ:

Did you not see her?
Is he not coming?

ამ ფორმას თითქმის ყოველთვის შემოკლებული სახით გამოიყენებენ:

Didn't you see her?
Isn't he coming?

not დგას ამჯერად სუბიექტის წინ.
ფორმას am I not? გააჩნია არაწესისმიერი (უწესო) შემოკლებული ფორმა aren't I?.

ბ) უარყოფით-კითხვითი ფორმების გამოყენება შეიძლება, თუ მოსაუბრე დადებით პასუხს მოელის, ან დადებითი პასუხის მიღებას იმედოვნებს.

Haven't you finished yet?
Don't you like my new dress?
Child: Can't I stay up till the end of the programme?
"I could wait ten minutes." "Couldn't you wait any longer?"

გ) უარყოფით-კითხვითი ფორმები გამოიყენება აგრეთვე (question tags-ში) დადებითი წინადადების შემდეგ:

You paid him, didn't you?
She would like to come, wouldn't she?

დამხმარე ზმნები (auxiliary verbs)[რედაქტირება]

ინგლისური ენა განასხვავებს დამხმარე ზმნებს.
ესენია,

1. ძირითადი, ანუ მთავარი დამხმარე ზმნები.
2. მოდალური დამხმარე ზმნები.
3. ნახევრადმოდალური დამხმარე ზმნები.

ცნება "დამხმარე ზმნა" დამკვიდრდა იმის გამო, რომ ამ ზმნების მეშვეობით წინადადებაში შესაძლებელია რთული შედგენილი დროების წარმოება. დამხმარე ზმნები შეერწყმიან ისეთ ფორმებს როგორიცაა პრეზენს-პარტიციპი, ან პრეზენს-პერფექტი, ანდა ძირითადი საუღლებელი ზმნების ინფინიტივი.

I am coming.
He has finished.
I didn't see them.

დამხმარე ზმნები შეერწყმიან ძირითადი საუღლებელი ზმნების ინფინიტიურ ფორმებს და გამოხატავენ ნებართვას, შესაძლებლობას, ვალდებულებას და ა.შ..

ძირითადი დამხმარე ზმნები[რედაქტირება]
to be
to have
to do
მოდალური დამხმარე ზმნები[რედაქტირება]
can => could
may => might
must => had to
ought
shall => should
will => would

მოდალური დამხმარე ზმნების ცალკე დასახელებისას მათ to-ს არ დაურთავენ.

ნახევრადმოდალური დამხმარე ზმნები[რედაქტირება]
to need
to dare
used

ენათმეცნიერული კონვენციის თანახმად, ცალკე დასახელებისას ნახევრადმოდალური "used" არ დაირთავს to-ს. ეს წესი არ შეეხება ამ ზმნის ინფინიტიურ ფორმას.

დამხმარე ზმნები: ფორმები და ნიმუშები[რედაქტირება]

ა) to be, to have, და to do შეიძლება დამოუკიდებელი ზმნებად მოგვევლინონ წინადადებაში, მაგრამ ძალიან ხშირად დამხმარე ზმნის ფუნქცია აკისრიათ.

ამ ზმნათა ფორმაცვალებადობას განაპირობებს მათი მონაცვლეობა სხვადასხვა გრამატიკულ პირში, რიცხვსა და დროში.
მთავარი
დამხმარე ზმნები
ინფინიტივი პრეზენსი პრეტერიტუმი პარტიციპ-პრეზენსი
(წარსულის მეშველი სიტყვა)
ყოფნა to be am, is, are was, were been
ქონა, ყოლა to have have, has had had
ქმნა, კეთება, ჩადენა to do do, does did done

მოცემულ ზმნათა მნიშვნელობების თარგმნა მხოლოდ იმ შემთხვევაშია შესაძლებელი, თუ ეს ზმნები დამოუკიდებელი ფუნქციისანი არიან, ხოლო იმ შემთხვევაში თუკი მათ მორფოლოგიური ფუნქციაღა აკისრიათ, მაშინ მთავარ საუღლებელ ზმნას განუვრცობენ, ან დაუზუსტებენ მნიშვნელობას დროის, პირის ან რიცხვის შესაბამისად. სწორედ ამ თვისების გამო უწოდებენ მათ დამხმარე ზმნებს.

1

be და do დამხმარე ზმნები უარყოფითსა და კითხვით ფორმებში შემდეგ ნიმუშს ექვემდებარებიან:
უარყოფითი ფორმა, ზმნა+not:

He isn't coming.
It did not matter.

კითხვითი ფორმა, სუბიექტი+ზმნა:

Was he waiting?
Does she see us?
2

Have დამხმარე ზმნების შემდეგ ნიმუშს ექვემდებარება:

Has he (got) to go?

ზოგჯერ გამოიყენება do / did ფორმებიც:

Does he have to go?
3

be მოითხოვს სრულ ინფინიტიურ ფორმას (=to+ინფინიტივი):

They are to wait for us at the station.

have მოითხოვს აგრეთვე სრულ ინფინიტიურ ფორმას, გარდა ორი კონსტრუქციისა. (იხილეთ თავი "have+ობიექტი+პარტიციპ-პერფექტი", "have+ობიექტი+ პარტიციპ-პრეზენსი".)

do ინფინიტივს უკავშირდება to-ს დაურთველად:

Did he write?
4

თუ be, have და do ზმნებს დამხმარე ზმნებად გამოიყენებენ, საჭიროა პარტიციპი, ანდა ინფინიტივი. მიუხედავად იმისა, რომ ეს ფორმები პასუხებსა და კომენტარებში იმპლიცირებულნი არიან.

Have you seen it?
Yes, I have (seen it).
5

be, have და do ზმნები შეიძლება გამოყენებულნი იქნენ სრული (დამოუკიდებელი) ზმნები და ამ შემთხვევაში მათ თავიანთი საკუთრივი მნიშვნელობა შეუნარჩუნდება;

ზმნა have შეიძლება აღნიშნავდეს (possess) მფლობელობას (ქონა, ყოლა).
ზმნა do შეიძლება აღნიშნავდეს (perform, occupy oneself) რამეს კეთებას, ქმნას, რაიმეთი დაკვებას.

ამ შემთხვევაში be, have, do ზმნები ცალკე უნდა იდგნენ:

He is lazy.
He has no job.
He does nothing.

თვითონ do იუღლვის do-სავე მეშვეობით:

What do you do in the evenings?

ხოლო ზმნა have შეიძლება ორნაირად ვაუღლოთ.

Have you (got) time?,

ანდა

Do you have time?

ბ) can, could, may, might, must, ought, will, would, shall და should (დამხმარე მოდალური ზმნები)
დამხმარე მოდალური ზმნები მხოლობითი რიცხვის მესამე პირში დაბოლოება s-ს არ დაირთავენ:

I must / he must, I can / he can

ისინი უარყოფით და კითხვით ფორმებს შემდეგი ნიმუშის მიხედვით იწარმოებენ:

Will not / will he ...?
ought not ... / ought he ...?

საერთოდ შეიძლება ითქვას, რომ მოდალურ ზმნებს არ გააჩნია წარსულის ფორმები; მიუხედავად იმისა, რომ could, might, should, would ფორმები არსებობს, მათ მაინც მხოლოდ შეზღუდული გამოყენების შესაძლებლობები გააჩნიათ.
მოდალურ ზმნებს არ გააჩნია ინფინიტიური ფორმები პატიციპები (მიმღეობები), და ამ მიზეზის გამო შეუძლებელია მათი contnuous form-ში (განგრძობითში) ჩასმა-გამოყენება. ყველა მოდალურ ზმნას გარდა ought-ისა მოსდევს მხოლოდ ინფინიტივი.

You should pay.

მაგრამ:

You ought to pay.

მოდალური ზმნა ყოველთვის მოითხოვს ინფინიტივს, თუმცა ის ზოგჯერ იმპლიცირებულია.

Can you understand?
Yes, I can (understand).

გ) need, dare და used (ნახევრადმოდალური ზმნები).

1

თუ used და dare ზმნებს დამხმარე ზმნებად გამოიყენებენ, მაშინ მხოლოდ ინფინიტივს შეერწყმიან წინადადებაში.

He need not wait.

need და dare შეიძლება გამოვიყენოთ როგორც დამოუკიდებელი ზმნები.

He needs help.
They dared me to jump.
2

used, რომელიც ზოგჯერ მოცემულია, როგორც used to, გამოიყენება ერთ-ერთი წარსული დროის მაწარმოებელ ფორმად. უარყოფითი ფორმისა და კითხვითი ფორმის საწარმოებლად ეს მოდელია გამოყენებაში.

I used not

მიუხედავად იმისა, რომ ზმნა used-ს არ გააჩნია ინფინიტივი, მაინც არც თუ იშვიათად გაიგონებთ ისეთ ფორმებს, როგორიცაა didn't use to did he / she use to?

დამხმარე ზმნების გამოყენება მოკლე პასუხებში[რედაქტირება]

საუბარში, როდესაც თანამოსაუბრენი მოკლე კითხვა-პასუხით შემოიფარგლებიან, განსაკუთრებულ მნიშვნელობას იძენს დამხმარე ზმნების შესაბამის ფორმათა გამოყენება. თავდაპირველად, თანამოსაუბრის მიერ ნახსენები ზმნის განმეორების თავიდან ასაცილებლად, როდესაც საჭიროა დადებითი, ან უარყოფითი პასუხის გაცემა (დათანხმება, არდათანხმება, შენიშვნის უარყოფა, ან განვრცობა და ა.შ.) გამოიყენებენ დამხმარე ზმნას.

მოკლე პასუხი დამხმარე ზმნის მეშვეობით[რედაქტირება]

კითხვები, რომლებიც პასუხად „დიახ“, ან „არა“-ს მოითხოვენ (იგ. შემდეგი სახის შეკითხვები არის; Do you smoke?, ან Can you ride a bicycle?), საჭიროებენ სიტყვებზე yes, ანდა no + დამხმარე ზმნით პასუხის გაცემას. თავდაპირველი სუბიექტი, თუ სახელით იყო გამოხატული, ნაცვალსახელით ჩანაცვლდება. ნაცვალსახელით გამოხატული ქვემდებარეები, როგორც ეს ქვემორე მაგალითებშია მოცემული, შეიძლება შეიცვალონ.

„Do you smoke?“ „Yes, I do.“ (და არა Yes, I smoke.)
„Is that Ann?“ „Yes, it is. / No, it isn't.“
„Did the twins go?“ „Yes, they did. / No, they didn't.“
„Will there be an exam?“ „Yes, there will. / No, there won't.“

თუ კითხვითი წინადადება ერთზე მეტ დამხმარე ზმნას, პასუხში პირველი დამხმარე ზმნა უნდა იქნეს გამოყენებული.

„Should he have gone?“ „Yes, he should.“

ისეთი დამხმარე ზმნების შემცველი კითხვითი წინადადებები, როგორიცაა must I / he და ა.შ., ან need I / he და ა.შ., შემდეგნაირ პასუხს მოითხოვენ; Yes, you / he და ა.შ. must, ანდა No, you / he და ა.შ. needn't:

„Must I / need I take all these pills?“ „Yes, you must.“ / „No, you needn't.“

პასუხად მხოლოდ yes-ის, ან no-ს მიგება, არ ჟღერს თავაზიანად და აღიქმება, როგორც უხეში პასუხი.

შენიშვნებზე დადებითი და უარყოფითი პასუხის გაცემა[რედაქტირება]

ა) აფირმატიული (მტკიცებითი) სახის შენიშვნებზე (თხრობითი წინადადებები) პასუხის გაცემა შეიძლება ამგვარად; yes / so / of course + დადებითი (თანხმობითი) დამხმარე ზმნა. შენიშვნაში ნახსენები დამხმარე ზმნა პასუხში გამეორდება. თუ შენიშვნა არ შეიცავდა დამხმარე ზმნას, მაშინ პასუხში დამხმარე ზმნის ის ფორმა უნდა გამოვიყენოთ, რომელსაც მოითხოვს პირველ წინადადებაში არსებული დამოუკიდებელი ზმნა, ანუ do, does, ან did.

„He works too hard.“ „Yes, he does.“
„There may be a strike.“ „Yes, there may.“
„Living in London will be expensive.“ „(Yes,) of course it will.“
„That's Ann!“ „Oh, so is it.“

ბ) უარყოფითი სახის შენიშვნებზე შედავება, შეკამათება, ან საწინააღმდეგო აზრის გამოთქმა კი შეიძლება ასე; yes, oh yes + დამხმარე ზმნის აფირმატიული ფორმა. დამხმარე ზმნა განსაკუთრებული აქცენტუირებით წარმოითქმის.

„I won't have to pay.“ „Oh yes, you `will!“
„My alarm didn't ring.“ „Oh yes, it `did!“
„There isn't any salt in this.“ „Yes, there ìs.“
„Bread won't make me fat.“ „Oh yes. it `will.“

გ) უარყოფითი (ნეგირებული) სახის შენიშვნებზე იწარმოება no + ნეგირებული დამხმარე ზმნა:

„It wouldn't take long to get there.“ „No, it wouldn't“
„I haven't paid you yet.“ „No, you haven't.“
„The boys mustn't be late.“ „No, they mustn't.“
„The door can't have been locked.“ „No, it can't.“

დ) აფირმატიული სახის შენიშვნები შეგვიძლია უარვყოთ no / oh no + ნეგირებული დამხმარე ზმნის მეშვეობით.

„Ann'll lend it to you.“ „Oh no, she won't.“
„Peter gets up too late.“ „No, he doesn't.“
„There is plenty of time.“ „No, there isn't.“
„Prices are coming down.“ „Oh no, They aren't.“

სიტყვა but შეიძლება გამოყენებული იქნას იმ შემთხვევაში, თუკი თანამოსაუბრე გამოთქმულ ვარაუდს არ ეთანხმება. ვარაუდი გამოთქმულია კითხვითი ფორმით.

„Why did you travel first class?“ „But I didn't.“
question tags[რედაქტირება]

Question tags უწოდებენ მოკლე კითხვებს, რომელთა ადგილიც ყოველთვის წინადადების ბოლოსაა. ის დაისმის რათა მივიღოთ დადასტურება გარკვეულ საკითხთან დაკავშირებით. იწარმოება იმ დამხმარე ზმნებით, რომლებიც თვითონ წინადადების საწყის ნაწილშია გამოყენებული. თუ წინადადების პირველი ნაწილი დადებითია, შეკითხვა უარყოფით ფორმაში მოდის. თუ პირველი ნაწილი უარყოფითია, შეკითხვა დადებითია.

მაგ:

It's a nice day, isn't it? - მშვენიერი დღეა, არა?
She teaches English, doesn't she? - ის ასწავლის ინგლისურს, არა?
They enjoyed the party, didn't they? - მათ მოეწონათ წვეულება, არა?
Tom can sing, can't he? - ტომს შეუძლია სიმღერა, არა?
Ann will come soon, won't she? - ანა მოვა მალე, არა?
David hasn't got a car, has he? - დავითს არ ჰყავს მანქანა, არა?
He isn't a doctor, is he? - ის არ არის ექიმი, არა?
Sarah can't cook, can she? - სარას არ შეუძლია საჭმელების მომზადება, არა?
They didn't come home, did they? - ისინი არ მოვიდნენ შინ, არა?
შენიშვნები[რედაქტირება]

რიცხვითი სახელი: წელი და თარიღი, წონა, ზომის ერთეულები[რედაქტირება]

რაოდენობითი და რიგობითი რიცხვითი სახელი[რედაქტირება]

რიცხვი რაოდენობითი
რიცხვითი სახელი
რიგობითი
რიცხვითი სახელი
რიცხვი რაოდენობითი
რიცხვითი სახელი
რიგობითი
რიცხვითი სახელი
რიცხვი რაოდენობითი
რიცხვითი სახელი
რიგობითი
რიცხვითი სახელი
1 one first 20 twenty twentieth 110 (one) hundred-(and)-ten (one) hundred-(and)-tenth
2 two second 21 twenty-one twenty-first 120 (one) hundred-(and)-twenty (one) hundred-(and)-twentienth
3 three third 30 thirty thirtieth 130 (one) hundred-(and)-thirty (one) hundred-(and)-thirtieth
4 four fourth 40 forty fortieth 140 (one) hundred-(and)-forty (one) hundred-(and)-fortieth
5 five fifth 50 fifty fiftieth 150 (one) hundred-(and)-fifty (one) hundred-(and)-fiftieth
6 six sixth 60 sixty sixtieth 160 (one) hundred-(and)-sixty (one) hundred-(and)-sixtieth
7 seven seventh 70 seventy seventieth 170 (one) hundred-(and)-seventieth (one) hundred-(and)-seventieth
8 eight eighth 80 eighty eightieth 180 (one) hundred-(and)-eighty (one) hundred-(and)-eightieth
9 nine ninth 90 ninety ninetieth 190 (one) hundred-(and)-ninety (one) hundred-(and)-ninetieth
10 ten tenth 100 (one) hundred hundredth 200 two hundred two hundredth
11 eleven eleventh 101 (one) hundred-(and)-one (one) hundred-(and)-first 210 two hundred-(and)-ten two hundred-(and)-tenth
12 twelve twelfth 102 (one) hundred-(and)-two (one) hundred-(and)-second 220 two hundred-(and)-twenty two hundred-(and)-twenty
13 thirteen thirteenth 103 (one) hundred-(and)-three (one) hundred-(and)-third 300 three hundred three hundredth

ინგლისური სიტყვები და ფრაზები[რედაქტირება]

  • გამარჯობა - Hello
  • კეთილი იყოს თქვენი მობრძანება - Welcome
  • გმადლობთ - Thank you
  • კი / არა - Yes / No
  • გეთაყვა - Please
  • ნახვამდის - Good-bye
  • ჩემი სახელია... - My name is...
  • დროებით!..... See you soon!
  • როგორ ხარ? ..... How are you?
  • მოგწონთ აქ?......Do you like it here?

ლიტერატურა[რედაქტირება]

  • Crystal, D. [1997]: The Cambridge encyclopedia of the English language. 2-ე გამოცემა. Cambridge.
  • McArthur, T., ed. [1992]: The Oxford companion to the English language. Oxford.
  • Cambridge History [1992-დან]: The Cambridge History of the English language. 6 ტომად. Cambridge.
  • Cobuild, C. [1990]: English grammar. London.
  • Huddleston, R. [1984]: Introduction to the grammar of English. Cambridge.
  • Jespersen, O. [1909-1949]: A modern English grammar on historical principles. 7 ტომად. London.
  • Mitchell, B. [1995]: An invitation to Old English and Anglo-Saxon England. Oxford.

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება]