ვიკიპედია:რჩეული სტატიები

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება

მალხმობა: ვპ:რჩეული

რჩეული სტატიები   კანდიდატები   წესები და პროცედურა   სტატუსის მოხსნა   არქივი
რჩეული სტატიის ვარსკვლავი

ეს გვერდი ეთმობა ქართული ვიკიპედიის საუკეთესო მასალების გამოფენას. რჩეული სტატია სტატიის საუკეთესო ნიმუშს წარმოადგენს, რომელიც შეიძლება მკითხველს წარედგინოს. ამჟამად ქართულ ვიკიპედიაში 84,554 სტატიაა, მათ შორის კი 195 რჩეულია. ამგვარ სტატიებს ვიკიპედიის მომხმარებლები ირჩევენ. თუ მიიჩნევთ, რომ რომელიმე სტატია იმსახურებს ქართული ვიკიპედიის რჩეულ მასალად დასახელებას, დაასახელეთ თქვენი სტატია კანდიდატად. განხილვისა და კენჭისყრის შემდეგ რჩეული სტატია გარკვეული პერიოდით მთავარ გვერდზეც გამოიტანება. გახსოვდეთ, რომ ხშირ შემთხვევაში, საუკეთესო სტატიები ვიკიპედიის რედაქტორების ერთობლივი ნამუშევარია.

P cal euro-green.png

ახალი „რჩეულები“

გერლახოვსკი-შტიტი

საღვთო რომის იმპერია (გერმ. Heiliges Römisches Reich), 1512 წლიდან გერმანელი ერის საღვთო რომის იმპერია (ლათ. Sacrum Imperium Romanum Nationis Germanicae ან ლათ. Sacrum Imperium Romanum Nationis Teutonicae; გერმ. Heiliges Römisches Reich Deutscher Nation) — სახელმწიფოებრივი წარმონაქმნი, რომელიც არსებობდა 962 წლიდან 1806 წლამდე და აერთიანებდა ევროპის ბევრ ტერიტორიას. უმაღლესი აყვავების პერიოდში იმპერიის შემადგენლობაში შედიოდა: გერმანია, რომელიც წარმოადგენდა იმპერიის ბირთვს, ჩრდილოეთი და ცენტრალური იტალია, ნიდერლანდები, ჩეხეთი, ასევე საფრანგეთის ზოგიერთი რეგიონი. 1134 წლიდან ფორმალურად შედგებოდა სამი სამეფოსაგან: გერმანიის, იტალიისა და ბურგუნდიის სამეფოებისგან. 1135 წლიდან იმპერიის შემადგენლობაში შევიდა ჩეხეთის სამეფო, რომლის ოფიციალური სტატუსიც იმპერიის შემადგენლობაში საბოლოოდ დარეგულირდა 1212 წელს სიცილიის ოქროს ბულით.

იმპერია დაარსდა 962 წელს აღმოსავლეთ ფრანკების მეფის, ოტო I დიდის მიერ და განიხილებოდა, როგორც ანტიკური რომის იმპერიისა და კარლოს დიდის ფრანკთა იმპერიის პირდაპირი გაგრძელება. ერთიან სახელმწიფოდ გადაქცევის პროცესები იმპერიაში მისი არსებობის მთელი ისტორიის მანძილზე არ დამთავრებულა, ამიტომ იგი რჩებოდა დეცენტრალიზებულ წარმონაქმნად, რომელსაც ჰქონდა რთული ფეოდალური იერარქიული სტრუქტურა და რომელიც აერთიანებდა რამდენიმე ასეულ ტერიტორიულ-სახელმწიფოებრივ წარმონაქმნს. იმპერიის სათავეში იდგა იმპერატორი. საიმპერატორო ტიტული არ იყო მემკვიდრეობითი. იგი ენიჭებოდა კურფიურსტების კოლეგიის არჩევნების შედეგების მიხედვით. იმპერატორის ძალაუფლება არასდროს არ ყოფილა აბსოლუტური და ყოველთვის იზღუდებოდა გერმანიის უმაღლესი არისტოკრატიის, ხოლო XV საუკუნის მიწურულიდან — რაიხსტაგის მიერ, რომელიც იცავდა იმპერიის მთავარი წარჩინებული წოდებების ინტერესებს.


გერლახოვსკი-შტიტი

კარპატები (გერმ. Karpaten; ჩეხ. Karpaty; პოლ. Karpaty; სლოვაკ. Karpaty; უნგრ. Kárpátok; უკრ. Карпати; რუმ. Carpaţi; სერბ. Karpati) — მთათა სისტემა ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ევროპაში. ვრცელდება ავსტრიის, ჩეხეთის, სლოვაკეთის, უნგრეთის, პოლონეთის, უკრაინის, რუმინეთისა და სერბეთის ტერიტორიებზე. გადაჭიმულია დაახლოებით 1500 კილომეტრზე, სიგანე ჩრდილოეთ-დასავლეთით დაახლოებით 250 კილომეტრი, ცენტრალურ, ყველაზე შევიწროებულ ნაწილში — დაახლოებით 120 კილომეტრი, სამხრეთ-აღმოსავლეთით — 430 კილომეტრამდე.

კარპატების მთების რკალი ალპების აღმოსავლეთ გაგრძელებას წარმოადგენს და ვენის აუზის ზემო მესამეული ტექტონიკური ქვაბულითაა დაშორებული მისგან, ამ აუზის განაპირა ქედი — ლაითის მთები, დუნაიმდე აღწევს და მდინარის მეორე მხარეზე მცირე კარპატების ქედში გრძელდება. ამ ადგილას დუნაის ხეობა შევიწროებულია, ხოლო ნაპირები — ამაღლებული; აქ მდებარეობს სლოვაკეთის დედაქალაქი ბრატისლავა. ამრიგად, ალპებსა და კარპატებს შორის არსებობს უშუალო ოროგრაფიული ზღუდარი. შუა ევროპის ორ უმნიშვნელოვანეს მთათა სისტემას შორის უფრო მჭიდრო კავშირი მათ ტექტონიკურ აგებულებაში მჟღავნდება — შარიაჟული საფარები გრანდიოზულადაა დაზვინული და მესამეული დანაოჭებაც მძლავრად არის გამოვლინებული, თუმცა ტექტონიკა მთელი რიგი არსებითი ნიშნებით განსხვავდება ალპებისაგან; კიდევ უფრო მნიშვნელოვანია განსხვავებანი ამ მთების გეომორფოლოგიაში.

კარპატები კულისისებრ განლაგებული, გასწვრივი და განივი ხეობებით დანაწევრებული მთის მასივებისა და ქედების რთული სისტემაა. მთათა რკალი 3 ნაწილად იყოფა: დასავლეთი კარპატები, აღმოსავლეთი კარპატები და სამხრეთი კარპატები. კარპატებში შედის აგრეთვე დასავლეთ რუმინეთის მთები და ტრანსილვანიის ვრცელი პლატო.


ტერა-ნოვა

ტერა-ნოვას ექსპედიცია, იგივე 1910—1913 წლების ბრიტანეთის ანტარქტიკული ექსპედიცია (ინგლ. British Antarctic Expedition 1910—1913) — რობერტ სკოტის მიერ ბარკ „ტერა-ნოვაზე“ წარმოებული მეორე ექსპედიცია, რომლის მთავარი მიზანი იყო, სამხრეთ პოლუსზე მიეღწია პირველს და ამ წარმატების პატივი წილად ბრიტანეთის იმპერიას ხვდომოდა. თავიდანვე ექსპედიცია ჩათრეული აღმოჩნდა პოლარულ რბოლაში კონკურენტ რუალ ამუნდსენის გუნდთან. სკოტმა ოთხ მეგზურთან ერთად მიაღწია სამხრეთ პოლუსს 1912 წლის 17 იანვარს, ამუნდსენის შემდეგ 33 დღეში. სკოტი და მისი ამხანაგები დაიღუპნენ უკან დაბრუნებისას, მას შემდეგ, რაც ანტარქტიკაზე 144 დღე დაჰყვეს. ექსპედიციის დაღუპვიდან 8 თვის შემდეგ აღმოჩენილმა დღიურებმა სკოტი „არქეტიპური ბრიტანელი გმირი“ გახადა (როლანდ ჰანტფორდის თქმით), მისმა დიდებამ გადაფარა დიდება რუალ ამუნდსენისა, რომელმაც პირველმა მიაღწია პოლუსს. სკოტის ექსპედიციის გამოცდილებამ მხოლოდ XX საუკუნის უკანასკნელ მეოთხედში მიიპყრო ყურადღება მკვლევრებისა, რომლებმაც მრავალი კრიტიკული კომენტარი გააკეთეს ლიდერის პირადი თვისებებისა და ექსპედიციის აღჭურვილობის შესახებ. დისკუსიები დღემდე გრძელდება.

ექსპედიცია „ტერა-ნოვა“ იყო კერძო ღონისძიება სახელმწიფოს ფინანსური დახმარებით ბრიტანეთის საადმირალოსა და სამეფო გეოგრაფიული საზოგადოების მფარველობით. სამეცნიერო თვალსაზრისით იგი პირდაპირი გაგრძელება იყო 1901—1904 წლებში გამართული ბრიტანეთის ეროვნული ანტარქტიკული ექსპედიციისა. ექსპედიციის მთავარი მიზანი ვიქტორიას მიწის, ასევე ტრანსანტარქტიკული ქედის დასავლეთი ტოტებისა და ედუარდ VII-ის მიწების სამეცნიერო გამოკვლევა იყო. 1908 წელს შეკლტონის წარმატებამ (მას სამხრეთ პოლუსამდე 180 კმ დააკლდა) და კუკისა და პირის განცხადებამ, მათ მიერ ჩრდილოეთ პოლუსის დაპყრობის შესახებ, სკოტის წინაშე, პირველ რიგში, პოლიტიკური ამოცანა დააყენა — უზრუნველეყო დიდი ბრიტანეთის პირველობა უკიდურეს სამხრეთ მიწებზე.


Mommsen p265.jpg

ჰანიბალი, ბარკა (დ. ძვ. წ. 247 ან ძვ. წ. 246 — გ. ძვ. წ. 183) — კართაგენის მხედართმთავარი და სახელმწიფო მოღვაწე, კართაგენის საზოგადოების წარჩინებულთა გვარის წარმომადგენელი. რომის რესპუბლიკის მოსისხლე მტერი და კართაგენის უკანასკნელი დიდი ლიდერი.

კარგი განათლება მიიღო, ფლობდა ოთხ ენას. ძვ. წ. 218 წელს წამოიწყო II პუნიკური ომი, ყველასათვის მოულოდნელად გადალახა ალპები და შეიჭრა იტალიაში. რამდენიმე ბრწყინვალე გამარჯვება მოიპოვა (ძვ. წ. 218 წელს მდინარე ტიცინოსთან, ძვ. წ. 217 წელს ტრაზიმენის ტბასთან, ძვ. წ. 216 წელს კანესთან), მაგრამ რომაელთა წინააღმდეგობა მაინც ვერ გატეხა. ძვ. წ. 203 წელს ჰანიბალი დაბრუნდა აფრიკაში, ძვ. წ. 202 წელს ზამასთან (აფრიკა) ბრძოლაში რომაელებმა დაამარცხეს. ძვ. წ. 201 წელს რომთან დადებული ხელშეკრულებით ჰანიბალი კართაგენს მართავდა. ძვ. წ. 195 წელს გაიქცა სირიის მეფესთან, ანტიოქე III-სთან და მისი სამხედრო მრჩეველი გახდა. ანტიოქე III დიდის დამარცხების შემდეგ რომაელებმა მოითხოვეს ჰანიბალი, მაგრამ იგი გაიქცა და თავი შეაფარა არმენიას, შემდეგ კრეტაზე გადავიდა, იქიდან — ბითინიაში. რომაელებმა ბითინიელებს მოსთხოვეს რომის საშიში მტრის, ჰანიბალის გაცემა. ჰანიბალმა თავი მოიწამლა. დაკრძალულია ლიბისაში (ბოსფორის ევროპის სანაპიროზე), ქვის სარკოფაგში, რომელსაც აწერია: „აქ მარხია ჰანიბალი“.

ჰანიბალი ალექსანდრე მაკედონელთან, იულიუს კეისართან, სციპიონ აფრიკელსა და პიროს ეპიროსელთან ერთად მიიჩნევა ძველი მსოფლიოს ყველაზე დიდ მხედართმთავრად, სახელმწიფო მოღვაწედ და სტრატეგად. ისტორიკოსი თეოდორ აირო დოჯი ჰანიბალს „სტრატეგიის მამას“ უწოდებს.

P countries-green.png

გეოგრაფია

კავკასია

კონტინენტები: აფრიკა · ჩრდილოეთი ამერიკა

წყლები: ბორჯომი (წყალი) · ბაიკალი

ბუნება და ლანდშაფტი: აღდგომის კუნძული · ალპები · მაჩუ-პიქჩუ · გეომორფოლოგია

ქვეყნები: ჰაიტი · თურქეთი · ავსტრალია · მონღოლეთი · კუბა

საქართველო: თავისუფლების მოედანი (თბილისი) · თუშეთი · იმერეთი · კლარჯეთი

ქალაქები: ნიუ-იორკი · ბათუმი · რუსთავი · თბილისი · სტოკჰოლმი · თელ-ავივი · ლიმა · ბარსელონა · რიო-დე-ჟანეირო

დასახლებები, უბნები: ჰარლემი

P history-green.png

ისტორია

Neues Museum Aegyptischer Hof.jpg

პიროვნებები: ჯუზეპე გარიბალდი · ლუციუს იუნიუს ბრუტუსი · დავით აღმაშენებელი · იოზეფ გებელსი · ზვიად გამსახურდია · პეტრე ბაგრატიონი · ანასტასია რომანოვა · ერნესტო ჩე გევარა

ძველი: რომის რესპუბლიკა · ბუნების ისტორია (პლინიუსი) · შუმერი · რომის იმპერია · რომის სენატი · იბერია · ეტრუსკებთან ომი · რომულუსი და რემუსი · რომის იმპერატორების სია · რომის სამეფო · ინკების ცივილიზაცია · ძველი ეგვიპტე · ლონდინიუმი

ახალი: გერმანიის იმპერია

Flags of Georgia in Rustaveli Avenue, Tbilisi, on a military parade during the Independence Day celebration (May 26, 2008).jpg

1900–1945: აღმოსავლეთის ექსპრესი · საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა

1945 - დღემდე: იუგოსლავიის დაშლა · ჩერნობილის კატასტროფა

სამხედრო: მეორე სამნიტური ომი · პიროსთან ომი · პირველი მსოფლიო ომი · მეორე მსოფლიო ომი · პირველი პუნიკური ომი · რუსეთ-საქართველოს ომი (2008) · ესპანეთის სამოქალაქო ომი · გრანიკოსის ბრძოლა

არქეოლოგია: ნოქალაქევი · შუა საუკუნეების ქართული მინა

ქვეყნები: პორტუგალიის ისტორია · იმერეთის სამეფო

Atom symbol.svg

მეცნიერება

Lily Lilium 'Citronella' Flower.jpg

პიროვნებები: კარლ ფრიდრიხ გაუსი · სოკრატე · ნილს ბორი · ნიკო მარი · ვერნერ ფონ ბრაუნი · გოდფრი ჰ. ჰარდი · რიჩარდ ფეინმანი · პოლ დირაკი

განათლება: საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი

ფიზიკა/მათემატიკა: e (რიცხვი)

ფლორა: ზუგდიდის ბოტანიკური ბაღი

ბუნებისმეტყველება: ტუნგუსკის მეტეორიტი

ფაუნა: ნაგაზი · მგელი · დიდი კატები · ღამურა

P anthropology-green.png

ტექნიკა

Vitruvian.jpg

ბიოლოგია: უჯრედი

ენათმეცნიერება: კორეული დამწერლობა · ბულგარული ენა · ქართული დამწერლობა · ეგვიპტური იეროგლიფები

ინფორმატიკა: Mozilla Firefox

მათემატიკა: მათემატიკა · ალბათობის თეორია · სამკუთხედი

მედიცინა: ცოფი

ტექნიკა: ფაუ-2 · სატურნ V · პერსონალური კომპიუტერი · სუ-25

P religion-green.png

რელიგია და მითოლოგია

St George, bas relief, Mtsketa.jpg

ჰერაკლე · იუდაიზმი · ყოვლისშემძლეობის პარადოქსი · სვასტიკა · პერსევსი · თესევსი · არგონავტები · მედეა · პარეხი · მრავალძალი · დოლისყანა

P sport-green.png

სპორტი

ბიატლონი

ახალი ზელანდიის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრები · ფკ დინამო თბილისი · რიო ფერდინანდი · საფრანგეთის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრები · მილანი (ფეხბურთი) · მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი · მაიკლ კერიკი · გიორგი ქინქლაძე · ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაცია

P social sciences-green.png

საზოგადოება

The Red Cross of the Geneva Convention by Clara Barton 1878.jpg

პიროვნებები: ექვთიმე თაყაიშვილი

პოლიტიკა: საერთაშორისო ურთიერთობები · აშშ-ის პრეზიდენტების სია · თბილისის თვითმმართველობა · აშშ-ის პირველი ქალბატონების სია · აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტების სია

სამართალი: საქართველოს კონსტიტუცია · საქართველოს დამოუკიდებლობის აქტი

Go-tisch.png

ჰერალდიკა: საქართველოს სახელმწიფო გერბი

ეთნოლოგია: იეზიდები · აფხაზები

კოლექციონირება: ტფილისის უნიკა

გართობა: GTA · The Sims 2

P art-green.png

ხელოვნება და კულტურა

Veriko1.jpg

პიროვნებები: ილია ჭავჭავაძე · მიხეილ ჯავახიშვილი · ჯორჯია ო'კიფი · დავით გურამიშვილი · ელა ფიცჯერალდი · ნიკოლოზ ბარათაშვილი · ედიტ პიაფი · ალექსანდრე სოლჟენიცინი · ნიკო ფიროსმანი · კირილ ზდანევიჩი · მადონა · ჯეკ კერუაკი · ანტონიო გაუდი · ალვარ აალტო · ეჟენ იონესკო · ტერენტი გრანელი · ზემფირა · პიერ ოგიუსტ რენუარი · გიიომ აპოლინერი · თედორე დოსტოევსკი · ტიესტო · ალანის მორისეტი · ჯონი კეში · ჯინჯერ როჯერსი · უოლტ დისნეი · ჯექსონ პოლოკი · ალფრედ ჰიჩკოკი · ეიკონი · ვლადიმირ ვისოცკი · ინგვი მალმსტინი · კლიფ ბარტონი · გიორგი შარვაშიძე

მუზეუმები/ბიბლიოთეკები: საქართველოს პარლამენტის ბიბლიოთეკა

სახვითი ხელოვნება: ბრინჯაოს მხედარი · ოპ-არტი

Salem Nordfassade 1823.jpg

არქიტექტურა: გელათის მონასტერი · სვეტიცხოველი · უფლისციხე (ძეგლი) · სტალინისტური არქიტექტურა · ქალაქი-მშვენიერი · გუგი · ვარძია · ოპერა გარნიე · ოშკი · სურამის ციხე · კვეტერა · ხანძთა · ფიტარეთის მონასტერი · აბუ-სიმბალი · ტბეთის მონასტერი · ბორობუდური · იაჰმესის პირამიდა

ლიტერატურა და მწერლობა: რომაული ლიტერატურა · დასავლეთის ფრონტი უცვლელია · ბეჭდების მბრძანებელი · შტორმი (პერსონაჟი) · კერი ბრედშოუ (პერსონაჟი) · ვეფხისტყაოსანი

თეატრი და მუსიკა: თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრი · ლელა წურწუმია · კლიფ ბარტონი · Coldplay · პინკ ფლოიდი · დიფ ფარფლი · ლელა წურწუმია · რუსთაველის თეატრი · მარჯანიშვილის თეატრი · ჯონი კეში · ჯენესისი · რედიოჰედი · ბითლზი · U2 · მეტალიკა · სკორპიონსი · ინგვი მალმსტინი · Enter Sandman · მაიკლ ბუბლეი

რადიო, კინო, ტელევიზია: ციცინათელების საფლავი · ექვსი ფუტი მიწის ქვეშ · ციხიდან გაქცევა · ანიმე


კანდიდატები: გადახედეთ არსებულს ან წამოაყენეთ ახალი