ლარი

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
Disambig-dark.svg სიტყვას „ლარი“ აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ ლარი.
ქართული ლარი
კოლაჟი Sign of Georgian Lari.svg
კოლაჟი
კოდი ISO 4217 GEL
ქვეყანა საქართველო
ოფიციალური
მომხმარებლები
საქართველოს დროშა საქართველო
შედგება 100 თეთრისგან
სიმბოლო Sign of Georgian Lari.svg
მონეტები 5, 10, 20, 50 თეთრი, 1, 2 და 10 ლარი
ბანკნოტები 1, 2, 5, 10, 20, 50, 100, 200, 500 ლარი
ცენტრალური ბანკი საქართველოს ეროვნული ბანკი
საიტი [1]
გაცვლითი კურსი
( 25 ნოემბერი 2014 თვის)
1 USD = 1.8217 GEL
1 EUR = 2.2595 GEL
1 GBP = 2.8502 GEL
1 ლარი
2 ლარი
5 ლარი
10 ლარი
20 ლარი
ლარის სიმბოლო
50 ლარი
100 ლარი
200 ლარი
500 ლარი

ქართული ლარი — გადახდის ერთადერთი კანონიერი საშუალება საქართველოს ტერიტორიაზე, გარდა თავისუფალი ინდუსტრიული ზონების შესახებ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული შემთხვევებისა 1995 წლის 2 ოქტომბერიდან[1]. ეროვნულ ბანკს გააჩნია უფლება, განახორციელოს საქართველოს ტერიტორიაზე ფულის ნიშნების გამოშვება. ასევე, ეროვნულ ბანკს აქვს ექსკლუზიური უფლება, დაამზადოს მიმოქცევის ან სხვა მიზნით, სამახსოვრო ფულის ნიშნები[1].

სიტყვა „ლარი“, რომელიც შეირჩა ქართული ეროვნული ვალუტის ძირითადი ერთეულის სახელწოდებად, ძველი ქართული სიტყვაა და ნიშნავს ზოგადად განძს, ქონებას. სახელწოდება „ლარი“ ქართული ფულის ერთეულის დასახელებად 1991 წელს წამოაყენა აკადემიკოსმა ვასილ ჩანტლაძემ მინისტრთა კაბინეტისათვის შედგენილ პროექტში.

ეროვნული ბანკის საბჭო განსაზღვრავს და ამტკიცებს ლარის ბანკნოტებისა და მონეტების დიზაინს, შემადგენლობას და სხვა მახასიათებლებს, რის შემდეგაც იწყება ფულისნიშნების ბეჭდვისა და მოჭრის პროცესში ჩაშვება. ქართული ფულის ნიშნები წამყვან ევროპულ ორგანიზაციებში მზადდება[1].

საქართველოს ტერიტორიაზე მზა ფულის ნიშნების ტრანსპორტირებას და შემდგომ ეროვნული ბანკის საცავებში მათ შენახვას ეროვნული ბანკი უზრუნველყოფს. მოსახლეობას ფულის ნიშნები კომერციული ბანკების მეშვეობით მიეწოდება[1].

საქართველოს ეროვნული ბანკი სისტემატურად[1] ახორციელებს ხმარებისათვის გამოუსადეგარი ფულის ნიშნების მიმოქცევიდან ამოღებას და მათ ჩანაცვლებას შესაბამისი ოდენობის ახალი მონეტებითა და ბანკნოტებით. გამოუსადეგარი ფულის ნიშნების განადგურება ეროვნული ბანკის საბჭოს მიერ დადგენილი წესის შესაბამისად ხდება.

1999 წელს სრულყოფის თვალსაზრისით მოდიფიცირებულ იქნა 1995 წლის ემისიის ყველა ნომინალის ბანკნოტები, 2002 წელს 1999 წლის ემისიის მხოლოდ 1, 2, 5, 10 და 20 ლარის ღირებულების ბანკნოტები, ხოლო 2004 წელს 50 და 100 ლარის ღირებულების ბანკნოტები.

ბანკნოტები[რედაქტირება]

1995 წლიდან მიმოქცევაში შევიდა 1, 2, 5, 10, 20, 50 და 100 ლარის ღირებულების საბანკო ბილეთები. 1999 წელს სრულყოფის თვალსაზრისით მოდიფიცირებულ იქნა 1995 წლის ემისიის ყველა ნომინალის ბანკნოტები, 2002 წელს 1999 წლის ემისიის მხოლოდ 1, 2, 5, 10 და 20 ლარის ღირებულების ბანკნოტები, ხოლო 2004 წელს 50 და 100 ლარის ღირებულების ბანკნოტები.

1995 წელს ეროვნულმა ბანკმა პირველი ემისიით გამოუშვა 500 ლარიანი კუპიურის უკიდურესად შეზღუდული რაოდენობა საკოლექციო მიზნით, რომელიც მიმოქცევაში არ ჩაეშვა. ანალოგიური მიზნით ადგილი ჰქონდა მეორე ემისიას 2011 წელს, ასევე უკიდურესად შეზღუდული რაოდენობით, რომელიც ანალოგურად არ ჩაეშვა მიმოქცევაში.

ყველა ნომინალის ბანკნოტის ავერსზე წარმოდგენილია ქართული წარწერები: „საქართველო“, „საქართველოს ეროვნული ბანკი“, ნომინალის დასახელება, საქართველოს ეროვნული ბანკის პრეზიდენტისა და ფინანსთა მინისტრის ხელმოწერები, თარიღი და შვიდმკლავიანი ბორჯღალის გამოსახულება, ხოლო რევერსზე — ინგლისური ენოვანი წარწერები: „GEORGIA“ და ნომინალის დასახელება.

ბანკნოტებზე გამოსახულნი არიან:

2007 წლის აპრილში მიმოქცევაში შემოვიდა ახალი 200 ლარიანი კუპიურა. ბანკნოტის ერთ მხარეს გამოსახულია საქართველოს ეროვნული გმირის ქაქუცა ჩოლოყაშვილის პორტრეტი, მეორე მხარეს კი — სოხუმის ხედი. კუპიურას ფონად ქართული კულტურის ძეგლების რელიეფურ გამოსახულებათა ფრაგმენტები აქვს.

მონეტები[რედაქტირება]

1995 წელს მომოქცევაში გაშვებული იქნა 1, 2, 5, 10, 20 და 50 თეთრის ღირებულების მონეტები. „თეთრი“, რომელიც ლარის მეასედ ნაწილს ეწოდა, ძველი XIII საუკუნიდან დამკვიდრებული ქართული სამონეტო ტერმინია. 1, 2, 5, 10 და 20 თეთრის ღირებულების მონეტები ვერცხლისფერია, ხოლო 50 თეთრის ღირებულების მონეტა — ოქროსფერი. ყველა ნომინალის მონეტის რევერსზე გამოსახულია ბორჯღალი, მითითებულია თარიღი და ქართულ-ინგლისური წარწერა „საქართველოს რესპუბლიკა“. მოგვიანებით 1 და 2 თეთრიანი მონეტები ამოღებულ იქნა მიმოქცევიდან.

2006 წელს საქართველოს ეროვნულმა ბანკმა 1 და 2 ლარის ნომინალისა და მოდიფიცირებული 50 თეთრის ღირებულების მონეტები გამოუშვა. ახალი მონეტები დამზადებულია უახლესი ტექნოლოგიით ავსტრიის, ჰოლანდიისა და დიდი ბრიტანეთის ზარაფხანებში. 50-თეთრიანი ახალი მოდიფიკაციის მონეტა მიმოქცევაში იქნა გაშვებული ანალოგიური ნომინალის ძველი მონეტის პარალელურად, ერთ და ორ ლარიანი მონეტები კი შესაბამისი ნომინალის ქაღალდის ფულის ნიშნებთან ერთად.[1]

სიმბოლო[რედაქტირება]

ლარის სიმბოლოს შექმნასთან დაკავშირებით საქართველოს ეროვნულმა ბანკმა კონკურსი 2013 წლის დეკემბერში გამოაცხადა. კომისიამ გამარჯვებული სიმბოლოს გამოვლენისას პრიორიტეტი ქართული მხედრული დამწერლობიდან ერთ თაღიანი „ლასი-სთვის“ ორი ვერტიკალური ხაზის არასრულად ჩამოსმის კონცეფციით წარმოდგენილ ნიმუშებს მიანიჭა . გამარჯვებული სიმბოლოს ავტორი პროფესიით მხატვარ-კერამიკოსი მალხაზ შველიძეა[2][3].


1993 წლის სერია
გამოსახულება ნომინალი ზომა (მმ) წონა
(გრ)
გამოშვების
თარიღი
აღწერა
ავერსი რევერსი დიამეტრი სისქე ავერსი რევერსი
Ge-money-tetri-1.jpg Ge-money-tetri-20-rev.jpg
1 თეთრი
15,0
1,25
1.38
1993
ზედა ნაწილი — ციფრი „1", მის ქვეშ წარწერა — „თეთრი" და ვაზის ლერწი. კიდეზე წრიული ფორმით შემოვლებული აქვს ერთმხრივად მიმართული არშია.
შუაში გამოსახულია ბორჯღალი (მზის სიმბოლო) და მონეტის მოჭრის თარიღი – „1993“. კიდეზე წრიული ფორმით გასდევს ქართულ-ინგლისური წარწერა — „საქართველოს რესპუბლიკა", „REPUBLIC OF GEORGIA".
Ge-money-tetri-2.jpg Ge-money-tetri-20-rev.jpg
2 თეთრი
17,5
1,25
1,9
1993
ზედა ნაწილი — ფრთებაწეული ფარშავანგი, მის ქვეშ წარწერა — „თეთრი" და ციფრი „2". კიდეზე წრიული ფორმით შემოვლებული აქვს ერთმხრივად მიმართული არშია.
შუაში გამოსახულია ბორჯღალი (მზის სიმბოლო) და მონეტის მოჭრის თარიღი – „1993“. კიდეზე წრიული ფორმით გასდევს ქართულ-ინგლისური წარწერა — „საქართველოს რესპუბლიკა", „REPUBLIC OF GEORGIA".
Ge-money-tetri-5.jpg Ge-money-tetri-20-rev.jpg
5 თეთრი
20,0
1,32
2,5
1993
ზედა ნაწილი — ოქროს ლომის ქანდაკება ალაზნის ველის ძვ. წ–ის III ათასწლეულის ყორღანიდან, მის ქვეშ — ციფრი „5" და წარწერა „თეთრი". კიდეზე წრიული ფორმით შემოვლებული აქვს ერთმხრივად მიმართული არშია.
შუაში გამოსახულია ბორჯღალი (მზის სიმბოლო) და მონეტის მოჭრის თარიღი – „1993“. კიდეზე წრიული ფორმით გასდევს ქართულ-ინგლისური წარწერა — „საქართველოს რესპუბლიკა", „REPUBLIC OF GEORGIA".

საიუბილეო მონეტები[რედაქტირება]

2000 წლის 10 აგვისტოს მიმოქცევაში გაშვებული იქნა ქრისტეშობის 2000 წლისა და საქართველოს სახელმწიფოებრიობის 3000 წლის თარიღთან დაკავშირებით მოჭრილი 10 ლარის ღირსების საიუბილეო ბიმეტალური მონეტები, რომლებიც მიმოქცევაშია 10 ლარის ნომინალის ბანკნოტების პარალელურად. ბიმეტალური მონეტების — შიდა რკალი ვერცხლისფერია, ხოლო გარეთა რკალი — ოქროსფერი.

საინვესტიციო მონეტები („ოქროს საწმისის“ სერიიდან)[რედაქტირება]

საინვესტიციო მონეტები („ოქროს საწმისის“ სერიიდან შემადგენლობა AU 999.9)
გამოსახულება ნომინალი პარამეტრები აღწერა ფასი 28-06-09
რევერსი ავერსი დიამეტრი მასა გურთი ავერსი რევერსი
Gold 10 lari.jpg 10 ლარი 16 მმ 1,5 გ გლუვი ოქროს საწმისი ნომინალი 180.00
Gold 25 lari.jpg 25 ლარი 22 მმ 7.7 გ გლუვი ოქროს საწმისი ნომინალი 499.00
Gold 50 lari.jpg 50 ლარი 28 მმ 15.5 გ გლუვი ოქროს საწმისი ნომინალი 899.00
Gold 100 lari.jpg 100 ლარი 37 მმ 31.1 გ გლუვი ოქროს საწმისი ნომინალი 1,797.00
Gold 300 lari.jpg 300 ლარი 50 მმ 155.5 გ გლუვი ოქროს საწმისი ნომინალი 8,987.00
Gold 1000 lari.jpg 1000 ლარი 60 მმ 311 გ გლუვი ოქროს საწმისი ნომინალი 17,975.00

იხილეთ აგრეთვე[რედაქტირება]

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება]

Commons-logo.svg
ვიკისაწყობში? არის გვერდი თემაზე:

სქოლიო[რედაქტირება]

მოძიებულია „http://ka.wikipedia.org/w/index.php?title=ლარი&oldid=2780892“-დან