ბრუნეი

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
ბრუნეი დარუსალამი
ბრუნეის სახელმწიფო
بروني دارالسلام
Negara Brunei Darussalam
ბრუნეი
ბრუნეის
ჰიმნი: ღმერთო დალოცე სულთანი
დედაქალაქი
(და უდიდესი ქალაქი)
ბანდარ-სერი-ბეგავანი
4°55′ ჩ. გ. 114°55′ ა. გ. / 4.917° ჩ. გ. 114.917° ა. გ. / 4.917; 114.917
ოფიციალური ენა(ები) მალაიური
მთავრობა აბსოლუტური ისლამური სასულთნო
 -  სულთანი ჰასანალ ბოლკიაჰი
ფართობი
 -  სულ 5,765 კმ2 (170-ე)
 -  წყალი (%) 8.6
მოსახლეობა
 -  2007 შეფასებით 391,450 (177-ე)
 -   აღწერა 332,844 
 -  სიმჭიდროვე 65 ად კაცი/კმ2 (127-ე)
მშპ (მუპ) 2005 შეფასებით
 -  სულ $9.009 მილიარდი (138-ე)
 -  ერთ მოსახლეზე $24,826 (26-ე)
აგი (2007) 0.894 (მაღალი) (30-ე)
ვალუტა ბრუნეული დოლარი (BND)
დროის სარტყელი (UTC +8სთ.)
ქვეყნის კოდი BRN
Internet TLD .bn
სატელეფონო კოდი 673

ბრუნეი (მალაიზ. Brunei Darussalam) — სახელმწიფო (სასულთნო) სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში, კუნძულ კალიმანტანის ჩრდილო დასავლეთ ნაწილში. ესაზღვრება სამხრეთ ჩინეთის ზღვასა და ინდონეზიას. ფართობი — 5,8 ათ. კმ². მოსახლეობის რაოდენობა — 372 ათ. (2005). დედაქალაქი: ბანდარ-სერი-ბეგავანი.

სახელმწიფო წყობა[რედაქტირება]

სახელმწიფოს მმართველი და ხელმძღვანელი — სულთანი. ისვე არის ქვეყნის რელიგიური ლიდერი. ხელისუფლება დაკომპლექტებულია ძირითადად მისი ოჯახის წევრებისა და ნათესავებისაგან.

ქვეყნის ტერიტორიულ ადმინისტრაციულო მოწყობა — 4 რეგიონი.

ბრუნეის ადმინისტრაციული მოწყობა[რედაქტირება]

ბრუნეის მდებარეობა
ბრუნეის ადმინისტრაციული მოწყობა

ბრუნეი დაყოფილია ოთხ ადმინისტრაციულ ერთეულად:

  1. ბელაიტი
  2. ბრუნეი-მუარა
  3. თემბურონგი
  4. ტუტონგი

თემბურონგის მხარე ქვეყნისაგან გამოყოფილია ინდონეზიის ტერიტორიით.

რეგიონები დაყოფილია უფრო მცირე ერთეულებად, რომლებსაც მუკიმებს ეძახიან

ეკონომიკა[რედაქტირება]

უპირატესობანი: ნავთბის და გაზის მარაგი 20 30 წლის საკმარისია. თუმცა, უცხოური ინვესტიცებიდან შემოსავალი (2004 $7.75 მლრდ]] აღემატება გაზიდან და ნავთმიდან შემოსულ შემოსავალს.

სუსტმი მხარეა დივერსიფიკაციის არ ქონა. ქვეყნის ეკონომიკა ორიენტირებულია ერთ პროდუქტზე.

ქვეყანა წელიწადში მოიპოვებს 10 მლრდ. ტონა ნავთობს და 12 მლრდ მ3 გაზს. ნავთობისა და გაზის დიდი მარაგების გამო ქვეყანას ერთ-ერთი წამყანი ადგილი უკავია ცხოვრების დონის მიხედვით სამხრეთ აღმოსავლეთ აზიის ქვეყნებში. ბოლო წლებში ატიურად მიმდინარეობს მუშაობა ქვეყანაში ტურისტების მოსაზიდად.

ისტორია[რედაქტირება]

მე-16 საუკუნეში ბრუნეი მძლავრი ფეოდალური სახლემწიფო იყო და ეკავა კალიმანტანიის და მიმდებარე კუნძულების დიდი ნაწილი ასე აღწერს ამ ქვეყანას მაგელანი რომელმაც მოინახულა ეს ქვეყანა 1521 წელს. 1839 წელს ქვეყნის სულთნის მმართველობაში მოსულმა ინგლისელმა ავანტიურისტმა ჯ. ბრუკმა მოაწყო ამბოხება და დაიკავა ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილი. სულთანისგან ბრუკმა რაჯის ტიტული მიიღო. 1888 წელს ქვეყანა ინგლისის პროტექტორატის ქვეშ გადადის.1959 წელს აჯანყებების ტალღის გამო ინგლისმა ბრუნეის ავტონომია მიანიჭა,1984 წლის 1 იანვრიდან გამოცხადდა ქვეყნის სრული დამოუკიდებლობა. 1992 წელს მიღებულ იქნა კონცეფცია «მალაური ისლამური მონარქია». სულთანმა ხასსანალ ბოლკიახმა დაიწყო საზოგადოების მოდერნიზაციის ფრთხილი პოლიტიკის გატარება. ნაციონალური დღესასწაულია 23 თებერვალი—დამოუკიდებლობის დღე.

მოსახლეობა[რედაქტირება]

ეთნიკური შემადგენლობა ქვეყნისა მრავალფეროვანია: ქვეყნის (66 %) მალაელები არიან, მათთან მონათესავე ეთნუკური ჯგუფები — კელაელები, იბანელები, მელანაუელები]], დუსუნები, მურუტები, დააკები და სხვა. — 8 %, ასევე ჩინელები (11 %), ებრაელები, ინდოელები და სხვა.

ოფიციალური ენაა — მალაური, გავრცელებულია ასევე ინგლისური და ჩინური ენები.

ოფიციალური რელიგიაა — ისლამი (67 %), 13 % — ბუდიზმი, 10 % — ქრისტიანობა (ძირითადა პროტესტანტები), 10 % — სხვა (ძირითადად აბორიგენული კუტურები).

ქალაქის მოსახლეობა — 58 %. სიმჭიდროვე — 62 ად./კმ². მოსახლეობის 1/3 ბრუნეის დედაქალაქში ცხოვრობს

ქალაქების სიდიდის მიხედვით ბრუნეიში(2009)[რედაქტირება]

ადგილი ქალაქი მხარე მოსახლეობა
1 ბანდარ-სერი-ბეგავანი ბრუნეი მუარა 0ექსპრესიის შეცდომა: ამოუცნობი პუნქტუაციის ნიშანი „,“..ექსპრესიის შეცდომა: ამოუცნობი პუნქტუაციის ნიშანი „,“.134,000
2 განდონგის ქალაქი ბრუნეი მუარა 0ექსპრესიის შეცდომა: ამოუცნობი პუნქტუაციის ნიშანი „,“..ექსპრესიის შეცდომა: ამოუცნობი პუნქტუაციის ნიშანი „,“.109,000
3 ჯერუდონგი ბრუნეი მუარა 0ექსპრესიის შეცდომა: ამოუცნობი პუნქტუაციის ნიშანი „,“..ექსპრესიის შეცდომა: ამოუცნობი პუნქტუაციის ნიშანი „,“.93,000
4 კუალა ბელაიტი ბელაიტი 0ექსპრესიის შეცდომა: ამოუცნობი პუნქტუაციის ნიშანი „,“..ექსპრესიის შეცდომა: ამოუცნობი პუნქტუაციის ნიშანი „,“.78,000
5 სერია ბელაიტი 0ექსპრესიის შეცდომა: ამოუცნობი პუნქტუაციის ნიშანი „,“..ექსპრესიის შეცდომა: ამოუცნობი პუნქტუაციის ნიშანი „,“.35,000
6 ბერეკას ქალაქი ბრუნეი მუარა 0ექსპრესიის შეცდომა: ამოუცნობი პუნქტუაციის ნიშანი „,“..ექსპრესიის შეცდომა: ამოუცნობი პუნქტუაციის ნიშანი „,“.19,000
7 ტუტონგის ქალაქი ტუტონგი 0ექსპრესიის შეცდომა: ამოუცნობი პუნქტუაციის ნიშანი „,“..ექსპრესიის შეცდომა: ამოუცნობი პუნქტუაციის ნიშანი „,“.15,000
8 ბანგარი ტემბურონგი 0ექსპრესიის შეცდომა: ამოუცნობი პუნქტუაციის ნიშანი „,“..ექსპრესიის შეცდომა: ამოუცნობი პუნქტუაციის ნიშანი „,“.4,000

ამინდი[რედაქტირება]

ტერიტორიის უმეტესობა დაბლობია. კლიმატი ეკვადორული. ჰაერის ტემპერატურა მთელი წლის განმავლობაში ვარირებს—26 °C. ტერიტორიის 75% ტროპიკულ ტყეებს უკავია.

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება]

Commons-logo.svg
ვიკისაწყობში? არის გვერდი თემაზე:
მთავრობა
ზოგადი ინფორმაცია
  • Brunei from UCB Libraries GovPubs
ბიზნესი
ტურიზმი