ალექსანდრე მაკედონელი

ვიკიპედიიდან

გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
漢>ა
A>ა		 ეს სტატია ქართულ ენაზე თარგმნის პროცესშია.
თუ ფლობთ ამ ენას, თქვენც შეგიძლიათ მონაწილეობის მიღება.
ალექსანდრე დიდი
Μέγας Aλέξανδρος
მაკედონიის მეფე
მმართ. დასაწყისი: ძვ. წ. 336
მმართ. დასასრული: ძვ. წ. 323
წინამორბედი: ფილიპე II
მემკვიდრე: ალექსანდრე IV
დაბ. თარიღი: 20 ივლისი, ძვ. წ. 356
გარდ. თარიღი: 11 ივნისი, ძვ. წ. 323
გარდ. ადგილი: ბაბილონი
ალექსანდრე დიდი ებრძვის დარიუს III-ს. ძვ. წ. III საუკუნის ბერძნული მოზაიკა.

ფაილი:Hiero N35.png ალექსანდრე დიდი, მაკედონელი (ბერძნ.: Μέγας Αλέξανδρος; ივლისი, დ. 20 ივლისი, ძვ. წ. 356, პელა — გ. 11 ივნისი, ძვ. წ. 323), ასევე ალექსანდრე III, მაკედონიის მეფე (ძვ. წ. 336-323), ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული მხედართმთავარი ისტორიაში, სიკვიდლამდე დაიპყრო რა თითქმის მთელი იმ დროისთვის ცნობილი მსოფლიო; მას ხშირად მოიხსენიებენ ჩინგის ყაენის, ნაპოლეონ ბონაპარტის, სიმონ ბოლივარის, ტიპუ სულთანის, გუსტავუს აოდლფუსის, ჰანიბალისა და იულიუს კეისარის გვერდზე, როგორც უდიდეს სამეხდრო სტრატეგისტს და ტაქტიკოსს, რომელიც კი ოდესმე არსებობდა.

სექციების სია

[რედაქტირება] ადრეული ცხოვრება

Alexander fighting an Asiatic lion with his friend Craterus (detail). He attired in traditional garments from Thessaly, a chlamys cape and a petasus hat. 3rd century BC mosaic, Pella Museum.

ალექსანდრე დაიბადა მაკედონიის დედაქალაქ პელაში. ის იყო მაკედონიის მეფის ფილიპესი და მისი მეოთხე ცოლის, ეპირის მეფის, პტოლემაიოსის ასულის, დედოფალ ოლიმპიადას შვილი. დედის მხრიდან ალექსანდრე იყო ეპიროსელი მხედართმთავრის პიროსის მეორე ბიძაშვილი.

პლუტარქეს მიხედვით, ალექსანდრე მამის მხრიდან ჰერაკლეს შთამომავალი იყო, ხოლო დედის მხრიდან – ეაკოსის, აქილევსისა და ნეოპტოლემუსის.[1] Plutarch relates რომ ორივე ფილიპიც და ოლიმპიელიც dreamt მათი ვაჟების impending დაბადება: მან შეამჩნია დაინახა ზევსის პორტრეტი; he, on the other hand, dreamed of sealing her womb with the seal of the ლიონი. შეშფოთებულმა ფილიპემ მიმართა წინასწარმეტყველ არისტანდერ ტელმოსელს და გაიგო, რომ მისი ცოლი იყო ფეხმძიმედ და მის შვილს ექნებოდა ლომის ხასიათი.[2] ამ ლეგენდებიდან შეიძლება ის იყოს სარწმუნო, რომ ალექსანდრე დაიბადა სწორედ იმ დღეს, როცა ჰეროსტრატემ ქალაქ ეფესოში გადაწვა ქალღმერთ არტემიდას ტაძარი, უბრწყინვალესი ხუროთმოძღვრული ქმნილება, ძველი სამყაროს შვიდი საოცრებიდან ერთ-ერთი. ჰეგესიას მაგნესელმა იხუმრა, რომ არტემიდა ალექსანდრეს დაბადებას ესწრებოდა, ამიტომ არ ეცალა მიეხედა თავისი ტაძრისთვის.[3]

ხუთი ანტიკური ისტორიკოსის მიხედვითAccording to five historians of antiquity (არიენი, Curtius, Diodorus, Justin and პლუტარქე), მას შემდეგ, რაც ალექსანდრე ამონის ორაკულს ეწვია after his visit to the Oracle of Amun (a deity adopted from Egyptian religion) at Siwa, rumours spread that the Oracle had revealed Alexander's father to be Zeus.[4]

ალექსანდრეს დაბადებისას ფილიპე იყო პიტიდეაში(რომელიც მაშინ აიღო) და მოუვიდა სამი სასიხარულო ამბავი: პირველი – პარმენიონის მიერ ილირიების განადგურება, მეორე – ოლიმპიადის დღესასწაულზე ეტლოსანთა ჯირითში მეფის ცხენების გამარჟვება და მესამე – მისი ვაჟის დაბადება. ფილიპე იყო კმაყოფილი, რადგანაც სამი ძლევამოსილების ჟამს შობილი უფლისწული უეჭველად უძლეველი იქნებოდა.[3]

ალექსანდრეს ზრდიდა კლიტოს შავის და ლანიკე.[5] შემდეგ მის განათლებაზე ზრუნავდა ოლიმპიადას ნათესავი ლეონიდასი. ლეონიდასი ყურადღებას აქცევდა ალექსანდრეს ფიზიკურ მომზადებას ყოველგვარი სამეფო კომფორტის გარეშე. ლეონიდეს ფიგურალური გზებით წამოვიდა ქვემოთ ჩვენსკენ through extant record: reportedly, როცა ალექსანდრემ ისროლა დიდი რაოდენობით of sacrificial incense ცეცხლში, Leonidas reprimanded him, saying that he could waste as much incense as he wished once he had conquered the spice-bearing regions.[6] არისტოტელემ მისცა ალეხანდრეს დიდი ცოდნა. ფილოსოფოსი Stageira იყო დიდი მოაზროვნე . პლატონის მოსწავლე, who in turn had been a student of Socrates, he now extended the illustrious chain by taking on Alexander as a student of his own.[7]

არისტოტელემ გაზარდა youth in rhetoric and literature, and stimulated his interest in science, medicine, and especially philosophy, which formed the greater part of his lessons. These took place outdoors in relaxed informality, probably after the manner of Socrates, but with more ordered and scholarly content. Aristotle's influence played a considerable role in forging Alexander's renowned bibliophilia. His gift to his student, a copy of the Iliad, came to be one of the young king's most-prized possessions[8] and was always kept, along with a dagger, under his pillow.[9] The text, annotated by Aristotle, came to be known as the "casket copy", so called because it was so large as to be kept in a casket.[10] How practical (and, indeed, possible) it was for Alexander to sleep with it beneath his pillow is a contentious matter.

When Alexander was ten years old,[11][12][13] Philoneicus of Thessaly, which adjoined Macedon to the south and renowned for its horsemanship, brought to sell to Philip a specimen of such quality that it was labeled a prodigy. As it turned out, however, the horse was so wild that no man could mount it. Young Alexander, recognizing its shadow as the source of its fear, went over and turned it towards the sun. At this it calmed down, and the young man easily mounted and rode it. His father and the others who saw this (having moments before been in turns skeptical, derisive, and concerned for his safety) were most impressed. Philip, overjoyed at this display of courage, intellect and ambition, kissed him tearfully: "My boy, you must find a kingdom big enough for your ambitions. Macedonia is too small for you."[7] In accordance with a pre-arranged bet, Alexander was allowed to keep the horse. Its name was Bucephalus, meaning "ox-headed"თარგი:Ndash but it is also a possible reference to the brand that denoted its origin. Bucephalus would be Alexander's companion throughout his journeys and was truly loved: when he died (due to old age, according to Plutarch, for he was already thirty),[14] Alexander named a city after him called Bucephala. It could be said that the horse was the closest friend Alexander ever had.

On another occasion, when Persian ambassadors arrived in Macedon and Philip was not there to receive them, Alexander did the honours and fairly won them over by his mature, friendly and natural manner. According to Plutarch, they came away convinced that the father's renowned perspicacity had nothing on the ambition and hardihood of the son.

While his peers celebrated Philip's victories, Alexander always felt a brooding impatience. "Boys," he declared, "my father will forestall me in everything. There will be nothing great or spectacular for you and me to show the world." Desirous less of luxury and wealth than of excellence and glory, he knew that the more he inherited from his father the less he would have to take for himself. Philip's successes, he felt, were opportunities wasted on an inferior.


[რედაქტირება] ბიოგრაფია

ალექსანდრე მაკედონელი მეფე ფილიპე II-ისა და ოლიმპიას შვილი იყო. ალექსანდრეს მასწავლებლები იყვნენ ლეონიდასი (შესაძლოა მისი ბიძა) და არისტოტელე. ბავშვობიდანვე იგი სიმამაცით გამოირჩეოდა. მან გახედნა თავისი უსაყვარლესი ცხენი ბუცეფალი, რომლის სიკვდილის შემდეგ (ბუცეფალი მოკვდა ჰიდასპეს ბრძოლაში ძვ. წ. 326 წელს) ალექსანდრემ ინდოეთის ერთ-ერთ ქალაქს ამ ცხენის სახელი უწოდა. გარდაიცვალა ძვ. წ. 323 წლის 10 ივნისს ბაბილონში. მას ჰყავდა სამი ცოლი: როქსანა, სტატიერა და პარისატისი. მისი ორივე შვილი, ჰერაკლე (ბარსინა) და ალექსანდრე (როქსანა), ადრეულ ასაკში მოკლეს. თვისი მეფობის პერიოდში ალექსანდრე მაკედონელმა, რომელსაც მეფე ფილიპესგან მხოლოდ მაკედონია და საბერძნეთი ჰქონდა ჩაბარებული, შემოიერთა მთელი შუა აზია და მივიდა ინდოეთის ნახევრამდე. მან დაარსა 70 ქალაქი და 70 ივეს უწოდა ალექსანდრია. როგორც ალექსანდრე მაკედონელის ისტორიკოსი პლუტარქე გვეუბნება იგი იყო უსაზღვროდ ამბიციური დ სამართლიანი და გვიყვება ასეთ ისტორიას: როდესაც ალექსანდრე ეგვიპტის უდაბნოებში ილაშქრებდა მას აღარც წყალი ჰქონდა და აღარც საჭმელი. მეომართა ჯგუფი გაემართა და მას მუზარადით წყალი მოართვეს. ალექსანდრემ მუზარადი ხელში აიღო და როდესაც შეხედა ამდენ მშიერ მწყურვალე მეომარს, მუზარადი ამოატრიალა და წყალი უდაბნოს ცხელ ქვიშაზე დაღვარა.

[რედაქტირება] მნიშვნელოვანი თარიღები

  • ძვ. წ. 340 : როდესაც ფილიპე II აჯანყების ჩასახშობად იყო წასული, ალექსანდრე მართავდა მაკედონიას. მას აუჯანყდა მაედი. მან აჯანყება ჩაახშო და ქალაქს ალექსანდროპოლისი დაარქვა.
  • ძვ. წ. 336 : მოკლეს ფილიპე II და ალექსანდრე გახდა ქვეყნის სრულუფლებიანი მმართველი.
  • ძვ. წ. 334 : ივნისში , გრაციუსის ბრძოლაში, მან დაამარცხა სპარსეთის ჯარი, სექტემბერში კი აიღო ჰალიკარნასი.
  • ძვ. წ. 333 : მან გადაჭრა გორდას ნასკვი. ამავე წლის ნოემბერში დაატყვევა სპარსების სამეფო ოჯახი.
  • ძვ. წ. 332 : 14 ნოემბერს იგი აღიარეს ეგვიპტის ფარაონად. მომდევმო წლის ზამთარში დაიწყო ალექსანდრიის მშენებლობა. 1 ოქტომბერს გავგამელას ბრძოლაში მან საბოლოოდ დაამარცხა სპარსეთის მეფე დარიუს III. 21 ოქტომბერს ალექსანდრე შევიდა ბაბილონში.
  • ძვ. წ. 330 : მთლიანად დაიპყრო სპარსეთი.
  • ძვ. წ. 329 : იგი შეიჭრა ცენტრალურ აზიაში. იქსარტეს ბრძოლაში მან დაამარცხა სკვითები.
  • ძვ. წ. 328 : წარმატებით ჩაახშო სპიტამენესის აჯანყება მაკედონიაში.
  • ძვ. წ. 327 : სიკვდილით დასაჯა სამეფო კარის მემატიანე კალისთენესი. ამავე წელს ალექსანდრემ დაიპყრო ”სოგდიის კლდე”, აჯანყებულთა მთავარი ციხე. აგვისტოში იგი დაქორწინდა როქსანაზე, ბაქტრიელი მთავრის ოქსირატესის ასულზე. ამავე წლის ზაფხულში მან ინდოეთი დაიპყრო.
  • ძვ. წ. 326 : ჰიდასპეს ბრძოლაში ალექსანდრემ მეფე პორუსი დაამარცხა. სექტემბერში ჯარმა მას დაუმორჩილებლობა გამოუცხადა, თუმცა ეს დიდზანს არ გაგრძელებულა.
  • ძვ. წ. 325 : ივლისში მან ინდოეთის ოკეანეს მიაღწია.
  • ძვ. წ. 324 : ალექსანდრემ ქ. სუსაში გასცა ბრძანება, რომ ჯარისკაცებს ცოლად მოეყვანათ სპარსი ქალები. თვითონ კი დარიუს III-ის ქალიშვილზე-სტატირაზე იქორწინა. ივლისში მას ჯარი კვლავ აუჯანყდა ქალაქ ოპისთან. ოქტომბერში, ეკბატანაში, გარდაიცვალა მისი უახლოესი მეგობარი ჰეფესტიონი (სავარაუდოდ ის მისი საყვარელიც იყო).
  • ძვ. წ. 323 : ალექსანდრე დაბრუნდა ბაბილონში. 10 ივნისს იგი გარდაიცვალა მძიმე დაავადების გამო.

[რედაქტირება] სქოლიო

  1. ↑ თარგი:Harvnb
  2. ↑ თარგი:Harvnb
  3. ↑ 3.0 3.1 (2004) რედ. Tania Gergel: {{{title}}}. Penguin Books, 3 გვ. ISBN 0142001406. 
  4. ↑ პლუტარქე (ალექსანდრე 3.1,3) claims that Philip seldom slept with Olympias after seeing a snake stretched out at her side as she slept.
  5. ↑ (2004) რედ. Tania Gergel: {{{title}}}. Penguin Books, 99 გვ. ISBN 0142001406. 
  6. ↑ Years later, following Alexander's conquest of Gaza, a city directly on the Persian spice trade route, the young king sent back over fifteen tons of myrrh to Leonidas as a retort.
  7. ↑ 7.0 7.1 Plutarch (2004). რედ. Tania Gergel: The Brief Life and Towering Exploits of History's Greatest Conqueror as Told By His Original Biographers. Penguin Books, 7 გვ. ISBN 0142001406. 
  8. ↑ He apparently regarded it as "a handbook of the art of war".
  9. ↑ The parallel with 19th-century Christians and their Bible is a good one, for the Iliad and its Odyssean counterpart had well nigh biblical status in Ancient Greece.
  10. ↑ Compact scrolls were still a long way off, making reading a fraught and clumsy pastime.
  11. ↑ Alexander the Great. Hyperhistory.net. წაკითხვის თარიღი 2009-03-07.
  12. ↑ Alexander the Great. Prosopographia Hellenica. წაკითხვის თარიღი 2009-03-07.
  13. ↑ Plutarch, Ian Scott-Kilvert (1973). The Age of Alexander. Penguin Classics, 257 გვ. ISBN 0-14-044286-3. 
  14. ↑ Other sources claim that he died of wounds sustained in a battle in Pakistan.
Wikiquote


დავითი ეს დაუსრულებელი სტატიაა პიროვნების შესახებ.
თქვენ შეგიძლიათ დაეხმაროთ ვიკიპედიას და შეავსოთ იგი.


ხ • გ • რ
ალექსანდრე მაკედონელის ომები
ქერონეიის ბრძოლა (ძვ.წ. 338) – თებე (ძვ.წ. 338) – გრანიკი (ძვ.წ. 334) – მილეტი (ძვ.წ. 334) – ჰალიკარნასი (ძვ.წ. 334) – ისოსი (ძვ.წ. 333) – ტიროსი (ძვ.წ. 332) – გაზა (ძვ.წ. 332) – გავგამელა (ძვ.წ. 331) – Persian Gate (ძვ.წ. 330) – სოგდიანა (ძვ.წ. 327) – აორნი (ძვ.წ. 327) – ჰიდასპე (ძვ.წ. 325) – მალი (ძვ.წ. 325)
ხ • გ • რ
მაკედონიის მეფეები
არგიდები
Vergina Sun
რეგენტები
ანტიპატრიდები
ანტიგონიდები
დინასტიის გარეშე

მოძიებულია "http://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A5%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%93%E1%83%A0%E1%83%94_%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%99%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%98"-დან
პირადი ხელსაწყოები