| ყაზახეთის რესპუბლიკა
Қазақстан Республикасы
Республика Казахстан
ყაზახეთი
|
|
|
ჰიმნი: Менің Қазақстаным
|
|
|
| დედაქალაქი |
ასტანა
51.166667,71.551°10′ ჩ. გ. 71°30′ ა. გ. /
|
| უდიდესი ქალაქი |
ალმათი |
| ოფიციალური ენა(ები) |
ყაზახური, რუსული |
| მთავრობა |
საპრეზიდენტო რესპუბლიკა |
| - |
პრეზიდენტი |
ნურსულთან ნაზარბაევი |
| - |
პრ.-მინისტრი |
კარიმ მასიმოვი |
| ფართობი |
| - |
სულ |
2,724,900 კმ2 (მე-9) |
| - |
წყალი (%) |
1.7 |
| მოსახლეობა |
| - |
2011 შეფასებით |
16,600,000[1] (62-ე) |
| - |
აღწერა |
16,004,800[1] |
| - |
სიმჭიდროვე |
5.94 ად კაცი/კმ2 (224-ე) |
| მშპ (მუპ) |
2011 შეფასებით |
| - |
სულ |
$216.785 მილიარდი[2] |
| - |
ერთ მოსახლეზე |
$13,001[2] |
| აგი (2011) |
0.745[3] (მაღალი) (68-ე) |
| ვალუტა |
ტენგე (KZT) |
| დროის სარტყელი |
(UTC +5სთ/ +6სთ.) |
| - |
ზაფხულის (DST) |
(UTC +5სთ/ +6სთ.) (UTC) |
| ქვეყნის კოდი |
KAZ |
| Internet TLD |
.kz |
| სატელეფონო კოდი |
+7-6xx, +7-7xx |
ყაზახეთის რესპუბლიკა (ყაზახ. Қазақстан Республикасы) — სახელმწიფო, რომელიც მდებარეობს ცენტრალურ აზიასა და აღმოსავლეთ ევროპაში.
- ოფიციალური: ყაზახეთის რესპუბლიკა.
- ეროვნული: Қазақстан; Qazaqstan Respublikasy.
ქვეყანა ცენტრალურ აზიაში, ესაზღვრება რუსეთს, ჩინეთს, ყირგიზეთს, უზბეკეთს და თურქმენეთს. დასავლეთით მას კასპიის ზღვა აკრავს. ფართობი შეადგენს 2.717.000 კვ.კმ-ს. ამ მაჩვენებლით მას მე-9 ადგილი უკავია მსოფლიოს ქვეყნებს შორის. მისი ტერიტორია გადაჭიმულის კასპიის ზღვიდან ალტაის მთებამდე. მთავარი მდინარეებია ილი, ირტიში და იშიმი, ტბები - არალის, ბალხაშის და ზაისანის.
- სახელმწიფო სისტემა - განვითარებადი დემოკრატია, საპრეზიდენტო რესპუბლიკა.
- სახელმწიფოს მეთაური - პრეზიდენტი ნურსულთან ნაზარბაევი (1990 წლიდან).
- საკანონმდებლო ორგანო - ორპალატიანი პარლამენტი, შედგება სენატისა (47 წევრი) და მაჟილისისაგან (67 წევრი).
ყაზახეთი ადმინისტრაციულად იყოფა 14 ოლქად (oblys) და 3 ქალაქად (qalasy).
| ოლქი |
მოსახლ. |
ფართ. |
ცენტრი |
| აკმეჩეთი |
519.8 |
226 000 |
ყზილ-ორდა |
| აკმოლა |
1006.8 |
92 000 |
ასტანა |
| აქტობე |
595.2 |
300 600 |
აქტობე (აკტიუბინსკი) |
| ალმატი |
2344.5 |
224 200 |
ალმატი |
| ატირაუ |
383.5 |
118 600 |
ატირაუ (გურიევი) |
| დას. ყაზახეთი |
538.4 |
151 300 |
ორალი (ურალსკი) |
| ყარაგანდი |
1230.3 |
428 000 |
ყარაგანდა |
| კოსტანაი |
1309.8 |
225 700 |
კუსტანაი |
| მანგიშთაუ |
276.2 |
156 600 |
აქთაუ (შევჩენკო) |
| სამხ. ყაზახეთი |
1723.1 |
117 300 |
შიმკენტი |
| პავლოდარი |
880.7 |
124 800 |
პავლოდარი |
| აღმ. ყაზახეთი |
1334.4 |
283 300 |
ოსკემენი (უსტ-კამენოგორსკი) |
| ჩრდ. ყაზახეთი |
1167.9 |
123 200 |
პეტროპავლი (პეტროპავლოვსკი) |
| თარაზი |
857.7 |
144 300 |
თარაზი (ჟამბილი) |
- მოსახლეობა - 16,600,000 (2011), მათ შორის: 63.1% ყაზახი, 23.7% რუსი, 2.9% უზბეკი, 2.1% უკრაინელი, 1.4% უიგური, 1.3% თათარი, 1.1% გერმანელი, 4.5% სხვა.[1]
- სახელმწიფო ენები - ყაზახური და რუსული.
- რელიგია - ისლამი და ქრისტიანობა.
- დედაქალაქი - ასტანა (288 ათასი, 1997 წლის 1 დეკემბრიდან).
- დიდი ქალაქები - ალმათი (1.046 ათასი), ყარაგანდა (405), შიმკენტი (335), თარაზი (306), პავლოდარი (300).
ყაზახეთი მდიდარია მინერალური რესურსებით - ნავთობი, ბუნებრივი აირი, ქვანახშირი, რკინის მადანი, მანგანუმი, ქრომი, ნიკელი, კობალტი, სპილენძი, მოლიბდენი, ტყვია, თუთია, ბოქსიტები, ოქრო, ურანი. ერთობლივ ეროვნულ პროდუქტში სოფლის მეურნეობის წილი შეადგენს 10%-ს, მრეწველობის - 30%-ს, დანაჩენი მომსახურებაზე მოდის. ძირითადი საექსპორტო პროდუქტებია - ნავთობი, ლითონები, ქიმიკატები, ხორბალი. უკანასკნელ წლებში შესამჩნევია პროგრესი საბაზრო ეკონომიკის ჩამოყალიბების მიმართულებით. ეროვნული ვალუტა - თენგე (KZT);
დამოუკიდებლობა გამოაცხადა 1990 წელს. სსრ კავშირის დაშლის შემდეგ ყაზახეთს ერგო საბჭოთა კოსმონავტიკის ძირითადი ბაზა - ბაიკონურის კოსმოდრომი. მას დაახლოებით 6 ათასი კვ.კმ ფართობი უჭირავს, რომელსაც იჯარით იყენებს რუსეთი. ყაზახეთი არის დსთ-ს წევრი. 1999 წელს მიიღო დამკვირვებლის სტატუსი ევროპის საბჭოს საპარლამენტო ასამბლეაში.
- Alexandrov, Mikhail (1999). Uneasy Alliance: Relations Between Russia and Kazakhstan in the Post-Soviet Era, 1992–1997. Westport, CT: Greenwood Press. ISBN 0-313-30965-5. .
- Clammer, Paul (2004). Lonely Planet Guide: Central Asia. Oakland, CA: Lonely Planet. ISBN 1-86450-296-7. .
- Cummings, Sally (2002). Kazakhstan: Power and the Elite. London: Tauris. ISBN 1-86064-854-1. .
- Demko, George (1997). The Russian Colonization of Kazakhstan. New York: Routledge. ISBN 0-7007-0380-2. .
- Fergus, Michael (2003). Kazakhstan: Coming of Age. London: Stacey International. ISBN 1-900988-61-5. .
რესურსები ინტერნეტში [რედაქტირება]
ვიკისაწყობში
? არის გვერდი თემაზე:
|
|
|
| ქვეყნები |
|
|
| კონფლიქტური ზონები |
|
|
| ორგანიზაციები |
|
|
| რევოლუციები |
|
|
შეიარაღებული
კონფლიქტები |
|
|
|
|
|
ევროკავშირის
წევრები |
|
|
| დანარჩენი ევროპა |
|
|
1 მთლიანად აზიაში, მაგრამ კულტურულ-პოლიტიკური კავშირები აქვს ევროპასთან.
2ქვეყნების დიდი ნაწილი აზიაშია.
3აქვს დამოკიდებული და მსგავსი ტერიტორიები ევროპის გარეთ
|
|
|
|
|
|
თანამედროვე სახელმწიფოები
|
|
დამოუკიდებელი
სახელმწიფოები
|
|
|
|
არცნობილი
სახელმწიფოები
|
|
|
|
ქვეყნები ან რეგიონები თურქული
ეთნოსის არსებობით ან
აღიარეს ერთ-ერთი თურქული
სახელმწიფო ენად
|
|
მოსახ. 50 %—ზე მეტი
|
|
|
|
10—50 %
|
|
|
|
5—10 %
|
|
|
|
1—5 %
|
|
|
|
|
ისტორიული სახელმწიფოები
|
|
|