ხმელთაშუა ზღვა

თანამგზავრული ფოტო

ხმელთაშუა ზღვა ატლანტის ოკეანის აუზის ნაწილია და თითქმის მთლიანად ხმელეთითაა შემოსაზღვრული ჩრდილოეთიდან ევროპით, სამხრეთიდან აფრიკით, ხოლო აღმოსავლეთიდან კი აზიით. მისი ფართობია დაახ. 2,5 მილიონი კმ². ოკეანოლოგიაში მისი ალტერნატიული სახელებია ევროაფრიკული ხმელთაშუა ზღვა ან ევროპის ხმელთაშუა ზღვა სხვა ხმელეთშორისი ზღვებისგან განსასხვავებლად.

უძველესი დროიდან ხმელთაშუა ზღვა დატვირთული სატრანსპორტო მაგისტრალი იყო, რაც საშუალებას აძლევდა რეგიონის ამომავალ ერებს - ეგვიპტელებს, ბერძნებს, რომაელებსა და ახლო აღმოსავლეთის ხალხებს სავაჭრო და კულტურული გაცვლები ეწარმოებინათ. ხმელთაშუა ზღვას მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს დასავლეთის ცივილიზაციის დაბადებისა და განვითარების მიზეზთა შეცნობაში.

ზღვის რელიეფი

სახელი

ხმელთაშუა ზღვის ლათინური სახელია mediterraneus (medius, 'შუა' + terra, 'მიწა, ხმელეთი'), ბერძნულში "mesogeios".

ისტორიის მანძილზე მას ალტერნატიული სახელებიც ჰქონია. მაგ. რომაელები მას უწოდებდნენ Mare Nostrum (ლათ. ჩვენი ზღვა). ბიბლიაში მას მოიხსენიებენ, როგორც "დიდი ზღვა" ან "დასავლეთის ზღვა". თანამედროვე ებრაულში მას "ჰა-იამ ჰა-ტიხონ" (הים התיכון, შუა ზღვა) ჰქვია, რაც გერმანული ვერსიის Mittelmeer პირდაპირი ადაპტაციაა. თურქულად მას Akdeniz (თეთრი ზღვა) ჰქვია. არაბულად "ალ-ბაჰრ ალ-აბიად ალ-მუტავასიტ" (البحر الأبيض المتوسط, შუა თეთრი ზღვა). ბრიტანეთში მას არაფორმალურად შემოკლებით "The Med"-ს უწოდებენ.

ხმელთაშუა ზღვის სანაპირო ქვეყნებია: ესპანეთი, საფრანგეთი, მონაკო, იტალია, სლოვენია, ხორვატია, ბოსნია-ჰერცოგოვინა, ალბანეთი, საბერძნეთი, თურქეთი, სირია, ლიბანი, ისრაელი, კვიპროსი, მალტა, ეგვიპტე, ლიბია, ტუნისი, ალჟირი, მაროკო.

გეოგრაფია

10 უდიდესი კუნძული

დროშა	კუნძული	ფათობი (კმ²)	მოსახლეობა
	სიცილია	25.460	5.048.995
	სარდინია	24.090	1.672.804
	კვიპროსი	9.248	803.147
	კორსიკა	8.680	299.209
	კრეტა	8.336	623.666
	ევბეია	3.684	218.032
	მალიორკა	3.640	869.067
	ლესბოსი	1.632	90.643
	როდოსი	1.400	117.007
	ხიოსი	842	51.936

კლიმატი

ზღვის ტემპერატურა (°C)

	იან	თებ	მარ	აპრ	მაი	ივნ	ივლ	აგვ	სექ	ოქტ	ნოემ	დეკ
მარსელი [1]	13	13	13	14	16	18	21	22	21	18	16	14
ბარსელონა [2]	13	13	13	14	17	20	23	25	23	20	17	15
ვალენსია [3]	14	13	14	15	17	21	24	26	24	21	18	15
ნეაპოლი [4]	15	14	14	15	18	22	25	27	25	22	19	16
მალაგა [5]	16	15	15	16	17	20	22	23	22	20	18	16
გიბრალტარი [6]	16	15	16	16	17	20	22	22	22	20	18	17
ათენი [7]	16	15	15	16	18	21	24	24	24	21	19	17
ირაკლიონი [8]	16	15	15	16	19	22	24	25	24	22	20	18
მალტა [9]	16	16	15	16	18	21	24	26	25	23	21	18
პაფოსი [10]	18	17	17	18	20	24	26	27	26	24	22	19
ლარნაკა [11]	18	17	17	18	20	24	26	27	27	25	22	19
ლიმასოლი [12]	18	17	17	18	20	24	26	27	27	25	22	19
ალექსანდრია [13]	18	17	17	18	20	23	25	26	26	25	22	20
თელ-ავივი [14]	18	17	17	18	21	24	26	28	27	26	23	20

რესურსები ინტერნეტში

ვიკისაწყობში^? არის გვერდი თემაზე:

ხმელთაშუა ზღვა

• გრინპისის კამპანია "დავიცვათ ჩვენი ხმელთაშუ ზღვა": საფრთხეები, გადაწყვეტილებები და ფოტო პეტიციები
• პლანბლუა - ხმელთაშუა ზღვის რეგიონის გარემო და განვითარება
• [15] ხმელთაშუა ზვაზე გემების მოძრაობა.
• ხმელთაშუა ზღვის მიკრო ორგანიზმები: სურათები და ინფორმაცია