საქართველოს საპარლამენტო არჩევნები 2020

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
(გადამისამართდა გვერდიდან საქართველოს საპარლამენტო არჩევნები (2020))
Jump to navigation Jump to search
საქართველოს საპარლამენტო არჩევნები 2020
საქართველოს დროშა
2016 ←
→ 2024
საქართველოს პარლამენტის 150 ადგილი

2020 წლის საქართველოს საკანონმდებლო ორგანოს არჩევნებისაქართველოს X მოწვევის პარლამენტის არჩევნები, რომელიც ჩატარდება 2020 წლის 31 ოქტომბერს.

წინმსწრები მოვლენები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

Searchtool-80%.png მთავარი სტატია: გავრილოვის ღამე.
გავრილოვის ღამის მეორე დღე — 21 ივნისი. პროტესტის ცენტრალური ნაწილი და გამომსვლელთა ტრიბუნა.

2019 წლის ივნისში თბილისში მართლმადიდებლობის საპარლამენტთაშორისო ასამბლეის სესიის დროს რუსეთის დუმის დეპუტატმა სერგეი გავრილოვმა დაიკავა საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარის, ირაკლი კობახიძის სკამი და საქართველოს პარლამენტში რუსულ ენაზე ასამბლეის სესიის ჩატარება სცადა, რომელიც ოპოზიციამ გააპროტესტა და პარლამენტის პრეზიდიუმი დაიკავა.

დეპუტატ გავრილოვის სასტუმრო „რედისონიდან“ აეროპორტის მიმართულებით გაყვანის შემდეგ აქცია საქართველოს პარლამენტის შენობის წინ გაგრძელდა. საპროტესტო აქცია 21 ივნისის გვიან ღამით და დილით გაგრძელდა. ადგილობირივი და საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაციების მოსაზრებით, სამოქალაქო პროტესტის წინააღმდეგ იყო გამოყენებული არაპროპორციული საპოლიციო ძალა. [1]აქციის დაშლის დროს კლინიკებში 240 მოქალაქე გადაიყვანეს, რომელთაგან 80 სამართალდამცავი იყო. დაშავებულებიდან 2-მა თვალი დაკარგა, მათ შორის 18 წლის გოგომ. [2]

საპროტესტო ტალღის შედეგად 21 ივნისს თანამდებობა დატოვა საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარემ ირაკლი კობახიძემ, ხოლო ასამბლეის საქართველოში ჩატარების ინიციატორმა, საქართველოს პარლამენტის დეპუტატმა ზაქარია ქუცნაშვილმა მანდატზე უარი თქვა. 2019 წლის 24 ივნისს, პარტია „ქართული ოცნება დემოკრატიული საქართველოს“ თავმჯდომარემ, ბიძინა ივანიშვილმა სპეციალურ ბრიფინგზე დაანონსა „2020 წლის საპარლამენტო არჩევნები, ჩატარდეს პროპორციული სისტემით, ნულოვანი, ვიმეორებ, ნულოვანი საარჩევნო ბარიერის პირობებში. “[3]

ბიძინა ივანიშვილის პირობის მიუხედავად, ქართულმა ოცნებამ საკონსტიტუციო ცვლილებები არ მიიღო. თავდაპირველად საქართველოს პარლამენტს ინიციატივის თაობაზე კენჭი 12 ნოემბერს უნდა ეყარათ, შემდეგ 13 ნოემბერს. 14 ნოემბერს ჩატარებულ კენჭისყრაზე, ქართული ოცნების 35 დეპუტატმა პროპორციული საარჩევნო სისტემის კანონპროექტს, რომლის ინიციატორიც თვითონ იყვნენ, ხმა არ მისცა.[4] პლენარულ სხდომაზე რეგისტრაცია 141-მა დეპუტატმა გაიარა. პროპორციულ საარჩევნო სისტემაზე გადასვლას პირველი მოსმენით 101-მა კანონმდებელმა, მათ შორის ოპოზიციონერმა დეპუტატებმა დაუჭირეს მხარი. წინააღმდეგ კი 3 დეპუტატი წავიდა[4]: ენზელ მკოიანი, კახა ოქრიაშვილი და დიმიტრი ხუნდაძე.

ქართული ოცნების მიერ პირობის დარღვევის შემდეგ საპროტესტო აქციები და პარლამენტის პიკეტირებები დაიწყო, რომელიც სპეცრაზმმა ორჯერ დაშალა. ოპოზიცია ე.წ. გერმანული მოდელის პროპორციულ სისტემას ითხოვდა, რაზეც ხელისუფლება აცხადებდა, რომ არაკონსტიტუციურია.[5]

რამდენიმე კვირიანი პროტესტის შემდეგ მოლაპარაკებებში დიპლომატიური კორპუსი ჩაერთო. დიპლომატების მედიატორობით ოპოზიციასა და ხელისუფლებას შორის დაიწყო მოლაპარაკებები. მმართველმა გუნდი ოპოზიციას პროპორციული მანდატების 100-მდე გაზრდას და მაჟორიტარულის 50-მდე შემცირება შესთავაზა, რაზეც ოპოზიცია არ დათანხმდა და გააგრძელა პროპორციული სისტემის მოთხოვნა.[5]

მოლაპარაკებები ევროპული საქართველოს წევრის, გიგი უგულავას დაკავების შემდეგ ჩაიშალა, რაც ოპოზიციამ პოლიტიკური ანგარისწორებად და ოპოზიციის წინააღდეგ ბრძოლად შეაფასა.[5]

უგულავას განაჩენის გამოცხადების შემდეგ ოპოზიციამ განაცხადა, რომ საარჩევნო სისტემაზე მთავრობასთან მოლაპარაკებას წყვეტს და საპროტესტო აქციები დაიწყება. მათი თქმით, შემდგომ მოლაპარაკებას აზრი არ ჰქონდა, თუ მმართველი გუნდი პოლიტპატიმრებს არ გაათავისუფლებდა და ისეთ საარჩევნო მექანიზმს არ დათანხმდებოდა, რომელიც 40%-ზე ნაკლები მხარდაჭერის მქონე პარტიას მთავრობის დაკომპლექტების საშუალებას არ მისცემდა. ოცნების დეპუტატებმა კი უგულავას პატიმრობა "ადეკვატურ განაჩენად შეაფასეს" და უარი თქვეს ის პოლიტპატიმრად ეღიარებინათ.[5]

მოგვიანებით, ოპოზიციასა და მმართველმა გუნდს შორის დიალოგი დიპლომატიურ კორპუსთან ერთად არაოფიციალურ შეხვედრებზე გაგრძელდა. ოპოზიცია აცხადებდა, რომ ერთადერთი თანაფარდობა, რომელიც უზრუნველყოფს წარმომადგენლობის პროპორციულობას არის 130/20-ზე, თუმცა ისინი პოლიტპატიმრების გათავისუფლების გარეშე ოცნებასთან შეთანხმებაზე უარს ამბობდნენ. მმართველი გუნდი კი აცხადებდა, რომ საქართველოს გეოგრაფია არ იძლეოდა ამდენ ოლქად ქვეყნის დაყოფის საშუალებას და ოპოზიციას საპასუხოდ 110/40-ზე თანფარდობას სთავაზობდა.[5]

8 მარტს, ხანგრძლივი განხილვების შემდეგ, ოპოზიციამ და მმართველ გუნდმა ახალ საარჩევნო მოდელზე შეთანხმებას ხელი მოაწერა. მხარეებს შორის გაფორმებულ მემორანდუმთან ერთად, მართლმსაჯულების სისტემაზე ოპოზიციისა და ხელისუფლების ერთობლივი განცხადებაც გამოქვეყნდა. სადაც ორივე მხარე, მიუხედავად განსხვავებული აზრისა თანხმდებიან, რომ აუცილებელია რეაგირება ქმედებებზე, რომლებიც შესაძლოა აღქმული იქნეს, როგორც სასამართლო და საარჩევნო პროცესების არასათანადო პოლიტიზაცია.[6]

საქართველოს პრეზიდენტმა სალომე ზურაბიშვილმა ირაკლი ოქრუაშვილი და გიგი უგულავა 2020 წლის 15 მაისს შეიწყალა. [7]

2020 წლის 29 ივნისს საქართველოს პარლამენტმა საკონსტიტუციო ცვლილებებს მესამე მოსმენით მხარი დაუჭირა. აღნიშნულ შეთანხმებას ოპოზიციამ და ხელისუფლებამ დიპლომატების შუამავლობით ხანგრძლივი მოლაპარაკებების შემდეგ 8 მარტს მიაღწიეს.[8]

ცვლილებების მიხედვით, რომ ოქტომბერში დაგეგმილი საპარლამენტო არჩევნებში პარტიული სიით 77-ის ნაცვლად 120 დეპუტატს აირჩევენ, მაჟორიტარი კი 73-ის ნაცვლად მხოლოდ 30 იქნება. ცვლილება ასევე საარჩევნო ბარიერს ეხება, რომელიც 5%-იდან 1%-მდე იწევს.[8]

მაჟორიტარული დაყოფა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ოლქების დაყოფა მუნიციპალიტეტების მიხედვით.

2020 წლის 24 მაისს ტელეკომპანია „ფორმულამ“ გაავრცელა მაჟორიტარების გადანაწილების სქემა. კანონპროექტის მიხედვით, 30 მაჟორიტარული ოლქიდან 12 დასავლეთ, 18 კი აღმოსავლეთ საქართველოში. [9]

სქემის მიხედვით, რომელიც „ფორმულამ“ მოიპოვა, რაჭა-ლეჩხუმი-სვანეთი, სადაც ჯამში 5 მუნიციპალიტეტია, ერთი მაჟორიტარული ოლქი იქნება. 3 მაჟორიტარულ ოლქად იყოფა სამეგრელო. ფოთს, ხობსა და სენაკს ერთი დეპუტატი ეყოლება; აბაშას, მარტვილს, ჩხოროწყუსა და წალენჯიხასაც - 1; მესამე ოლქი კი ზუგდიდი იქნება. რეგიონებს შორის ყველაზე მეტ - 4 მაჟორიტარულ ოლქადა - გაყოფილია იმერეთი. ვანის, სამტრედიის, ხონის და წყალტუბოს ამომრჩეველი საერთო მაჟორიტარს აირჩევს. ერთი ოლქი იქნება ბაღდათი, ზესტაფონი, თერჯოლა და ტყიბული. ერთ ოლქად გაერთიანდება ხარაგაული, ჭიათურა და საჩხერეც. ცალკე მაჟორიტარი ეყოლება ქუთაისს.[9]

გურიას ერთი მაჟორიტარი დეპუტატი ეყოლება, აჭარას - 3. ქედა, შუახევი, ხულო და ხელვაჩაურის ნაწილი ერთი ოლქი იქნება. ხელვაჩაურის მეორე ნაწილს ქობულეთთან ერთად ცალკე მაჟორიტარი ეყოლება. მესამე საარჩევნო ოლქი იქნება ბათუმი, რომელსაც აჭარაში ყველაზე მეტი ამომრჩეველი ჰყავს. შიდა ქართლი ორ საარჩევნო ოლქად დაიყოფა. ქვემო ქართლს 3 მაჟორიტარი დეპუტატი ეყოლება. სამცხე-ჯავახეთი ორ ოლქად იყოფა. მცხეთა-მთიანეთში შემავალ ყაზბეგს, დუშეთს, მცხეთას და თიანეთს 1 მაჟორიტარი დეპუტატი ეყოლება. კახეთში 2 ოლქი იქმნება. საგარეჟოს, გურჯაანს, სიღნაღს და დედოფლისწყაროს ერთი დეპუტატი ეყოლება. მეორეს კი ახმეტა, თელავი, ყვარელი და ლაგოდეხი აირჩევს.[9]

თბილისში მაჟორიტარი დეპუტატების რაოდენობა 22-დან 8-მდე შემცირდება. თბილისის ოლქები გეგმს მიხედვით არის: მთაწმინდა-კრწანისი, ვაკე, საბურთალო, ისანი, სამგორი, დიდუბე-ჩუღურეთი, ნაძალადევი და გლდანი. [9]

ცენტრალური საარჩევნო კომისიის მიერ გამოქვეყნებული მაჟორიტარული ოლქების ჩამონათვალი[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

მაჟორიტარული
საარჩევნო ოლქის
ნომერი №
საზღვრები
1 მთაწმინდისა და კრწანისის რაიონები
2 ვაკის რაიონი
3 საბურთალოს რაიონი
4 ისნის რაიონი
5 სამგორის რაიონი
6 დიდუბისა და ჩუღურეთის რაიონები
7 ნაძალადევის რაიონი
8 გლდანის რაიონი
9 გურჯაანის, საგარეჯოს, დედოფლისწყაროსა და სიღნაღის მუნიციპალიტეტები
10 თელავის, ახმეტის, ყვარლისა და ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტები
11 მცხეთის, დუშეთის, თიანეთისა და ყაზბეგის მუნიციპალიტეტები
12 რუსთავის მუნიციპალიტეტი და გარდაბნის მუნიციპალიტეტის ნორიოს, მარტყოფის, ახალსოფლის, სართიჭალის, გამარჯვების, ახალი სამგორის, ლემშვენიერის, თელეთის, კუმისისა და კრწანისის ადმინისტრაციული ერთეულები
13 მარნეულისა და გარდაბნის (ნორიოს, მარტყოფის, ახალსოფლის, სართიჭალის, გამარჯვების, ახალი სამგორის, ლემშვენიერის, თელეთის, კუმისისა და კრწანისის ადმინისტრაციული ერთეულების გარდა) მუნიციპალიტეტები
14 ბოლნისის, დმანისის, თეთრიწყაროსა და წალკის მუნიციპალიტეტები
15 კასპისა და გორის (ვარიანის, ნიქოზის, ტირძნისის, სკრისა და შინდისის ადმინისტრაციული ერთეულების გარდა) მუნიციპალიტეტი
16 ხაშურისა და ქარელის მუნიციპალიტეტები და გორის მუნიციპალიტეტის ვარიანის, ნიქოზის, ტირძნისის, სკრისა და შინდისის ადმინისტრაციული ერთეულები
17 ახალციხის, ბორჯომის, ადიგენისა და ასპინძის მუნიციპალიტეტები
18 ახალქალაქისა და ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტები
19 ამბროლაურის, ონის, ცაგერის, ლენტეხისა და მესტიის მუნიციპალიტეტები
20 საჩხერის, ჭიათურისა და ხარაგაულის მუნიციპალიტეტები
21 ტყიბულის, თერჯოლის, ზესტაფონისა და ბაღდათის მუნიციპალიტეტები
22 სამტრედიის, წყალტუბოს, ვანისა და ხონის მუნიციპალიტეტები
23 ქუთაისის მუნიციპალიტეტი
24 ოზურგეთის, ლანჩხუთისა და ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტები
25 წალენჯიხის, ჩხოროწყუს, მარტვილისა და აბაშის მუნიციპალიტეტები
26 ფოთის, ხობისა და სენაკის მუნიციპალიტეტები
27 ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი
28 ბათუმის მუნიციპალიტეტი
29 ქობულეთის და ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის მახინჯაურის ადმინისტრაციული ერთეული
30 ხელვაჩაურის (მახინჯაურის ადმინისტრაციული ერთეულის გარდა) ქედის, შუახევისა და ხულოს მუნიციპალიტეტები
წყარო: ცესკო[10]

არჩევნების თარიღი[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

2020 წლის 31 აგვისტოს საქართველოს პრეზიდენტმა სალომე ზურაბიშვილმა არჩევნების დანიშვნის შესახებ განკარგულება გამოსცა და არჩევნების თარიღად, საქართველოს კონსტიტუციის შესაბამისად, 31 ოქტომბერი ოფიციალურად დაამტკიცა.[11]

მონაწილე სუბიექტები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

2020 წლის პარლამენტის არჩევნებისთვის პოლიტიკური პარტიების რეგისტრაციის პროცესი 4 სექტემბერს დასრულდა. ცენტრალურ საარჩევნო კომისიაში (ცესკო) რეგისტრაცია 66-მა პარტიამ გაიარა.[12]

ცესკოს, საქართველოს პარლამენტის არჩევნებში მონაწილეობის უფლების მისაღებად, სულ 78-მა პარტიამ მიმართა. აქედან 12-ს უარი ეთქვა რეგისტრაციაზე. [12]

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. არასამთავრობო ორგანიზაციების განცხადება 20 ივნისს განვითარებულ მოვლენებზე. „საერთაშორიოს გამჭვირვალობა“ (21 ივნისი, 2019). ციტირების თარიღი: 21 ივნისი, 2019.
  2. უკრაინისა და პოლონეთის საგარეო უწყებები აქციის მონაწილეებს მხარდაჭერას უცხადებენ
  3. „ქართული ოცნება“ ინიციატივით გამოდის, 2020 წლის საპარლამენტო არჩევნები, პროპორციული სისტემით ნულოვანი საარჩევნო ბარიერის პირობებში გაიმართოს
  4. 4.0 4.1 ოცნების 35 დეპუტატი, რომელმაც პროპორციულ სისტემაზე ინიცირებულ თავისივე კანონს ხმა არ მისცა
  5. 5.0 5.1 5.2 5.3 5.4 შეთანხმება შედგა — 2020 წლის არჩევნები 120/30-ზე თანაფარდობით ჩატარდება, on.ge, 8 მარტი, 2020
  6. როგორ განაწილდება 30 მაჟორიტარი საქართველოში — ფორმულა, on.ge, 24 მაისი
  7. პრეზიდენტმა უგულავა და ოქრუაშვილი შეიწყალა, თაზო კუპრეიშვილი - 15.05.2020
  8. 8.0 8.1 პარლამენტმა საარჩევნო ცვლილებები დაამტკიცა — არჩევნები 120/30 სისტემით ჩატარდება
  9. 9.0 9.1 9.2 9.3 როგორ დაყვეს საქართველო 30 მაჟორიტარულ ოლქად - ფორმულას ექსკლუზივი, ტელეკომპანია „ფორმულა“
  10. მაჟორიტარული საარჩევნო ოლქების ნუმერაცია და მასში შემავალი რაიონები/მუნიციპალიტეტები. ცესკო. cesko.ge (5 სექტემბერი, 2020). ციტირების თარიღი: 17 სექტემბერი, 2020.
  11. არჩევნები 31 ოქტომბერს დაინიშნა. netgazeti.ge (31 აგვისტო, 2020). ციტირების თარიღი: 31 აგვისტო, 2020.
  12. 12.0 12.1 ცენტრალურ საარჩევნო კომისიაში საქართველოს პარლამენტის არჩევნებისთვის პოლიტიკური პარტიების რეგისტრაცია დასრულდა