თიანეთი

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search
დაბა
თიანეთი
Tianeti (G.N. 2012).jpg
თიანეთის საერთო ხედი
ქვეყანა საქართველოს დროშა საქართველო
მხარე მცხეთა-მთიანეთის მხარე
მუნიციპალიტეტი თიანეთის მუნიციპალიტეტი
კოორდინატები 42°06′30″ ჩ. გ. 44°57′55″ ა. გ. / 42.10833° ჩ. გ. 44.96528° ა. გ. / 42.10833; 44.96528
ამჟამინდელი სტატუსი 1960
ცენტრის სიმაღლე 1100
მოსახლეობა 2479[1] კაცი (2014)
ეროვნული შემადგენლობა ქართველები 99,6 %
რელიგიური შემადგენლობა მართლმადიდებლები
სასაათო სარტყელი UTC+4
სატელეფონო კოდი +995 348[2]
საფოსტო ინდექსი 2500[3]
ოფიციალური საიტი http://tianeti.ge/
თიანეთი — საქართველო
თიანეთი
თიანეთი — მცხეთა-მთიანეთის მხარე
თიანეთი

თიანეთიდაბა საქართველოში, თიანეთის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი, თემის (თიანეთი, თეთრახევა, მამადაანები, საჭურე, ჭურჭელაურები) ცენტრი.

დაბაში არის ადმინისტრაციული, განათლების და ჯანდაცვის დაწესებულებები, მცირე საწარმოები, მირზა გელოვანის მუზეუმი. თიანეთი ადგილობრივი მნიშვნელობის კურორტია, რომელსაც აქვს პროფილაქტიკური პულმონოლოგიური პროფილი. თიანეთის ჩრდილო-დასავლეთით შემორჩენილია XI ს-ის ხუროთმოძღვრული ძეგლის — ცხრაკარის სასახლის ნანგრევები.

გეოგრაფია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

მდებარეობს თიანეთის ქვაბულში, მდინარე ივრის მარჯვენა სანაპიროზე, ზღვის დონიდან 1100 მეტრზე, თბილისიდან დაშორებულია 75 კილომეტრით.

თიანეთში ზომიერად ნოტიო ჰავაა. იცის ცივი ზამთარი და ხანგრძლივი გრილი ზაფხული. საშუალო წლიური ტემპერატურაა 7,5 °C, იანვრის 4,7 °C, აგვისტოს 18,5 °C, აბს. მინიმუმი -34 °C, აბს. მაქსიმუმი 36 °C. ნალექები 880 მმ წელიწადში, მაქსიმალური გაზაფხულზე, მინიმალური ზამთარში.

ისტორია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

1874-1930 წლებში იყო თიანეთის მაზრის ცენტრი. დაბის სტატუსი მიენიჭა 1960 წელს. საბჭოთა პერიოდში თიანეთის სადაბო საბჭოში ასევე შედიოდა სოფლები ალოტი, ბოკონი, ევჟენტი, თეგერაანები, ლელოვანი, ჟებოტა, ჩეკურაანთგორი, ძებნიაურები, ძირხვნიანი. დაბაში მოქმედებდა ყველ-კარაქის, ასფალტის, ლიმონათის, ხე-ტყის ქარხნები, მეცხოველეობის მეურნეობა.

მოსახლეობა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

აღწერის წელი მოსახლეობა კაცი ქალი
1978 3800 -- --
1989[4] Increase2.svg 4179 -- --
2002[4] Decrease2.svg 3598 -- --
2014[1] Decrease2.svg 2479 1238 1241

ცხრაკარა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

თიანეთის ჩრდილო-დასავლეთით 1 კილომეტრზე შემორჩენილია XI საუკუნის ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლის — ცხრაკარის სასახლის ნანგრევები. ორსართულიანი სასახლე აშენებული იყო ქვის თხელი ფილების სწორი რიგებით. სათავსოები ერთმანეთს უკავშირდებოდა აგურით ამოყვანილი თაღოვანი გასასვლელებით. ქვედა სართული 4-4,5 მ. სიმაღლისაა, ზედა კი უფრო მაღალი უნდა ყოფილიყო. შენობას ჰქონდა ღია აივანი, რომელიც ეზოში გადიოდა. შენობა გამორჩეულია ფეოდალური ხანის სხვა ცნობილი საერო თუ სასულიერო დანიშნულების შენობებიდან სათავსოთა რაოდენობითა და ფუნქციონალურ მოთხოვნათა სისრულით. ცხრაკარას ნანგრევები უნდა იყოს ნაშთი კახეთის მეფე კვირიკე III-ის (1010-1032) „დარბაზი ბოდოჯისა“, რომელიც ბაგრატ IV-მ გადაწვა XI საუკუნეში. 1969 წელს ჩატარებულმა არქეოლოგიურიმა ექსპედიციამ დაადასტურა, რომ ცხრაკარას სასახლე ერთფენიანი ძეგლია და აღნიშნულმა სასახლემ მცირე ხანს იარსება.

გალერეა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ლიტერატურა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • ზარდალიშვილი გ. საღარაძე შ. ჯორბენაძე ბ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, გვ. 678-679, თბ., 1979 წელი.

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). წაკითხვის თარიღი: 6 სექტემბერი 2016.
  2. საქართველოს სატელეფონო კოდები — „სილქნეტი“
  3. საქართველოს საფოსტო ინდექსები — „საქართველოს ფოსტა“
  4. 4.0 4.1 საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის შედეგბი, ტომი I. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2003). წაკითხვის თარიღი: 8 სექტემბერი 2016.