აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
Disambig-dark.svg ეს სტატია ავტონომიური რესპუბლიკის შესახებაა. ასევე, იხილეთ აჭარა. სხვა მნიშვნელობებისთვის, იხილეთ აჭარა (მრავალმნიშვნელოვანი).
აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა
Flag of Adjara.svg Coat of arms of Adjara.svg AdjaraLocationinGeorgia.svg
ადმინისტრაციული ცენტრი ბათუმი
მთავრობის თავმჯდომარე არჩილ ხაბაძე
უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარე ავთანდილ ბერიძე
რეგიონის კოდი GE-AJ
ადმინისტრაციული ერთეული 5
ფართობი 2 900 კმ²
მოსახლეობის რაოდენობა Decrease2.svg 333 953 კაცი (2014)
მოსახლეობის სიმჭიდროვე 115,8 კაცი/კმ²
AdjaraHistorical.svg

აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა — ავტონომიური რესპუბლიკა საქართველოს შემადგენლობაში. მოიცავს ისტორიულ–გეოგრაფიული პროვინციების აჭარის, ასევე ნაწილობრივ ჭანეთის, გურიისა და მაჭახელას ტერიტორიებს. რესპუბლიკას გააჩნია საკუთარი კონსტიტუცია და მმართველობის ორგანოები, ასევე საკუთარი დროშა და გერბი. საერთაშორისო კოდია: GE-AJ. აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში შედის ექვსი მუნიციპალიტეტი. რესპუბლიკის ადმინისტრაციული ცენტრია - ბათუმი.

ადმინისტრაციული დაყოფა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა ადმინისტრაციულად 1 თვითმმართველ ქალაქად (ბათუმი) და 5 თვითმმართველ მუნიციპალიტეტად იყოფა:

რუკა მუნიციპალიტეტები
Adjara-Ka.svg
ბათუმი
ქედის მუნიციპალიტეტი
ქობულეთის მუნიციპალიტეტი
ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტი
შუახევის მუნიციპალიტეტი
ხულოს მუნიციპალიტეტი

ზოგადი ცნობები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

Ajara map–ka.png

აჭარა განლაგებულია საქართველოს სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, შავი ზღვის სანაპირო ზოლზე, სამხრეთით ესაზღვრება თურქეთს. ფართობი შეადგენს 2900 კვ.კმ–ს, მოსახლეობა – დაახლოებით 376 ათასს, მოსახლეობის სიმჭიდროვე – 130 კაცს. ავტონომიის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ბათუმი. ავტონომიის ტერიტორიაზე 342 დასახლებული პუნქტია, მათ შორის:

ისტორია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სახელწოდება აჭარა VII ს-დან გვხვდება და სავარაუდოდ უკავშირდება გეოგრაფიულ სახელებს –აჭი, საჭანო. ჯერ კიდევ "ფარნავაზის ცხოვრებაში" ( I ს ძვ.წ. .) აჭარა მოხსენიებულია მხარედ, რომელიც ზღვამდე აღწევდა და თავისი განუმეორებელი ბუნებით დამპყრობლებს იზიდავდა. ისტორიულ წყაროებში მოიხსენიება "აჭარის ქვეყნად". იგი იყოფოდა ორ ძირითად ნაწილად - ზემო აჭარად და ქვემო აჭარად. ცენტრალურ ნაწილს შუახევი ერქვა. აჭარა მესხეთის ნაწილს შეადგენდა. უძველესი დროიდან აჭარა სხვადასხვა რეგიონის შემადგენლობაში შედიოდა. თავდაპირველად იგი ტაო-კლარჯეთის, მესხეთის, შემდეგ  სამცხე საათაბაგოს, მოგვიანებით კი გურიის ნაწილს წარმოადგენდა. აჭარა საქართველოში ქრისტიანობის გავრცელების  პირველი კერა იყო. სწორედ აჭარიდან შემოვიდა ანდრია პირველწოდებული და ნინო კაპადოკიელი ქრისტიანობის საქადაგებლად. ისტორიკოსებისა და არქეოლოგების ვარაუდით აჭარაში, გონიოს ციხის ტერიტორიაზე აღმოჩნდა ასევე ქრისტეს ერთ-ერთი მოციქულის მატათას საფლავიც. ქრისტიანობის გავრცელებას აჭარაში ძალიან ბევრი ისტორიული ფაქტი, ლეგენდა და ტოპონიმი უკავშირდება. თითქმის ყველა გეოგრაფიული სახელწოდება აჭარის ტერიტორიაზე ადგილობრივ ქრისტიანთა სამშობლოსათვის ბრძოლასა და მართლმადიდებელი სარწმუნოებისთვის თავდადებას უკავშირდება

1877–1878 წლების რუსეთ–ოსმალეთის ომის შემდეგ აჭარის ტერიტორია რუსეთის იმპერიის ფარგლებში მოექცა ბათუმის ოლქის სახელით.

1918-1920 წლებში ოკუპირებული იყო ჯერ თურქების, შემდეგ ინგლისელების მიერ.

1921 წელს, საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ, საქართველოს (საქართველოს სსრ) შემადგენლობაში შეიქმნა აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა (აჭარის ასსრ).

1990 წლის ბოლოდან ეწოდება აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა.

აჭარის ადრინდელი ისტორია იხილეთ სტატიებში:

ადგილობრივი მმართველობა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავარი კანონია - აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის კონსტიტუცია.

უმაღლესი საბჭო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი წარმომადგენლობითი ორგანოა აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭო, რომელიც შედგება ავტონომური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე მცხოვრები საქართველოს მოქალაქეების მიერ 4 წლის ვადით, პროპორციული საარჩევნო სისტემით არჩეული 15 და მაჟორიტარული საარჩევნო სისტემით არჩეული 6 დეპუტატისაგან. უმაღლესი საბჭოს დეპუტატის შეიძლება გახდეს საარჩევნო უფლების მქონე საქართველოს მოქალაქე 25 წლის ასაკიდან,

უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარეები:[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

მთავრობა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

რესპუბლიკის აღმასრულებელი ორგანოა - აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობა, რომელიც შედგება მთავრობის თავმჯდომარისა და მინისტრებისგან, მთავრობა ანგარიშვალდებულია საქართველოს პრეზიდენტისა და უმაღლესი საბჭოს წინაშე. საქართველოს პრეზიდენტი, მთავრობის თავმჯდომარის კანდიდატურას ბოლო არჩევნებში გამარჯვებულ სუბიექტთაც კონსულტაციების შემდეგ წარუდგენს უმაღლეს საბჭოს დასამტკიცებლად .

აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის სამინისტროები:[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

მინისტრთა საბჭოს / მთავრობის თავმჯდომარეები:

2001-2004 წლებში ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი თანამდებობა იყო ავტონომიური რესპუბლიკის მეთაური, რომელსაც იკავებდა ასლან აბაშიძე.

ეკონომიკა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

აჭარა ძირითადად აგრარული რეგიონია, სადაც მისდევენ სუბტროპიკული კულტურების (ჩაი, ციტრუსები) მოყვანას. მნიშვნელოვანი დარგებია აგრეთვე: ნავთობის მრეწველობა, მანქანათ-მშენებლობა და ტურიზმი. ნავთობი მოედინება ბათუმიდან, რომელიც წარმოადგენს გაზსადენის ბოლო პუნქტს. ბათუმის, როგორც საპორტო ქალაქის მნიშვნელობა გაიზარდა თურქეთ-საქართველოს საზღვრის გახსნის შემდეგ სარფთან.

მედია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

რეგიონში მაუწყებლობს ორი რეგიონული ტელევიზია და ერთი რადიო: საზოგადოებრივი მაუწყებლის აჭარის ტელევიზია და რადიო , ტელეარხი-25, რადიო აჭარა FM-105.4.

ასევე ბეჭდური მედია: გაზეთები: „აჭარა“ „ბათუმელები“, „აჭარა პ.ს", „ჩემი ქობულეთი“, „შუახევი“ და ჟურნალი „ჭოროხი“ .

ღირსშესანიშნაობები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე მდებარეობს ბუნების, არქიტექტურისა და კულტურის მრავალი ძეგლი:

ციხები: პეტრას ციხე, თამარის ციხე, გონიოს ციხე, ხირხათის ციხე, ბეგოშვილების ციხე, ცივასულას ციხე, საღორეთის ციხე, გულების ციხე, ტაკიძეების ციხე, კავიანის ციხე, ჭვანის ციხე, იქროპილაურის ყალაბოინი, მთისუბნის ციხე, ვარდიციხე, ჩხუტუნეთის ციხე, ყოროლისთავის ციხე, ალამბრის კოშკი, ნიგაზეულის ციხე-გალავანი.

ეკლესიები: სხალთის ეკლესია, ვანაძეების ნასაყდრალი, ვერნების ეკლესია, თხილვანის ეკლესია, ცხმორისის ეკლესია, ქვახიდის სერის ეკლესია, ცხრაფონას ამაღლების საყდარი, თეთროსანის ეკლესია, ქაქუთის მტავარანგელოზი, ხინოს კათედრალი.

მეჩეთები: აჰმედ ფაშას მეჩეთი, მუფტიეს მეჩეთი, ზიეს მეჩეთი, ორთა ჯამეს მეჩეთი.

ხიდები: მახოს ხიდი, მახუნცეთის ხიდი, დანდალოს ხიდი, ფურტიოს ხიდი, მიწის ხიდი, ცხემლარის ხიდი, ჩხერის ხიდი, ზვარიას ხიდი, ბასრიმელის ხიდი, ცხემვანის ხიდი, ჩამახისურის ხიდი, ჭვანის ხიდი.

ბათუმის ბოტანიკური ბაღი

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]