განთიადი (დაბა)

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
Disambig-dark.svg სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ განთიადი (მრავალმნიშვნელოვანი).
დაბა
განთიადი
Цандрыҧшь
Tsandrypsh.JPG
ქვეყანა საქართველოს დროშა საქართველო
ავტონომიური რესპუბლიკა აფხაზეთის არ
მუნიციპალიტეტი გაგრის მუნიციპალიტეტი
კოორდინატები 43°22′00″ ჩ. გ. 40°05′00″ ა. გ. / 43.36667° ჩ. გ. 40.08333° ა. გ. / 43.36667; 40.08333
ცენტრის სიმაღლე 3
მოსახლეობა 7 358 კაცი (1989)
სატელეფონო კოდი +995 443[1]
საფოსტო ინდექსი 6700[2]
განთიადი (დაბა) — საქართველო
განთიადი (დაბა)
განთიადი (დაბა) — აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა
განთიადი (დაბა)

განთიადი (აფხ. Цандрыҧшь[3]; ყოფილი პილენკოვო — გადაერქვა 1943 წლის 26 ივნისს[4]; ყოფილი წანდრიფში[5]) — დაბა გაგრის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე, აფხაზეთში. მდებარეობს შავი ზღვის სანაპიროზე, მდ. ცანდრიფშის ნაპირზე საქართველო-რუსეთის საზღვართან (გაგრიდან 15 კმ). დაბაზე გადის თბილისი-სოჭის სარკინიგზო და საავტომობილო მაგისტრალები. დაბის სტატუსი მიენიჭა 1966 წელს.

ისტორია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

აქ არსებობდა სოფელი ცანდრიფშ, რომელიც დასტურდება XIX საუკუნის 30-იანი წლებიდან. სახელწოდებას საფუძვლად უდევს ჯიქების თავადური საგვარეულოს ცანბა ფუძე და „ცანბების მხარეს, საცხოვრისს“ ნიშნავს. ცანბები ადგილობრივ მოსახლეობასთან ერთად 1864 წელს ოსმალეთის იმპერიაში გადასახლდნენ. XIX ს. 70-იან წლებში აქ რუსების, მოლდაველების, სომხების დასახლების შემდეგ მას პილენკოვო ეწოდა 1867-1876 წწ. შავი ზღვის ოკრუგის უფროსის, გენერალ დ. პილენკოს პატივსაცემად. XX ს. 20-იან წლებამდე ტერიტორია მდ. ბაღრიფსთასა და მდ. ფსოუს შორის შეადგენდა პილენკოვოს თემს, რომელიც სოჭის რაიონში შედიოდა. 1929 წელს ეს ტერიტორია საქართველოს სსრ გადაეცა. 1948 წელს პილენკოვოს ქართული სახელი განთიადი ეწოდა. 1992-1993 წწ. ომის შემდეგ აფხაზებმა განთიადს დაარქვეს ცანდრიფშ (Цандрыҧшь).

ძეგლები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

განთიადში შემორჩენილია ადრინდელი ფეოდალური ხანის (VI ს.) სამნავიანი ბაზილიკა, შეკეთებულია დაახლ. IX-X სს. აქვე აღმოჩნდა ბერძნული წარწერა.

დემოგრაფია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

1989 წლის აღწერის მონაცემებით დაბაში ცხოვრობდა 7 358 ადამიანი.

აღწერის წელი მოსახლეობა კაცი ქალი
1989 წ. აღწ. 7 358 -- --

ლიტერატურა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • პაატა ცხადაია, ბეჟან ხორავა, „აფხაზეთის გეოგრაფიული სახელწოდებანი“, თბ., 2016.

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. საქართველოს სატელეფონო კოდები - „სილქნეტი“
  2. საქართველოს საფოსტო ინდექსები - „საქართველოს ფოსტა“
  3. В. Е. Кәарҷиа, «Аҧсны атопонимика», Аҟәа 2002
  4. საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის საინფორმაციო-სტატისტიკური განყოფილება, „საქართველოს სსრ ადმინისტრაციულ ტერიტორიული დაყოფა 1949 წლის 1 სექტემბრისათვის“, თბ., 1949
  5. პილენკოვოს კუთვნილების საკითხი - „თანამედროვე სამეცნიერო კვლევის ასოციაცია“