ფინეთი

ვიკიპედიიდან


დროშა	გერბი

ჰიმნი: Maamme (ფინ.)
Vårt land (შვედ.)

დედაქალაქი

ჰელსინკი
60°10′N 24°56′E

უდიდესი ქალაქი ჰელსინკი

ოფიც. ენები ფინური, შვედური

მთავრობა

საპარლამენტო რესპუბლიკა

-პრეზიდენტი ტარია ჰალონენი

-პრ.-მინისტრი მატი ვანჰანენი

ფართობი
- საერთო

- წყალი (%) 338,145 კმ² (65-ე)

10,0%

მოსახლეობა
- 2008 სავ.
- 2000 ცენზი
- სიმჭიდროვე 5,304,387 (111-ე)
5,155,000
16 ად/კმ²

მშპ (ppp)
- საერთო

- ერთ მოსახლეზე 2005მიახლ.
$163 მილიარდი (52-ე)

$34,819 (მე-12)

აგი (2007) 0.952 (მაღალი) (მე-11)

ვალუტა ევრო (EUR)

დროის სარტყელი EET (UTC +2სთ.)

-ზაფხულის დრო EET (UTC +3სთ.)

ქვეყნის კოდი FIN

ccTLD .fi, .ax¹

სატელეფონო კოდი +358

¹ასევე .eu, როგორც ევროპის კავშირის წევრი.

[რედაქტირება] სახელწოდება

ოფიციალური: ქართულად - ფინეთის რესპუბლიკა; ფინურად - Suomi; Suomen tasavalta; შვედურად - Republiken Finland.
ეტიმოლოგია - სახელი შესაძლოა მომდინარეობდეს გერმანიკული Fennland-ისაგან, რაც “მოხეტიალეებს” უნდა ნიშნავდეს, ხოლო ეროვნულ ფორმას (Suomi) უკავშირებენ ბალტიურ ძირს, რომლის მნიშვნელობაა “მიწა, ქვეყანა”.
ქვეყნის კოდი - FI.

[რედაქტირება] გეოგრაფია

ქვეყანა ჩრდილოეთ ევროპაში. მოსაზღვრე ქვეყნებია: შვეცია, ნორვეგია, რუსეთი.

ფართობი - 337.032 კვ.კმ.
ბუნება: უმაღლესი მწვერვალი - ჰალტი 1.328 მ; მდინარე - კემიოკი 483 კმ; ტბები (კვ.კმ) - დიდი საიმაა 4.377, ინარი 1.102, პაიანე 1.054; კუნძულები (კვ.კმ) - სოისალო 1.638, ალანდი 685, კემი 524, ჰაილუოტო, ვალგრუნდი; კლიმატი - კონტინენტური, სუბპოლარული.
ბუნებრივი რესურსები - საშენი ხე-ტყე, სპილენძი, თუთია, რკინის მადანი, ვერცხლი.

[რედაქტირება] სახელმწიფო

პრეზიდენტის რეზიდენცია

პოლიტიკური სისტემა - რესპუბლიკა.
სახელმწიფოს მეთაური - პრეზიდენტი ტარია ჰალონენი (Tarja HALONEN, 2000).
მთავრობის მეთაური - პრემიერ-მინისტრი.
საკანონმდებლო ორგანო - ერთპალატიანი პარლამენტი - ედუსკუნტა (200 წევრი).
ადმინისტრაციული დაყოფა - 12 პროვინცია (lääni), მათ შორის ალანდის კუნძულებს ავტონომიის სტატუსი აქვს.

[რედაქტირება] დემოგრაფია

მოსახლეობა - 5.190 ათასი (2003), მათ შორის 93% ფინელები, 6% შვედები.
ენები - ფინური და შვედური.
რელიგია - ევანგელურ-ლუთერანული მიმდინარეობის პროტესტანტიზმი - 92%.
ქალაქები (ათ.) - ჰელსინკი (583, აგლომ. - 1.163), ესპოო (230), ტამპერე (201), ვანტაა (190), ტურკუ (178), ოულუ (125).

[რედაქტირება] ეკონომიკა

ფინეთი განივთარებული ქვეყანაა, ე.ე.პ. მოცულობით (127 მლრდ $) მსოფლიოში 32-ე ადგილი უკავია.

ე.ე.პ. სტრუქტურა (%) - სოფლის მეურნეობა - 5, მრეწველობა - 34, მომსახურება- 61;
ე.ე.პ. (1 სულზე) - 37.800 $.
ექსპორტი - ხე-ტყე, ავტომობილები, გემები, ტანსაცმელი, ავეჯი.
უდიდესიკომპანიები - ფინაირი, ნოკია, ტელია სონერა, ვალმეტი.
ბიუჯეტი - 36,100 მლნ $.
ვალუტა - ევრო (EUR); 2002 წლამდე ფინური მარკა.

[რედაქტირება] მემკვიდრეობა

ჰელსინკი - ტაძარი, სენატი, რუსული ეკლესია (ყველა XIX ს.);
ტამპერე - XX ს-ის ტაძარი;
ძველი რაუმა, სუომენლინას საზღვაო ციხე-სიმაგრე (XVIII ს.);
ფინური ეპოსი - კალევალა (1835-36).

[რედაქტირება] ცნობილი ფინელები

არქიტექტორი – ალვარ აალტო;
კომპოზიტორი – იან სიბელიუსი;
პოლიტიკოსები – იუჰა პაასიკივი, ურჰო კეკონენი, მაუნო კოივისტო;
მწერლები – ელიას ლონროტი, ალექსის კივი;
თეოლოგი – მიკაელ აგრიკოლა;
სპორტსმენები – პაავო ნურმი, მიკა ჰაკინენი, იარი კური.

ფინეთის ისტორიაზე დიდი გავლენა მოახდინა მისმა ორმა მეზობელმა - შვეციამ და რუსეთმა. მე-12 საუკუნიდან მასზე შვეცია ბატონობდა, 1809 წელს კი რუსეთმა თავისი იმპერიის ფარგლებში მოაქცია. მხოლოდ 1917 წელს, ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ გამოცხადდა ფინეთის დამოუკიდებლობა.

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:

ფინეთი

ხ • გ • რ

ევროპის ქვეყნები

ავსტრია · აზერბაიჯანი¹ · ალბანეთი · ანდორა · ბელარუსი · ბელგია · ბოსნია და ჰერცეგოვინა · ბულგარეთი · გერმანია · დანია³ · დიდი ბრიტანეთი³ ესპანეთი³ · ესტონეთი · ვატიკანი · თურქეთი¹ · ირლანდია · ისლანდია · იტალია · კვიპროსი² · ლატვია · ლიტვა · ლიხტენშტაინი · ლუქსემბურგი · მაკედონია · მალტა · მოლდოვა · მონაკო · ნიდერლანდი³ · ნორვეგია³ · პოლონეთი · პორტუგალია · რუმინეთი · რუსეთი¹ · საბერძნეთი · სან-მარინო · საფრანგეთი³ · საქართველო¹ · სერბეთი · მონტენეგრო · სლოვაკეთი · სლოვენია · სომხეთი² · უკრაინა · უნგრეთი · ფინეთი · ყაზახეთი¹ · შვეიცარია · შვედეთი · ჩეხეთი · ხორვატია ·

¹ ტერიტორიის დიდი ნაწილი აზიაშია.
² მთლიანად აზიაში, მაგრამ კულტურულ-სოციალური კავშირები აქვს ევროპასთან.
³ აქვს დამოკიდებული და მსგავსი ტერიტორიები ევროპის გარეთ.