ბოსნია და ჰერცეგოვინა

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
ბოსნია და ჰერცეგოვინა
Bosna i Hercegovina
Босна и Херцеговина

ბოსნია და ჰერცეგოვინა
ბოსნია და ჰერცეგოვინის
ჰიმნი: Intermeco
დედაქალაქი
(და უდიდესი ქალაქი)
სარაევო
43°52′ ჩ. გ. 18°25′ ა. გ. / 43.867° ჩ. გ. 18.417° ა. გ. / 43.867; 18.417
ოფიციალური ენა(ები) ბოსნიური, სერბული, ხორვატული
მთავრობა ფედერაციული რესპუბლიკა
 -  საპრეზიდენტო საბჭოს წევრები ნებოიშა რადმანოვიჩი1
ჰარის სილაიჯიჩი2
ჟელკო კომშიჩი3
 -  მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე ნიკოლა შპირიჩი
ფართობი
 -  სულ 51,197 კმ2 (127-ე)
მოსახლეობა
 -  2007 შეფასებით 3,981,239 (126-ე)
 -   აღწერა 4,377,053 
 -  სიმჭიდროვე 76 ად კაცი/კმ2 (116-ე)
მშპ (მუპ) 2008 შეფასებით
 -  სულ $42.998 მილიარდი (94-ე)
 -  ერთ მოსახლეზე $10,714.482 (87-ე)
აგი (2004) 0.803 (მაღალი) (66-ე)
ვალუტა მარკა (BAM)
დროის სარტყელი CET (UTC +1სთ.)
 -  ზაფხულის (DST) CET (UTC +2სთ.) (UTC)
ქვეყნის კოდი BIH
Internet TLD .ba
სატელეფონო კოდი 387

1საპრეზიდენტო საბჭოს წევრი: სერბი.
2საპრეზიდენტო საბჭოს წევრი: ბოსნიელი.
3საპრეზიდენტო საბჭოს წევრი: ხორვატი.


სახელწოდება[რედაქტირება]

  • ოფიციალური: ბოსნია და ჰერცეგოვინა.
  • ეროვნული: Bosna i Hercegovina.
  • ეტიმოლოგია: ტრადიციულად, ქვეყანა ორ ტერიტორიულ ერთეულად მოიაზრება (Bosna i Hercegovina). მისი ჩრდილოეთი ნაწილის სახელი მდინარე ბოსნადან მომდინარეობს, ხოლო პატარა სამხრეთი ნაწილისა - გერმანული ტიტულისაგან Herzog, რომლის მნიშვნელობა არის „ჰერცოგი, დიდი თავადი“. ამ ტერიტორიის მმართველს სტეფან ვიკჩიჩს 1448 წელს იმპერატორმა ფრედერიკ IV-მ დიდი ვოევოდას ტიტული მიანიჭა.

გეოგრაფია[რედაქტირება]

Bosnia and Herzegovina-CIA WFB Map.png

ქვეყანა ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე, მოიცავს ორი ისტორიულ-გეოგრაფიული ოლქის ბოსნიისა და ჰერცეგოვინის მიწებს. მისი მოსაზღვრე ქვეყნებია: სერბია, მონტენეგრო და ხორვატია. ფართობი - 51.129 კვ.კმ.

სახელმწიფო[რედაქტირება]

  • სახელმწიფო სისტემა : განვითარებადი ფედერაციული დემოკრატიული რესპუბლიკა.
  • სახელმწიფოს მეთაური : საპრეზიდენტო საბჭოს თავმჯდომარე. ეს არის კოლეგიალური ორგანო, რომელიც შედგება 4 წლის ვადით არჩეული სამი წევრისაგან. ამათგან ერთი არის ბოსნიელი, მეორე - ხორვატი, მესამე - სერბი. როტაციის წესით ისინი თავმჯდომარეობენ საბჭოს და იცვლებიან ყოველ 8 თვეში.
  • საკანონმდებლო ორგანო : ორპალატიანი სკუპშტინა (42+15 წევრი).

ადმინისტრაციული დაყოფა[რედაქტირება]

ქვეყნის ტერიტორიაზე ამჟამად სამი პოლიტიკურ-ეთნიკური ერთეულია: სერბიული რესპუბლიკა, მუსულმანურ-ხორვატული ფედერაცია, აგრეთვე საერთაშორისო ზედმხედველობის ქვეშ მყოფი ბრჩკოს რაიონი.

  1. ბოსნია-ჰერცეგოვინის ფედერაცია (Federacija Bosna i Hercegovina) — ხორვატულ-მუსულმანური პოლიტიკური ერთეული. მოსახლეობა: 2 023 ათასი კაცი. ფართობი: 26 076 კვ. კმ. პარლამენტი ორპალატიანია: წარმომადგენელთა პალატა (140 წევრი) და სახალხო პალატა (74 წევრი, მათ შორის 30 ბოსნიელი, 30 ხორვატი, 14 უმცირესობიდან). დედაქალაქი: სარაევო.
  2. სერბთა რესპუბლიკა (Republika Srpska) — პოლიტიკური ერთეული, სადაც ეთნიკური სერბები არიან უმრავლესობაში. მოსახლეობა: 1 505 ათასი კაცი, ფართობი: 25 053 კვ. კმ.. პარლამენტი (ეროვნული ასამბლეა) 140 წევრიანია. დედაქალაქი: ბანია ლუკა.
  1. ბრჩკოს რაიონი (Brčko District) — ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთში მდებარე თვითმართვადი პოლიტიკური ერთეული, რომელიც ქალაქ ბრჩკოს და მიმდებარე ტერიტორიას მოიცავს. იგი ერთდროულად ეკუთვნის ფედერაციის ორივე სუბიექტს და იმყოფება საერთაშორისო ზედმხედველობის ქვეშ. მოსახლეობა: 87 332 ათასი კაცი, ფართობი: 493 კვ. კმ.

დემოგრაფია[რედაქტირება]

ეკონომიკა[რედაქტირება]


ისტორია[რედაქტირება]

1945 წლიდან იყო იუგოსლავიის ფედერაციაში შემავალი ერთ-ერთი რესპუბლიკა. 1990 წლის არჩევნების შემდეგ სათავეში ნაციონალისტები მოვიდნენ. სერბულ-ხორვატული კონფლიქტი გავრცელდა ბოსნიის ტერიტორიაზეც და 1991 წელს სერბთა არმიამ დაიკავა მოსაზღვრე რაიონები. რესპუბლიკამ გამოაცხადა სუვერენიტეტი, რასაც წინ აღუდგა სერბი მოსახლეობა. გაჩაღდა კონფლიქტი ეროვნულ ნიადაგზე. 1992 წელს ევროკავშირმა და აშშ-მ ცნო ბოსნია-ჰერცეგოვინის დამოუკიდებლობა. იმავე წელს მიღებულ იქნა გაეროს შემადგენლობაში. გაეროს კონტინგენტისა და ნატოს ჯარების ჩარევის შედეგად მოხერხდა კონფლიქტის შეჩერება. 1997 წელს ჩატარდა მრავალეროვნული არჩევნები. ომის დასრულებიდან 10 წლის შემდეგ ჯერ კიდევ არ არის მოწესრიგებული ურთიერთობები ეთნიკურ ჯგუფებს შორის, ხოლო ეკონომიკა ღრმა კრიზისშია. დეიტონის შეთანხმებით აქ ფაქტიურად გაეროს პროტექტორატია დამყარებული. საერთაშორისო კონტროლის მოხსნის შემთხვევაში, ფედერაციის სუბიექტები სავარაუდოდ ერთმანეთს დაშორდებიან, რადგან სეპარატისტული ტენდენციები ძლიერია.


მემკვიდრეობა[რედაქტირება]

  • ღირსშესანიშნაობები: რომაული ფორტი ბანია-ლუკაში (III ს.), შუასაუკუნეების რამდენიმე მეჩეთი სარაევოსა და ტუზლაში.
Commons-logo.svg
ვიკისაწყობში? არის გვერდი თემაზე: