დანია

ვიკიპედიიდან


დროშა	გერბი

ჰიმნი: Der er et yndigt land

დედაქალაქი

კოპენჰაგენი
55°43′N 12°34′E

უდიდესი ქალაქი კოპენჰაგენი

ოფიც. ენები დანიური¹

მთავრობა

საპარლამენტო მმართველობა კონსტიტუციური მონარქია

-მონარქი მარგრეტე II

-პრ.-მინისტრი ანდერს ფოგ რასმუსენი

ფართობი
- საერთო

- წყალი (%) 43,094 კმ² (134-ე²)

1.6²%

მოსახლეობა
- 2009 სავ.
- სიმჭიდროვე 5,511,451 (108-ე)
129.16² ად/კმ² (78-ე²)

მშპ (ppp)
- საერთო

- ერთ მოსახლეზე 2006მიახლ.
$198.5 მილიარდი (45-ე)

$37,000 (მე-6)

აგი (2004) 0.943 (მაღალი) (მე-14)

ვალუტა დანიური კრონი (DKK)

დროის სარტყელი CET² (UTC +1სთ.)

-ზაფხულის დრო CET² (UTC +2სთ.)

ქვეყნის კოდი DNK

ccTLD .dk³

სატელეფონო კოდი +45⁴

¹ასევე ფარერული ფარერის კუნძულებზე, გრენლანდიური გრენლანდიაში და გერმანული სამხრეთ დანიაში.
²გრენლანდიის და ფარერების გამოკლებით.
³ასევე .eu, როგორც ევროპის კავშირის წევრი.
⁴ფარერის კუნძულებზე +298, გრენლანდიაში +299

[რედაქტირება] სახელწოდება

ოფიციალური: ქართულად - დანიის სამეფო; დანიურად - Kongeriget Danmark.
ეტიმოლოგია - წარმოსდგება სიტყვებისაგან dhen - „დაბალი“ ან „ბრტყელი“ და გერმანული mark - „სანაპირო რაიონი“. სხვაგვარად dan სატომო სახელია და შესაბამისად Danmark - „დანების ტომის სასაზღვრო ველი“.
ქვეყნის კოდი - DK.

[რედაქტირება] გეოგრაფია

ქვეყანა ჩრდილოეთ ევროპაში, უკავია იუტლანდიის ნახევარკუნძული და მიმდებარე კუნძულები. სახმელეთო საზღვარი აქვს გერმანიასთან.

ფართობი - 43.069 კვ.კმ.
ბუნება: უმაღლესი მწვერვალი - იდინგ-სკოვი 173 მ; უდ. მდინარე (კმ) - გუდენა 158; მთ. ტბები - ნისუმ-ფიორდი, არესი; მთ. კუნძულები (კვ.კმ) - ზელანდია 7.450, ფიუნი 3.485, ლოლანი 1.244, ბორნჰოლმი 588; კლიმატი - ოკეანური.
ბუნებრივი რესურსები - ნავთობი, ბუნებრივი აირი, თევზი, მარილი, კირქვა, ქვა, ხრეში და სილა.

[რედაქტირება] სახელმწიფო

პოლიტიკური სისტემა - კონსტიტუციური მონარქია.
სახელმწიფოს მეთაური - დანიის მეფეები შლეზვიგ-ჰოლშტაინ-ზონდერბურგ-გლიუქსბურგთა დინასტიიდან არიან. მე-20 საუკუნეში მეფობდნენ: კრისტიან IX (1863-1906), ფრედერიკ VIII (1906-1912), კრისტიან X (1912-1947), ფრედერიკ IX (1947-1972), დედოფალი მარგრეტე II (MARGRETHE II) 1972-დან.
მთავრობის მეთაური - პრემიერ-მინისტრი Anders Fogh Rasmussen, (2001).
საკანონმდებლო ორგანო - ერთპალატიანი პარლამენტი - ფოლკეტინგი (179 წევრი).
ადმინისტრაციული დაყოფა - 14 კომუნა (amt), 2 ქალაქი (amtskomunes - კოპენჰაგენი და ფრიდერიკსბერგი) და 2 ავტონომიური ტერიტორია (ფარერები, გრენლანდია).
დანიის ყოფილი სამფლობელოები: ისლანდია (930-1944 წლებში), დანიის ანტილები (1672-1733), დასავლეთ ბენგალიაში - ტრანკებარი და სერამპური (1618-1845), ნიკობარის კუნძულები (1756-1789), განაში - კრისტიანბორგი, ფრიდენბორგი და სხვა ტერიტორიები (1699-1850).

[რედაქტირება] დემოგრაფია

მოსახლეობა - 5,511 ათასი (2009), მათ შორის 97% დანიელები.
ენები - დანიური, ფარერული, გრენლანდიური (ინუიტური დიალექტი). ინგლისური დომინირებს როგორც მეორე ენა.
რელიგია - ევანგელურ-ლუთერანული მიმდინარეობის პროტესტანტიზმი.
ქალაქები (ათ.) - კოპენჰაგენი (1.094), ორჰუსი (221), ოდენსე (145), ოლბორგი (121), ესბიერგი (77).

[რედაქტირება] ეკონომიკა

დანია ინდუსტრიულ-აგრარული ქვეყანაა, ე.ე.პ. მოცულობით (184 მლრდ $) მსოფლიოში 25-ე ადგილი უკავია.

წამყვანი დარგები - ლითონგადამამუშავება, გემთმშენებლობა, ელექტროტექნიკური, ქიმიური, კვების მრეწველობა.
ე.ე.პ. სტრუქტურა (%) - სოფლის მეურნეობა - 4, მრეწველობა - 27, მომსახურება - 69;
ე.ე.პ. (1 სულზე) - 34.890 $.
ექსპორტი - ხორცი, თევზი, რძის პროდუქტები, ელექტრომოწყობილობები.
უდიდესი კომპანიები – კარლსბერგი, ეგმონტი, ლეგო, ნოვო, ტუბორგი.
ბიუჯეტი - 52,900 მლნ $.
ვალუტა - დანიური კრონა.

დანიის სახელმწიფო ჩამოყალიბდა IX-X სს-ში. 1849 წლიდან გამოცხადდა კონსტიტუციური მონარქია. 1940 წელს ოკუპირებული იყო გერმანიის მიერ. 1945 წელს აღიარა ისლანდიის დამოუკიდებლობა, ხოლო 1948 წელს - ფარერის კუნძულების თვითმმართველობა. 1949 წლიდან ნატოს წევრია, ხოლო 1973 წლიდან - ევროგაერთიანებისა. მარგრეტე II გახდა პირველი დედოფალი 600 წლის შემდეგ (1972). 1992 წელს საერთო სახალხო რეფერენდუმზე უარყოფილ იქნა მაასტრიხტის შეთანხმება. მთავრობა იძულებული გახდა გარკვეული ცვლილებები შეეტანა, რის შემდეგაც განმეორებით რეფერენდუმზე იგი მიიღეს.

[რედაქტირება] მემკვიდრეობა

კოპენჰაგენი - როზენბერგის ციხე-მუზეუმი (XVII ს.), სადაც განთავსებულია დანიის სამეფო ძვირფასეულობის, ავეჯის და იარაღის კოლექცია, XII ს-ის ტაძარი, შარლოტენბურგის და ფრედენსბორგის სასახლეები, ტივოლის პარკი;
ოდენსე (ჰ.ქ. ანდერსენის სამშობლო) - XIII ს-ის ტაძარი;
როსკლიპი - ვიკინგების გემების მუზეუმი, ღვთისმშობლის ეკლესია (XI ს.);
კოლდინგი - სამეფო სასახლე (XIII ს.);
იელინგის ყორღანი, როსკილდეს საკათედრო ტაძარი.

[რედაქტირება] ცნობილი დანიელები

ასტრონომი - ტიხო ბრაჰე;
ფიზიკოსი - ნილს ბორი;
მწერალი - ჰანს ქრისტიან ანდერსენი;
კომპოზიტორი - დიტრიხ ბუქსტეჰუდე
ლინგვისტი - ოტო იესპერსენი;
მოგზაური - ვიტუს ბერინგი;
მოჭადრაკე - ბენტ ლარსენი;
ფეხბურთელები - მიხაელ და ბრაიან ლაუდრუპები, პეტერ შმაიხელი.

დანია

ვიკიპედიიდან

სექციების სია

[რედაქტირება] სახელწოდება

[რედაქტირება] გეოგრაფია

[რედაქტირება] სახელმწიფო

[რედაქტირება] დემოგრაფია

[რედაქტირება] ეკონომიკა

[რედაქტირება] ისტორია

[რედაქტირება] მემკვიდრეობა

[რედაქტირება] ცნობილი დანიელები

გადახედვა

პირადი ხელსაწყოები

ნავიგაცია

ძიება

მონაწილეობა

ინსტრუმენტები

სხვა ენებზე