შვეიცარია
ვიკიპედიიდან
|
|||||
| ჰიმნი: Swiss Psalm | |||||
| დევიზი: Unus pro omnibus, omnes pro uno (ლათინ.) | |||||
 |
|||||
| დედაქალაქი | ბერნი |
||||
| უდიდესი ქალაქი | ციურიხი | ||||
| ოფიც. ენები | გერმანული, ფრანგული, იტალიური, რეტორომანული | ||||
| მთავრობა | საპარლამენტო რესპუბლიკა | ||||
| -შვეიცარიის ფედერალური საბჭო | პასკალ კუშპენი (პრეზ.) მორიც ლოიენბერგერი სამუელ შმიდი მიშელ კალმი-რე ჰანს-რუდოლფ მერცი დორის ლოიტჰარდი ეველინა ბიდმერ-შლუმპფი |
||||
| ფართობი - საერთო - წყალი (%) |
41,285 კმ² (135-ე) 4.2% |
||||
| მოსახლეობა - 2007 სავ. - 2000 ცენზი - სიმჭიდროვე |
7,591,400 (95-ე) 7,288,010 181.4 ად./კმ² (61-ე) |
||||
| მშპ (ppp) - საერთო - ერთ მოსახლეზე |
2007მიახლ. $296.2 მილიარდი (38-ე) $38,706 (მე-6) |
||||
| აგი (2007) |  0.955 (მაღალი) (მე-7) |
||||
| ვალუტა | შვეიცარიული ფრანკი (CHF) |
||||
| დროის სარტყელი | CET (UTC +1სთ.) | ||||
| -ზაფხულის დრო | CET (UTC +2სთ.) | ||||
| ქვეყნის კოდი | CHE | ||||
| ccTLD | .ch | ||||
| სატელეფონო კოდი | +41 |
||||
სექციების სია |
[რედაქტირება] სახელწოდება
ოფიციალური - შვეიცარიის კონფედერაცია. ეროვნული – Schweiz; Schweizerische Eidgenossenschaft (გერმანულად); Suisse; Confederation suisse (ფრანგულად); Confederazione Svizzera (იტალიურად); Confederaziun Svizera (რეტორომანულად). ქვეყანას სახელი ეწოდა კანტონ Schwyz-ის მიხედვით, რომელიც თავის მხრივ ძველგერმანულ სიტყვას Schweitz-ს უკავშირდება (მისი მნიშვნელობაა „ჭაობი“). შვეიცარიას ადრე ჰელვეციას უწოდებდნენ, რაც ჰელვეტთა ტომებისაგან მომდინარეობს. ქვეყნის ამჟამინდელი კოდი CH სწორედ მისი ძველი ოფიციალური სახელწოდებიდანაა ნაწარმოები - Confederatio Helvetica.
[რედაქტირება] გეოგრაფია
ქვეყანა მდებარეობს ცენტრალურ ევროპაში. ფართობი - 41.300 კვ.კმ. მისი მოსაზღვრე ქვეყნებია: საფრანგეთი, გერმანია, ავსტრია, ლიხტენშტაინი, იტალია.
[რედაქტირება] სახელმწიფო
სახელმწიფო სისტემა - ფედერაციული საპარლამენტო რესპუბლიკა. სახელმწიფოს მეთაური - პრეზიდენტი. საკანონმდებლო ორგანო - ორპალატიანი პარლამენტი (46+200 წევრი).
[რედაქტირება] ადმინისტრაციული დაყოფა
26 კანტონი (canton; cantone; kanton). შვეიცარიის კანტონები ლინგვისტური არეალების მიხედვით:
- გერმანული ენობრივი არეალი: აარგაუ - აპენცელი - ბაზელი - ბრუნენი - გლარუსი - დისტალი - ზოლოტურნი - ლუცერნი - ნიდვალდენი - ობვალდენი - სანკტ-გალენი - ტურგაუ - უნტერვალდენი - შაფჰაუზენი - შვიცი - ციურიხი - ცუგი - ჰერისაუ
- გერმანულ-ფრანგული ენობრივი არეალი: ბერნი - ვალე
- გერმანულ-რეტორომანული ენობრივი არეალი: გრაუბიუნდენი
- ფრანგული ენობრივი არეალი: ვო - ნოშატელი - ჟენევა - ჟურა - ფრიბური
- იტალიური ენობრივი არეალი: ტიჩინო
[რედაქტირება] დემოგრაფია
მოსახლეობა - 7,4 მლნ (2003), მათ შორის 61,5% გერმანო-შვეიცარიელები, 17,1% ფრანკო-შვეიცარიელები, 6,4% იტალიელები, 3,4% იტალო-შვეიცარიელები, 2,5% გერმანელები. სახელმწიფო ენები - გერმანული (65%), ფრანგული (18%), იტალიური (12%) და რეტორომანული (1%). რელიგია - კათოლიციზმი (50%), პროტესტანტობა (48%). დედაქალაქი - ბერნი (123 ათასი). ქალაქები - ციურიხი (348), ჟენევა (179), ბაზელი (163), ლოზანა (117).
[რედაქტირება] ეკონომიკა
რესურსები - ჰიდროენერგია, საშენი ხე-ტყე, მარილი. ერთობლივი ეროვნული პროდუქტი - 305 მლრდ $. ეროვნული შემოსავალი ერთ სულზე - 40.630 $. ექსპორტი - მანქანათმშენებლობის პროდუქცია, ქიმიკატები, საათები, კვების პროდუქტები, შოკოლადი. ვალუტა - შვეიცარიული ფრანკი (CHF).
[რედაქტირება] ისტორია
1648 წელს საღვთო რომის იმპერიას გამოეყო რამდენიმე კანტონი, რომელთაც დამოუკიდებელი სახელმწიფო შექმნეს. 1815 წელს შვეიცარიამ გამოაცხადა მუდმივი ნეიტრალიტეტი და არ მონაწილეობდა არც ერთ ომში.
[რედაქტირება] მემკვიდრეობა
შუა საუკუნეების ქალაქები ბერნი, ჟენევა, ლუცერნი, ბაზელი; ალპებისა და ლემანის ტბის რაიონები.
[რედაქტირება] ბმულები
|
|||||||||||
.svg){kind=small}
