ჩრდილოატლანტიკური ხელშეკრულების ორგანიზაცია

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
(გადამისამართდა გვერდიდან ნატო (ორგანიზაცია))
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
ჩრდილოატლანტიკური ხელშეკრულების ორგანიზაცია
North Atlantic Treaty Organisation
Organisation du traité de l'Atlantique Nord
Flag of NATO.svg
ჩრდილოატლანტიკური ხელშეკრულების ორგანიზაცია

North Atlantic Treaty Organization (orthographic projection).png

აბრევიატურა

NATO

დაარსების თარიღი

4 აპრილი, 1949

ტიპი

სამხერდო ალიანსი

სათავო ოფისი

ბრიუსელი, ბელგია

წევრები
ოფიციალური ენები

ინგლისური, ფრანგული

გენერალური მდივანი

ანდერს ფოგ რასმუსენი

სამხედრო კომიტეტის თავმჯდომარე

ჯამპაოლო დი პაოლა

ჩრდილოატლანტიკური ხელშეკრულების ორგანიზაცია[1], ნატო (ინგლ. North Atlantic Treaty Organisation, NATO; ფრანგ. Organisation du traité de l'Atlantique Nord, OTAN) — ჩრდილოეთ ამერიკისა და ევროპის 28 სახელმწიფოსგან შემდგარი სამხედრო-პოლიტიკური ალიანსი, რომლის მიზანს ჩრდილოატლანტიკური ხელშეკრულებით განსაზღვრული მიზნებისა და ამოცანების შესრულება წარმოადგენს.

ჩრდილოატლანტიკური ხელშეკრულების ორგანიზაცის (ქართ. ნატო,ინგლ. NATO, ფრანგ. OTAN) ძირითად ამოცანას წარმოადგენს ალიანსის წევრი ქვეყნების თავისუფლებისა და უსაფრთხოების უზრუნველყოფა როგორც პოლიტიკური, ისე სამხედრო თვალსაზრისით.[2] NATO იცავს მოკავშირეების დემოკრატიის საერთო ფასეულობებს, პიროვნების თავისუფლებას, კანონის უზენაესობასა და უზრუნველყოფს კონფლიქტების მშვიდობიანად მოგვარებას. ნატო არის საერთაშორისო ორგანიზაცია, რომლის წევრი ქვეყნები ინარჩუნებენ სრულ დამოუკიდებლობასა და სუვერენიტეტს. ჩრდილოატლანტიკური ხელშეკრულების ორგანიზაციაში ყველა გადაწყვეტილება მიიღება წევრი ქვეყნების მიერ კონსესუსის საფუძველზე. ალიანსში გადაწყვეტილებების მიმღები მთავარი ორგანო არის ჩრდილოატლანტიკური საბჭო, რომლის სხდომებს ნატო-ს გენერალური მდივანი ხელმძღვანელობს[2].

მეორე მსოფლიო ომის დასრულებისას იდეოლოგიურმა და პოლიტიკურმა ბარიერებმა ევროპის კონტიტენტი ორად გაჰყვეს. დასავლეთ ევროპაზე საბჭოური გავლენის აღმოსაფხვრელად და ევროპის სახელმწიფოების დაცვის მიზნით ბელგიის დედაქალაქ ბრიუსელში 1949 წლის 4 აპრილს, ჩრდილოატლანტიკური ხელშეკრულების საფუძველზე ათი ევროპული და ორი ჩრდილოამერიკული დამფუძვნებელი ქვეყნის მიერ დაარსდა ჩრდილოატლანტიკური ხელშეკრულების ორგანიზაცია.[3]დამფუძვნებელი წევრების მთავარი მიზანი იყო წინ აღდგომოდნენ საბჭოთა კავშირის გავლენის გავრცელებას ევროპის კონტინენტზე. ხელშეკრულების ხელმოწერით წევრებმა ვალდებულება აიღეს ერთობლივად დაეცვათ საკუთარი თავისუფლება და უსაფრთხოება, როგორც პოლიტიკური, ისე სამხედრო საშუალებებით. [4]

წევრები[რედაქტირება]

თარიღი ქვეყანა სქოლიო
დამფუძნებლები
4 აპრილი 1949 ბელგიის დროშა ბელგია
4 აპრილი 1949 გაერთიანებული სამეფოს დროშა გაერთიანებული სამეფო
4 აპრილი 1949 დანიის დროშა დანია
4 აპრილი 1949 ისლანდიის დროშა ისლანდია ისლანდია არის ალიანსის ერთადერთი წევრი, რომელსაც არ გააჩნია რეგულარული სამხედრო შენაერთები - მხოლოდ სანაპირო დაცვის ნაწილები.
4 აპრილი 1949 იტალიის დროშა იტალია
4 აპრილი 1949 კანადის დროშა კანადა
4 აპრილი 1949 ლუქსემბურგის დროშა ლუქსემბურგი
4 აპრილი 1949 ნიდერლანდის დროშა ჰოლანდია
4 აპრილი 1949 ნორვეგიის დროშა ნორვეგია
4 აპრილი 1949 პორტუგალიის დროშა პორტუგალია
4 აპრილი 1949 აშშ-ის დროშა აშშ
4 აპრილი 1949 საფრანგეთის დროშა საფრანგეთი 1966 წლის ივლისიდან საფრანგეთმა დატოვა ალიანსის სამხედრო ორგანიზაცია, თუმცა გააგრძელა მონაწილეობა პოლიტიკურ სტრუქტურებში. 2009 წლიდან საფრანგეთი დაბრუნდა ალიანსის ყველა სტრქუტურაში.
პირველი გაფართოება
18 თებერვალი 1952 საბერძნეთის დროშა საბერძნეთი 1974 წლიდან 1980 წლამდე საბერძნეთი არ იღებდა მონაწილეობას ალიანსის სხვა წევრთან - თურქეთთან დაძაბული ურთიერთობების გამო.
18 თებერვალი 1952 თურქეთის დროშა თურქეთი
მეორე გაფართოება
9 მაისი 1955 გერმანიის დროშა გერმანია 1955 წლისთვის გერმანია გაყოფილი იყო ორ ნაწილად - პროდასავლურ გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკად და პროსაბჭოურ გერმანიის დემოკრატიულ რესპუბლიკად. საარი შეურთდა გერმანიას, და ალიანსს 1957 წელს, ხოლო დანარჩენი გერმანია - ბერლინის კედლის დამხობის შემდეგ, 1990 წლის 3 ოქტომბერს.
მესამე გაფართოება
30 მაისი 1982 ესპანეთის დროშა ესპანეთი არ იღებს მონაწილეობას ალიანსის სამხედრო ორგანიზაციაში.
მეოთხე გაფართოება
12 მარტი 1999 უნგრეთის დროშა უნგრეთი
12 მარტი 1999 პოლონეთის დროშა პოლონეთი
12 მარტი 1999 ჩეხეთის დროშა ჩეხეთი
მეხუთე გაფართოება
29 მარტი 2004 ბულგარეთის დროშა ბულგარეთი
29 მარტი 2004 ლატვიის დროშა ლატვია
29 მარტი 2004 ლიტვის დროშა ლიტვა
29 მარტი 2004 რუმინეთის დროშა რუმინეთი
29 მარტი 2004 სლოვაკეთის დროშა სლოვაკეთი
29 მარტი 2004 სლოვენიის დროშა სლოვენია
29 მარტი 2004 ესტონეთის დროშა ესტონეთი
მეექვსე გაფართოება
1 აპრილი 2009 ალბანეთის დროშა ალბანეთი
1 აპრილი 2009 ხორვატიის დროშა ხორვატია

ევრო-ატლანტიკური პარტნიორობა[რედაქტირება]

პარტნიორობა მშვიდობისთვის (Partnership for Peace, PfP) ხმელთაშუაზღვის დიალოგი კონტაქტი ქვეყნები ნატოს პარტნიორების რუკა
დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობა ცივი ომის მონაწილე სოციალისტური ქვეყნები ცივი ომის მონაწილე კაპიტალისტური ქვეყნები
სომხეთის დროშა სომხეთი იუგოსლავია ავსტრიის დროშა ავსტრია ალჟირის დროშა ალჟირი ავსტრალიის დროშა ავსტრალია
NATO Cooperations Partners.png
აზერბაიჯანის დროშა აზერბაიჯანი ბოსნია და ჰერცეგოვინის დროშა ბოსნია და ჰერცეგოვინა ფინეთის დროშა ფინეთი ეგვიპტის დროშა ეგვიპტე იაპონიის დროშა იაპონია
ბელარუსის დროშა ბელარუსი მაკედონიის დროშა მაკედონია ირლანდიის დროშა ირლანდია ისრაელის დროშა ისრაელი ახალი ზელანდიის დროშა ახალი ზელანდია
ყაზახეთის დროშა ყაზახეთი ჩერნოგორიის დროშა მონტენეგრო მალტის დროშა მალტა იორდანიის დროშა იორდანია სამხრეთ კორეის დროშა სამხრეთი კორეა
ყირგიზეთის დროშა ყირგიზეთი სერბეთის დროშა სერბეთი შვედეთის დროშა შვედეთი მავრიტანიის დროშა მავრიტანია  
მოლდოვის დროშა მოლდოვა სსრკ შვეიცარიის დროშა შვეიცარია მაროკოს დროშა მაროკო
რუსეთის დროშა რუსეთი საქართველოს დროშა საქართველო   ტუნისის დროშა ტუნისი
ტაჯიკეთის დროშა ტაჯიკეთი თურქმენეთის დროშა თურქმენეთი  

██ ნატოს წევრი ქვეყნები

██ პარტნიორობა მშვიდობისთვის (PfP)

უზბეკეთის დროშა უზბეკეთი უკრაინის დროშა უკრაინა

██ ხმელთაშუაზღვის დიალოგი

██ კონტაქტი ქვეყნები

სქოლიო[რედაქტირება]

ლიტერატურა[რედაქტირება]

  • სოსო ცინცაძე. ულდის უმულისი. "ნატო და საქართველოს უსაფრთხოება". თბილისი. 2008 წელი.