მოლდოვა

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
Disambig-dark.svg სიტყვას „მოლდოვა“ აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ მოლდოვა (მრავალმნიშვნელოვანი).
მოლდოვის რესპუბლიკა
Republica Moldova
მოლდოვა
მოლდოვის
გერბი
ჰიმნი: Limba noastră (ჩვენი ენა)
დედაქალაქი
(და უდიდესი ქალაქი)
კიშინიოვი
47°00′ ჩ. გ. 28°55′ ა. გ. / 47.000° ჩ. გ. 28.917° ა. გ. / 47.000; 28.917
ოფიციალური ენა(ები) რუმინული[1]
მთავრობა საპარლამენტო რესპუბლიკა
 -  პრეზიდენტი ნიკოლაე ტიმოფტი
 -  პრ.-მინისტრი იური ლიანკე
ფართობი
 -  სულ 33,844 კმ2 (139-ე)
 -  წყალი (%) 1.4
მოსახლეობა
 -  2012 შეფასებით 3,559,500 (132-ე)
 -   აღწერა 3,383,3321 
 -  სიმჭიდროვე 121,9 ად კაცი/კმ2 (87-ე)
მშპ (მუპ) 2012 შეფასებით
 -  სულ $14.884 მილიარდი[2] 
 -  ერთ მოსახლეზე $4,182[2] 
აგი (2013) 0.660[3] (საშუალო) (113-ე)
ვალუტა ლეუ (MDL)
დროის სარტყელი EET (UTC +2სთ.)
 -  ზაფხულის (DST) EET (UTC +3სთ.) (UTC)
ქვეყნის კოდი MDA
Internet TLD .md
სატელეფონო კოდი 373

1ამ რიცხვში არ შედის დნესტრისპირეთის და ქალაქ ბენდერის მოსახლეობა.

მოლდოვა (ოფიციალურად მოლდოვას რესპუბლიკა, რუმ. Republica Moldova) ყველა მხრიდან ხმელეთით ჩაკეტილი [4] სახელმწიფო აღმოსავლეთ ევროპაში. მას ესაზღვრება რუმინეთი დასავლეთიდან და უკრაინა ყველა სხვა მხრიდან. დედაქალაქი არის კიშინიოვი.

სსრკ-ის დაშლის პერიოდში, 1991 წელს მოლდოვამ დამოუკიდებლობა გამოაცხადა იმავე საზღვრებში, რაც მოლდავეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკას ეკავა. მიუხედავადა ამისა, 1990 წლიდან ქვეყნის საერთაშორისოდ აღიარებული ტერიტორია მდინარე დნესტრის აღმოსავლეთ ნაპირზე დე ფაქტო დამოუკიდებელი, თვითგამოცხადებული ტერიტორიის სახით არსებობს, დნესტრისპირეთის ადმინისტრაციის ქვეშ. 1994 წლის 29 ივლისს მიღებულ იქნა ქვეყნის ახალი კონსტიტუცია.

დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ, მომსახურების სექტორის ფარდობითი წილი ქვეყნის ეკონომიკაში თანდათან იზრდება და მშპ-ის დაახლოებით 63.5%-ს შეადგენს მიმდინარე მონაცემებით, რამდენამდაც შემცირდა მრეწველეობის და სოფლის მეურნეობის წილი. მოლდოვა დღემდე ევროპის უღარიბესი სახელმწიფოა.[4][5]

მოლდოვა პოლიტიკური მოწყობით საპარლამენტო რესპუბლიკაა, სახელმწიფოს მეთაურია პრეზიდენტი, ხოლო აღმასრულებელ ხელისუფლების - პრემიერ-მინისტრი. ქვეყანა გაწევრიანებულია: გაეროში, ევროსაბჭოში, მსო-ში, ეუთოში, სუამში, დსთ-ში, ბისეკში და სხვა საერთაშორისო ორგანიზაციებში. მოლდოვა მიისწრაფვის ევროკავშირში შესვლისკენ,[6] და აღმოსავლეთ პარტნიორობის პროექტის ფარგლებში მიღებული აქვს სამ-წლიანი სამოქმედო გეგმა .[7]

სახელწოდება[რედაქტირება]

  • ოფიციალური: მოლდოვის რესპუბლიკა, ეროვნული – Moldova; Republica Moldova.
  • ეტიმოლოგია: მოლდოვა ჰქვია მეზობელი რუმინეთის ერთ-ერთ უდიდეს რეგიონს, რომელმაც სავარაუდოდ სახელი მდინარისაგან მიიღო. არსებობს მოსაზრება, რომ მდინარის ეს სახელწოდება აიხსნება მადნის (გერმანულად Molde) იმ შენარევებით, რომელიც მას თან მოაქვს.

გეოგრაფია[რედაქტირება]

ქვეყანა სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპაში. აღმოსავლეთით ესაზღვრება უკრაინას, დასავლეთით - რუმინეთს. ფართობი შეადგენს 33.700 კვ.კმ-ს. რუმინეთთან მისი საზღვარი გადის მდინარეებზე პრუტსა და დუნაიზე. ქვეყნის უმაღლესი მწვერვალია დეალულ ბელენეშტი - 430 მ.

სახელმწიფო[რედაქტირება]

  • სახელმწიფო სისტემა - განვითარებადი დემოკრატია.
  • სახელმწიფოს მეთაური - პრეზიდენტი.
  • საკანონმდებლო ორგანო - ერთპალატიანი პარლამენტი (101 წევრი).

ტერიტორიული მოწყობა[რედაქტირება]

მოლდოვის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულებია: 9 ოლქი (judetul), 1 ავტონომიური ტერიტორიული ერთეული (unitate teritoriala autonoma - გაგაუზია) და 1 ტერიტორიული ერთეული (unitate teritoriala - დნესტრისპირეთი).

დემოგრაფია[რედაქტირება]

  • მოსახლეობა - 4.439.000 (2003), მათ შორის 64% მოლდაველი, 14% უკრაინელი, 13% რუსი.
  • სახელმწიფო ენა - მოლდავური (რუმინული). სხვა ენები - რუსული, უკრაინული, გაგაუზური.
  • რელიგია - მართლმადიდებლობა.
  • დედაქალაქი - კიშინიოვი (772 ათასი). დიდი ქალაქები - ტირასპოლი (210 ათასი), ბელცი (175 ათასი), ტიგინა (145).

ეკონომიკა[რედაქტირება]

მოლდოვაში ხელსაყრელი კლიმატური პირობებია, რაც სოფლის მეურნეობის განვითარების საშუალებას იძლევა, ამიტომ ქვეყნის ექსპორტში ჭარბობს კვების პროდუქტები, ღვინო, ტექსტილი, თამბაქო. აქვს მცირე მოცულობის მინერალური რესურსები - ფოსფორიტი, თაბაშირი, კირქვა. ენერგომატარებლებს (გაზი, ნავთობი, ქვანახშირი) ძირითადად რუსეთიდან იღებს. ეროვნული ვალუტაა მოლდოვური ლეი (MDL).

უახლესი ისტორია[რედაქტირება]

1991 წელს გამოაცხადა დამოუკიდებლობა, რასაც მოჰყვა სეპარატისტული მოძრაობების გააქტიურება ქვეყნის სხვადასხვა რეგიონებში. იმავე წელს დნესტრისპირეთის სლავურმა მოსახლეობამ გამოაცხადა დნესტრისპირეთის მოლდავური რესპუბლიკა, რომელთა სტატუსზე დღემდე მიმდინარეობს მოლაპარაკებები. 1994 წელს მოლდოვის პარლამენტმა მიიღო კანონი გაგაუზიის ტერიტორიული ავტონომიის შესახებ.

კულტურა[რედაქტირება]

თანამედროვე მოლდოვის კულტურულ ტრადიციებში ძალიან მნიშვნელოვანია კლასიკური რუმინული კულტურის ზეგავლენა, რაც აიხსნება მოსახლეობის უმრავლესობის რუმინული წარმოშობით.

ტურიზმი[რედაქტირება]

Searchtool-80%.png მთავარი სტატია : მოლდოვის ტურიზმი.

იხილეთ აგრეთვე[რედაქტირება]

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება]

Commons-logo.svg
ვიკისაწყობში? არის გვერდი თემაზე:

სქოლიო[რედაქტირება]

  1. მოლდავეთის საკონსტიტუციო სასამართლომ რუმინული ამ ქვეყნის ენად აღიარა
  2. 2.0 2.1 GDP, PPP (current international $) | Data | Table. Data.worldbank.org. წაკითხვის თარიღი: 2013-10-11.
  3. Human Development Report 2011. United Nations (2011). წაკითხვის თარიღი: 20 January 2012.
  4. 4.0 4.1 Moldova. CIA World Factbook.
  5. Poorest Countries in Europe.
  6. Moldova will prove that it can and has chances to become EU member,. Moldpress News Agency (June 19, 2007). დაარქივებულია ორიგინალიდან 2008-04-30-ში.
  7. Moldova-EU Action Plan Approved by European Commission. moldova.org (December 14, 2004). წაკითხვის თარიღი: July 2, 2007.