ლუქსემბურგი

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
Disambig-dark.svg სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ ლუქსემბურგი (მრავალმნიშვნელოვანი).
ლუქსემბურგის დიდი საჰერცოგო

ლუქსემბურგი
ლუქსემბურგის
დევიზი: „Mir wëlle bleiwe wat mir sinn“
„ჩვენ გვინდა დავრჩეთ იმათ, ვინც ვართ“
ჰიმნი: Ons Heemecht
ჩვენი სამშობლო

სამეფო ჰიმნიDe Wilhelmus [ა]
ლუქსემბურგის მდებარეობა ევროპაში
ლუქსემბურგის მდებარეობა ევროპაში
დედაქალაქი
და უდიდესი ქალაქი
ლუქსემბურგი
49°36′ ჩ. გ. 6°07′ ა. გ. / 49.600° ჩ. გ. 6.117° ა. გ. / 49.600; 6.117
ოფიციალური ენა
ეთნოქორონიმი ლუქსემბურგელი
მთავრობა უნიტარული საპარლამენტო კონსტიტუციური მონარქია
 -  მონარქი ანრი
 -  პრემიერ-მინისტრი ქსავიე ბეტელი
საკანონმდებლო ორგანო დეპუტატთა პალატა
დამოუკიდებლობა
 -  საფრანგეთის იმპერიისგან
(პარიზის ხელშეკრულება)
9 ივნისი, 1815 
 -  ლონდონის 1-ლი ხელშეკრულება 19 აპრილი, 1839 
 -  ლონდონის მე-2 ხელშეკრულება 11 მაისი, 1867 
 -  პირადი უნიის დასასრული 23 ნოემბერი, 1890 
 -  დაარსდა ევროპული
თანამეგობრობა

(ამჟამად ევროკავშირი)
1 იანვარი, 1958 
ფართობი
 -  სულ 2 586.4 კმ2 (179-ე)
 -  წყალი (%) 0.60%
მოსახლეობა
 -  2014 შეფასება 549 680[1]
 -  2001 აღწერა 439 539 (170-ე)
 -  სიმჭიდროვე 194.1 კაცი/კმ2 (მე-60)
მშპ (მუპ) 2012 შეფასება
 -  სულ $42.225 მილიარდი[2] (94-ე)
 -  ერთ სულ მოსახლეზე $79 785[2] (1-ლი)
მშპ (ნომინალი) 2012 შეფასება
 -  სულ $56.738 მილიარდი[2] (69-ე)
 -  ერთ სულ მოსახლეზე $107 206[2] (1-ლი)
ჯინი (2011) 27.2[3]
დაბალი · მე-6
აგი (2013) Steady2.svg 0.881[4]
ძალიან მაღალი · 21-ე
ვალუტა ევრო () [ბ] (EUR)
სასაათო სარტყელი CET (UTC+1)
 -  ზაფხული (DST) CEST (UTC+2)
მოძრაობა მარჯვენა
სატელეფონო კოდი +352
ინტერნეტ-დომენი .lu [გ]
ა. ^  არ აგერიოთ Het Wilhelmus-ში.
ბ. ^  1999 წლამდე, ლუქსემბურგული ფრანკი.
გ. ^  ევროკავშირის სხვა წევრ სახელმწიფოებთან ერთად, აგრეთვე გამოიყენება დომენი .eu.

ლუქსემბურგის დიდი საჰერცოგო (ლუქს. ლუქსემბურგულად Groussherzogtum Lëtzebuerg, ფრანგ. Grand-Duché de Luxembourg, გერმ. Großherzogtum Luxemburg, ნიდერლ. Groothertogdom Luxemburg) — სახელმწიფო დასავლეთ ევროპაში, ევროკავშირის წევრი 1957 წლიდან. ესაზღვრება ბელგიას, გერმანიასა და საფრანგეთს. სახელწოდება მომდინარეობს ზემოგერმანული სიტყვიდან lucilinburch „პატარა ქალაქი“.

სახელწოდება[რედაქტირება]

  • ოფიციალური: ქართულად - ლუქსემბურგის დიდი საჰერცოგო; ლუქსემბურგულად - Grousherzog dem Letzebuerg; ფრანგულად - Grand-Duche de Luxembourg; გერმანულად - Grossherzogtum Luxemburg.
  • ეტიმოლოგია - თავდაპირველად ეს სახელი ერქვა მცირე ციხე-სიმაგრეს (lucilemburrugh, კელტურად Lucilem - “მცირე”, გერმანულად burg - “ციხე-სიმაგრე”, შემდეგ მთელ ქვეყანაზე გავრცელდა.
  • ქვეყნის კოდი - LU.

გეოგრაფია[რედაქტირება]

ლუქსემბურგის დიდი საჰერცოგო

ქვეყანა მდებარეობს დასავლეთ ევროპაში. მისი მოსაზღვრე ქვეყნებია: ბელგია, საფრანგეთი, გერმანია.

  • ფართობი - 2.600 კვ.კმ.
  • ბუნება: უმაღლესი მწვერვალი - ბუურგპლააცი 559; მდინარე (კმ) - სური 150 (სულ 172); ტბა - ზემო სური; კლიმატი - ოკეანური, კონტინენტური.
  • ბუნებრივი რესურსები - რკინის მადანი (ამჟამად ექსპლუატაცია შეწყვეტილია), სასოფლო-სამეურნეო მიწები.

სახელმწიფო[რედაქტირება]

  • პოლიტიკური სისტემა - კონსტიტუციური მონარქია.
  • სახელმწიფოს მეთაური - დიდი ჰერცოგი ანრი (ნასაუს დინასტიიდან).
  • მთავრობის მეთაური - პრემიერ-მინისტრი.
  • საკანონმდებლო ორგანო - ერთპალატიანი პარლამენტი (60 წევრი).
  • ადმინისტრაციული დაყოფა - 3 ოლქი (district) და 12 კანტონი (canton).

დემოგრაფია[რედაქტირება]

ეკონომიკა[რედაქტირება]

ლუქსემბურგი მაღალგანვითარებული ინდუსტრიული ქვეყანაა, რომლის წამყვანი დარგია მეტალურგია.

  • ექსპორტი - რკინა, ფოლადი, ტექსტილი, ქიმიკატები, პლასტმასა.
  • ბიუჯეტი - 5,500 მლნ $.
  • ეროვნული შემოსავალი (1 სულზე) - 81,466 $.
  • ვალუტა - ევრო (EUR); 2002 წლამდე ლუქსემბურგული ფრანკი.

ისტორია[რედაქტირება]

თანამედროვე საზღვრებში სახელმწიფო არსებობს 1839 წლიდან. 1867 წელს ლონდონის კონფერენციამ იგი გამოაცხადა “მუდმივი ნეიტრალიტეტის” ქვეყნად. დამოუკიდებლობის გამოცხადებამდე, 1890 წლამდე ნიდერლანდებთან უნია ჰქონდა შეკრული. 1921 წლიდან ბელგიასთან ეკონომიკურ-საბაჟო კავშირშია. 1948 წელს კონსტიტუციიდან ამოიღეს მუხლი ნეიტრალიტეტის შესახებ. 1957 წლიდან ევროგაერთიანების წევრია.

მემკვიდრეობა[რედაქტირება]

  • ქალაქი ლუქსემბურგი, მისი კვარტალები და საფორტიფიკაციო ნაგებობები.

რესურსები ინტეტრნეტში[რედაქტირება]

Commons-logo.svg
ვიკისაწყობში? არის გვერდი თემაზე:

ოფიციალური საიტი (ფრანგული)

  1. [1], Statec figures.
  2. 2.0 2.1 2.2 2.3 Luxembourg. International Monetary Fund. წაკითხვის თარიღი: 17 April 2013.
  3. Gini coefficient of equivalised disposable income (source: SILC). Eurostat Data Explorer. წაკითხვის თარიღი: 13 August 2013.
  4. 2014 Human Development Report Summary pp. 21–25. United Nations Development Programme (2014). წაკითხვის თარიღი: 27 July 2014.