ესტონეთი

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
ესტონეთის რესპუბლიკა
Eesti Vabariik
ესტონეთი
ესტონეთის
დროშა გერბი
ჰიმნი: ” Mu isamaa, mu õnn ja rõõm ”

დედაქალაქი
(და უდიდესი ქალაქი)
ტალინი
59°26′ ჩ. გ. 24°45′ ა. გ. / 59.433° ჩ. გ. 24.750° ა. გ. / 59.433; 24.750
ოფიციალური ენა ესტონური
მთავრობა საპარლამენტო რესპუბლიკა
 -  პრეზიდენტი ტოომას ჰენდრიკ ილვესი
 -  პრ.-მინისტრი ანდრუს ანსიპი
ფართობი
 -  სულ 45 226 კმ2 (132-ე)
 -  წყალი (%) 4.56
მოსახლეობა
 -  2010 შეფასებით 1 340 194[1] (151-ე)
 -  სიმჭიდროვე 29 კაცი/კმ2 (181-ე)
მშპ (მუპ) 2012 შეფასებით
 -  სულ $27.313 [2] (106-ე)
 -  ერთ მოსახლეზე $22 225 [2] (37-ე)
აგი (2011) 0.835 (ძალიან მაღალი) (34-ე)
ვალუტა ევრო[3] (EUR)
დროის სარტყელი EET (UTC+2)
 -  ზაფხულის (DST) EET (UTC+3) (UTC)
ქვეყნის კოდი EST
Internet TLD .ee
სატელეფონო კოდი +372

ესტონეთი (ესტ. Eesti), ოფიციალურად ესტონეთის რესპუბლიკა (ესტ. Eesti Vabariik) — სუვერენული სახელმწიფო ჩრდილოეთ ევროპაში, ბალტიისპირეთში. ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება ფინეთის ყურე, დასავლეთიდან ბალტიის ზღვა, სამხრეთით ლატვია (343 კმ.) ხოლო აღმოსავლეთით ჩუდ-ფსკოვის ტბა და რუსეთი (338.6 კმ).[4] ბალტიის ზღვის მეორე მხარეს დასალეთით მდებარეობს შვედეთი, ხოლო ჩრდილოეთით ფინეთი. ესტონეთის ტერიტორია მოიცავს 45227 კმ²-ს, მისი კლიმატი განისაზღვრება ზომიერი სარტყლებით. ესტონელები ეკუთვნიან ბალტიისპირელ-ფინელ ხალხებს. ოფიციალური ენა არის ესტონური, რომელიც შედის ფინურ-უგრული ენების ჯგუფში. ის ახლო კავშირშია ფინურთან და შედარებით შორი კავშირი აქვს უნგრულთან.

ესტონეთი დემოკრატიული საპარლამენტო რესპუბლიკაა, რომელიც 15 მაზრად იყოფა. დედაქალაქი და უდიდესი ქალაქია ტალინი.

სახელწოდება[რედაქტირება]

  • ოფიციალური: ესტონეთის რესპუბლიკა.
  • ეროვნული: Eesti Vabariik.
  • ეტიმოლოგია: სახელი მომდინარეობს გერმანულიდან Eistland, Astland, “აღმოსავლეთის გზა“. სხვა ვერსიით იგი ლიტვურ მდინარეს უკავშირდება. სკანდინავურ საგებში ნასენებია Estland და Eisr, ხოლო ლათინურ ქრონიკებში - Estia, Hestia, Estonia.
Estonia-CIA WFB Map - ქართული.jpg

გეოგრაფია[რედაქტირება]

ქვეყანა მდებარეობს ევროპის ჩრდილო-აღმოსავლეთში, ბალტიის ზღვის სანაპიროზე. მისი მოსაზღვრე ქვეყნებია რუსეთი და ლატვია. ფართობი - 45.226 კვ.კმ. კონტინენტური ნაწილის გარდა, ესტონეთს უჭირავს ბალტიის ზღვის სიდიდით მეორე არქიპელაგი (ოლანდის არქიპელაგის შემდეგ). კერძოდ: მოონზუნდის არქიპელაგი. ორი უდიდესი კუნძულით: საარემაა და ჰიიუმაა. მათ გარდა, ამ არქიპელაგში ასობით მომცრო კუნძული შედის. შიდა წყლებიდან უმთავრესი სტრატეგიული რესურსია ტბა პეიპსი იარვი. რომელიც აღმოსავლეთ საზღვრის დიდ ნაწილს წარმოადგენს ესტონეთს და რუსეთის ფედრაციას შორის. (ქართულში ეს ტბა უფრო ცნობილია მისი რუსული სახელწოდებით: ჩუდის ტბა). პეიპსი იარვიდან გამოედინება მდ. ნარვა. რომელიც ამ ტბას ბალტიის ზღვასთან აერთებს, ჩაედინება რა თავად ბალტიის ზღვაში.

ისტორია[რედაქტირება]

რკინის ხანის არტეფაქტები სოფელ კუმნადან.[5]
Searchtool-80%.png მთავარი სტატია : ესტონეთის ისტორია.

1988 წელს მიიღეს ახალი კონსტიტუცია, რომლითაც განისაზღვრა ქვეყნის სუვერენიტეტი. 1991 წელს მიიღო სრული დამოუკიდებლობა, რაც აღიარებულ იქნა გაეროს მიერ. 2002 წლის ბოლოს ესტონეთის უახლეს ისტორიაში ორი მნიშვნელოვანი მოვლენა მოხდა - ქვეყანამ მიიღო ოფიციალური მიწვევა ნატოსა და ევროკავშირში გაწევრიანებაზე, 2004 წლის აპრილში კი ამ ორგანიზაციათა სრულუფლებიანი წევრი გახდა. საბჭოთა მემკვიდრეობა თავის კვალს დღესაც ამჩნევს ქვეყნის ცხოვრებას - რუსულენოვანი მოსახლეობა პრაქტიკულად მოქალაქეობის არმქონეა. ამის მიზეზია, ის ფაქტი რომ ერთი ნაწილი ვერ აბარებენ გამოცდას სახელმწიფო ენის ცოდნაზე, ხოლო მეორე ნაწილი ვერ ხედავს აუცილებლობას ესტონეთის მოქალაქეობის მიღებისა.

სახელმწიფო[რედაქტირება]

  • სახელმწიფო სისტემა : განვითარებადი დემოკრატია.
  • სახელმწიფოს მეთაური : პრეზიდენტი ტოომას ჰენდრიკ ილვესი (Toomas Hendrik Ilves) (2006).
  • მთავრობის მეთაური  : პრემიერ-მინისტრი
  • საკანონმდებლო ორგანო : ერთპალატიანი პარლამენტი -რიიგიკოგუ (Riigikogu) (101 წევრი).
  • ადმინისტრაციული დაყოფა : 15 ოლქი (maakond).

დემოგრაფია[რედაქტირება]

ეკონომიკა[რედაქტირება]

ბიზნეს კვარტალი ტარტუში

მემკვიდრეობა[რედაქტირება]

  • არქიტექტურა:
    • ტალინი - ისტორიული ცენტრი, რატუშა (XV ს.), ოლევისტეს გილდია (XV ს.), დომინიკანელთა მონასტერი (XIII ს.), მიხეილის ტაძარი (XIII ს.), წმ. ბრიგიტას ტაძარი (XV ს.);
    • ტარტუ - რატუშა (XVIII ს.), წმ. პეტრესა და პავლეს ტაძარი (XIII ს.);
    • ნარვა -XV ს-ის ციხე-სიმაგრე;
  • ლიტერატურა - ესტონური ეპოსი კალევიპოეგი (1857-61).

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება]

Commons-logo.svg
ვიკისაწყობში? არის გვერდი თემაზე:
მთავრობა
ზოგადი ინფორმაცია
მოგზაურობა

სქოლიო[რედაქტირება]

  1. Statistics Estonia. Stat.ee (1 January 2011).
  2. 2.0 2.1 2.2 Estonia. International Monetary Fund. წაკითხვის თარიღი: 18 April 2012.
  3. შემოღებულია 2011 წლის 1 იანვრიდან (ამერიკის ხმა)
  4. Estonian Republic.
  5. (29 September 2007) Through Past Millennia: Archaeological Discoveries in Estonia. Books.google.com. წაკითხვის თარიღი: 2 June 2010.