ესტონეთი (ესტ. Eesti), ოფიციალურად ესტონეთის რესპუბლიკა (ესტ. Eesti Vabariik) — სუვერენული სახელმწიფო ჩრდილოეთ ევროპაში, ბალტიისპირეთში. ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება ფინეთის ყურე, დასავლეთიდან ბალტიის ზღვა, სამხრეთით ლატვია (343 კმ.) ხოლო აღმოსავლეთით ჩუდ-ფსკოვის ტბა და რუსეთი (338.6 კმ).[5] ბალტიის ზღვის მეორე მხარეს დასალეთით მდებარეობს შვედეთი, ხოლო ჩრდილოეთით ფინეთი. ესტონეთის ტერიტორია მოიცავს 45227 კმ²-ს, მისი კლიმატი განისაზღვრება ზომიერი სარტყლებით. ესტონელები ეკუთვნიან ბალტიისპირელ-ფინელ ხალხებს. ოფიციალური ენა არის ესტონური, რომელიც შედის ფინურ-უგრული ენების ჯგუფში. ის ახლო კავშირშია ფინურთან და შედარებით შორი კავშირი აქვს უნგრულთან.
ესტონეთი დემოკრატიული საპარლამენტო რესპუბლიკაა, რომელიც 15 მაზრად იყოფა. დედაქალაქი და უდიდესი ქალაქია ტალინი.
- ოფიციალური: ესტონეთის რესპუბლიკა.
- ეროვნული: Eesti Vabariik.
- ეტიმოლოგია: სახელი მომდინარეობს გერმანულიდან Eistland, Astland, “აღმოსავლეთის გზა“. სხვა ვერსიით იგი ლიტვურ მდინარეს უკავშირდება. სკანდინავურ საგებში ნასენებია Estland და Eisr, ხოლო ლათინურ ქრონიკებში - Estia, Hestia, Estonia.
ქვეყანა მდებარეობს ევროპის ჩრდილო-აღმოსავლეთში, ბალტიის ზღვის სანაპიროზე. მისი მოსაზღვრე ქვეყნებია რუსეთი და ლატვია. ფართობი - 45.226 კვ.კმ. კონტინენტური ნაწილის გარდა, ესტონეთს უჭირავს ბალტიის ზღვის სიდიდით მეორე არქიპელაგი (ოლანდის არქიპელაგის შემდეგ). კერძოდ: მოონზუნდის არქიპელაგი. ორი უდიდესი კუნძულით: საარემაა და ჰიიუმაა. მათ გარდა, ამ არქიპელაგში ასობით მომცრო კუნძული შედის. შიდა წყლებიდან უმთავრესი სტრატეგიული რესურსია ტბა პეიპსი იარვი. რომელიც აღმოსავლეთ საზღვრის დიდ ნაწილს წარმოადგენს ესტონეთს და რუსეთის ფედრაციას შორის. (ქართულში ეს ტბა უფრო ცნობილია მისი რუსული სახელწოდებით: ჩუდის ტბა). პეიპსი იარვიდან გამოედინება მდ. ნარვა. რომელიც ამ ტბას ბალტიის ზღვასთან აერთებს, ჩაედინება რა თავად ბალტიის ზღვაში.
1988 წელს მიიღეს ახალი კონსტიტუცია, რომლითაც განისაზღვრა ქვეყნის სუვერენიტეტი. 1991 წელს მიიღო სრული დამოუკიდებლობა, რაც აღიარებულ იქნა გაეროს მიერ. 2002 წლის ბოლოს ესტონეთის უახლეს ისტორიაში ორი მნიშვნელოვანი მოვლენა მოხდა - ქვეყანამ მიიღო ოფიციალური მიწვევა ნატოსა და ევროკავშირში გაწევრიანებაზე, 2004 წლის აპრილში კი ამ ორგანიზაციათა სრულუფლებიანი წევრი გახდა. საბჭოთა მემკვიდრეობა თავის კვალს დღესაც ამჩნევს ქვეყნის ცხოვრებას - რუსულენოვანი მოსახლეობა პრაქტიკულად მოქალაქეობის არმქონეა. ამის მიზეზია, ის ფაქტი რომ ერთი ნაწილი ვერ აბარებენ გამოცდას სახელმწიფო ენის ცოდნაზე, ხოლო მეორე ნაწილი ვერ ხედავს აუცილებლობას ესტონეთის მოქალაქეობის მიღებისა.
- სახელმწიფო სისტემა : განვითარებადი დემოკრატია.
- სახელმწიფოს მეთაური : პრეზიდენტი ტოომას ჰენდრიკ ილვესი (Toomas Hendrik Ilves) (2006).
- მთავრობის მეთაური : პრემიერ-მინისტრი
- საკანონმდებლო ორგანო : ერთპალატიანი პარლამენტი -რიიგიკოგუ (Riigikogu) (101 წევრი).
- ადმინისტრაციული დაყოფა : 15 ოლქი (maakond).
- მოსახლეობა - 1.408 ათასი (2003), მათ შორის – ესტონელები 65%, რუსები 28%, უკრაინელები 2,5%, ბელორუსები 1,5%, ფინელები 1%.
- სახელმწიფო ენა : ესტონური. გავრცელებული ენები : რუსული, უკრაინული, ფინური.
- რელიგია - ქრისტიანობა.
- დედაქალაქი - ტალინი (379 ათასი).
- ქალაქები - ტარტუ (100), კოჰტლა-იარვე (41), ნარვა (60 ათასი), პიარნუ (38). სხვა ქალაქებიდან აღსანიშნავია: ჰააფსალუ, ვილიანდი.
- რესურსები - ნავთობი, ტორფი, ფოსფორიტი, თიხა, კირქვა, სილა, დოლომიტი, სასოფლო-სამეურნეო მიწები, ზღვის ტალახი.
- ექსპორტი - კვების პროდუქტები, ქიმიური მრეწველობის პროდუქცია.
- ეროვნული შემოსავალი ერთ სულზე - $18,518[3]
- ვალუტა - ევრო.
- არქიტექტურა:
- ტალინი - ისტორიული ცენტრი, რატუშა (XV ს.), ოლევისტეს გილდია (XV ს.), დომინიკანელთა მონასტერი (XIII ს.), მიხეილის ტაძარი (XIII ს.), წმ. ბრიგიტას ტაძარი (XV ს.);
- ტარტუ - რატუშა (XVIII ს.), წმ. პეტრესა და პავლეს ტაძარი (XIII ს.);
- ნარვა -XV ს-ის ციხე-სიმაგრე;
- ლიტერატურა - ესტონური ეპოსი კალევიპოეგი (1857-61).
რესურსები ინტერნეტში [რედაქტირება]
ვიკისაწყობში
? არის გვერდი თემაზე:
- მთავრობა
- ზოგადი ინფორმაცია
- მოგზაურობა
- ↑ Statistics Estonia. Stat.ee (1 January 2011).
- ↑ (2012) „2012. Aasta rahva ja eluruumide loendus (Population and Housing Census)“ (Estonian and English) (PDF) 1.
- ↑ 3.0 3.1 3.2 Estonia. International Monetary Fund. წაკითხვის თარიღი: 18 April 2012.
- ↑ შემოღებულია 2011 წლის 1 იანვრიდან (ამერიკის ხმა)
- ↑ Estonian Republic.
- ↑ (29 September 2007) Through Past Millennia: Archaeological Discoveries in Estonia. Books.google.com. წაკითხვის თარიღი: 2 June 2010.
|
|
|
| ქვეყნები |
|
|
| კონფლიქტური ზონები |
|
|
| ორგანიზაციები |
|
|
| რევოლუციები |
|
|
შეიარაღებული
კონფლიქტები |
|
|
|
|
|
ევროკავშირის
წევრები |
|
|
| დანარჩენი ევროპა |
|
|
1 მთლიანად აზიაში, მაგრამ კულტურულ-პოლიტიკური კავშირები აქვს ევროპასთან.
2ქვეყნების დიდი ნაწილი აზიაშია.
3აქვს დამოკიდებული და მსგავსი ტერიტორიები ევროპის გარეთ
|
|
მთავარი სტატია : ესტონეთის ისტორია.
.svg){kind=small}
.svg){kind=small}
