ქრისტინე შარაშიძე

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search
ქრისტინე შარაშიძე
Presidium of Georgia Constituent Assembly. 1918.jpg
დაბ. თარიღი დეკემბერი, 1889
დაბ. ადგილი ბახვი, რუსეთის იმპერია
გარდ. თარიღი 10 ნოემბერი, 1973
გარდ. ადგილი თბილისი, საქართველოს სსრ
განათლება თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი
ეროვნება ქართველი
პარტია საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული პარტია
ძირითადი იდეები სოციალ-დემოკრატია
საქმიანობა პოლიტიკოსი, პედაგოგი, მეცნიერი
მამა გიგო შარაშიძე
დედა ნინო ქიქოძე

ქრისტინე შარაშიძე (დ. დეკემბერი, 1889, ბახვი — გ. 10 ნოემბერი, 1973, თბილისი) — ქართველი პედაგოგი, მეცნიერი, პოლიტიკოსი, საქართველოს დამფუძნებელი კრების წევრი.

ბიოგრაფია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

1899 წლიდან სწავლობდა ქუთაისის წმ. ნინოს სახელობის გიმნაზიაში. 1904 წელს გამოჩნდა პოლიტიკურ ასპარეზზე. 15 წლის გოგონა არალეგალური სასწავლო წრის - მიწისქვეშა ჯგუფის ორგანიზატორი იყო. ამ წრის წევრებმა რამდენიმეჯერ გამართეს ქუთაისელ მოსწავლეთა ფართომასშტაბიანი დემონსტრაცია, რომელიც მეფის აბსოლუტური ძალაუფლების წინააღმდეგ იყო მიმართული. შარაშიძე მონაწილეობდა აკრძალული ლიტერატურისა და ხელნაწერი გაზეთების გავრცელებაში, რაც საბოლოოდ სკოლიდან გარიცხვის ფასად დაუჯდა. 1905 წლიდან იყო რსდმპ წევრი. 1905 წლის რევოლუციის მიმდინარეობისას აქტიურად მონაწილეობდა რევოლუციურ გამოსვლებში, ამზადებდა საგაზეთო ინფორმაციებს, 1905 წლის ნოემბერში სომეხ-თათართა შეტაკების განმუხტვისას მსახურობდა მედდად თბილისის ქუჩებში. 1907 წლიდან ასწავლიდა ქუთაისში, მარიამ ყაუხჩიშვილის კერძო გიმნაზიაში. 1910-1911 წლებში იყო ქუთაისის სახალხო უნივერსიტეტის გამგეობის წევრი. 1916 წლიდან 1921 წლამდე იყო საბავშვო ჟურნალ „ჯეჯილის“ სარედაქციო კოლეგიის წევრი. 1917 წელს იყო წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების გამგეობასა და თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დამფუძნებელ კომიტეტში.

1919 წელს არჩეულ იქნა საქართველოს დამფუძნებელ კრებაში როგორც სოციალ- დემოკრატიული პარტიის წევრი. შარაშიძემ კრების პრეზიდიუმის წევრისა და მდივნის თანამდებობა დაიკავა, იყო განათლების კომისიის წევრი. პარლამენტის წევრობისას აქცენტს უმთავრესად სახალხო ჯანმრთელობის კანონმდებლობასა და განათლების ხელმისაწვდომობის პრობლემებზე სვამდა. საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ დარჩა საქართველოში და ჩაბმული იყო წინააღმდეგობის მოძრაობაში. პირველად დააპატიმრეს 1921 წლის აგვისტოში, ოზურგეთში. 1922 წლის. 25 თებერვალს, ქვეყნის გასაბჭოების წლის თავის გამო გამართულ საყოველთაო ზეიმის ფონზე, მისი თაოსნობითა და მისივე მოსწავლეების მონაწილეობით, თბილისის მეათე პედაგოგიური ტექნიკუმი პროტესტის ნიშნად გაიფიცა. ამის გამო დააპატიმრეს. დაკითხვაზე განაცხადა:

ვიკიციტატა
„საქართველოში არსებულ წეს-წყობილების წინააღმდეგ მე არ ვმუშაობ იმიტომ, რომ არსებული რეჟიმი პოლიტიკურ მუშაობას შეუძლებლათ ხდის. მე არც ის ვიცი, არსებობს თუ არა ცენტრალური კომიტეტი მენშევიკურ პარტიისა და ეწევა თუ არა რაიმე მუშაობას. საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლების განმტკიცებაზე შემიძლია ვსთქვა, რომ აქ არის ხსენებული ძალაუფლება შემოსული რუსეთის წითელი ჯარის საშუალებით, რომელიც წარმოადგენს რეალურ ძალას და მთავრობა შემდგარი ქართველებისგან წარმოადგენს მხოლოდ ფიქციას და ბატონობა საქართველოში არის უცხო ხალხისა“

1922 წლის 23 მარტს მიესაჯა ექვსი თვით დაპატიმრება, წინასწარი პატიმრობის ვადის ჩაუთვლელად, მოათავსეს მეტეხის ციხეში. 1922 წლის 6 მაისს გაათავისუფლეს ძმის, შალვა შარაშიძის თავდებობით ავადმყოფობის გამო. რეპრესიებში მოყვა მისი ოჯახი, ორჯერ დააპატიმრეს მისი მამა, გიგო შარაშიძე, 1922 წელს დააპატიმრეს მისი სიძე ნიკოლოზ ქარცივაძე, რომელიც ხელმეორედ დააპატიმრეს და დახვრიტეს 1937 წელს, ხოლო მისი მეუღლე თამარ შარაშიძე შუა აზიაში გადაასახლეს, 1924 წლის სექტემბერში დააპატიმრეს მისი ძმა შალვა შარაშიძე.

1927-1931 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ქართული ენისა და ლიტერატურის ფაკულტეტზე. 1924-1925 წლებში იყო მასწავლებელთა სახლში ქართული ენის კაბინეტის გამგე, იყო საისტორიო-საეთნოგრაფიო მუზეუმის თანამშრომელი 1917-1931 წლებში. 1934 წელს საისტორიო-საეთნოგრაფიო მუზეუმის ბიბლიოთეკის უნივერსიტეტში გადატანის გამო ჩაირიცხა უნივერსიტეტის შტატში, მაგრამ 1935 წელს რექტორის, ლევან აღნიაშვილის ბრძანებით გაათავისუფლეს ბიბლიოთეკის გარშეო წარმოშობილი კონფლიქტის გამო. 1936-1937 წლებში მონაწილეობდა შოთა რუსთაველის საიუბილეო გამოფენის მოწყობაში. 1938-1941 წლებში წიგნის პალატის დავალებით მუშაობდა „ქართული წიგნის ბიბლიოგრაფიის“ პირველი ტომის შედგენაზე, მივლენილი იყო სამუშაოდ ლენინგრადში. 1940-1945 წლებში მუშაობდა სახელმწიფო მუზეუმის ხელნაწერთა განყოფილებასა და მეცნიერებათა აკადემიაში. 1945-1958 წლებში იყო ხელნაწერთა განყოფილების მეცნიერ-თანამშრომელი, მოამზადა მნიშვნელოვანი შრომები ქართული ბეჭდვითი სიტყვის ისტორიის შესახებ, მათ შორის„პირველი სტამბა საქართველოში (1709-1722)“. დამუშავებული და შესწავლილი აქვს IX-XIX საუკუნის 1500-ზე მეტი ხელნაწერი, იყო უმნიშვნელოვანესი გამოკვლევების „სამხრეთ საქართველოს ისტორიის მასალები სამ ნაკვეთად" ავტორი ხევისა და სამხრეთ საქართველოს ისტორიის შესახებ. 1953 წლის 21 თებერვალს, როცა ექვთიმე თაყაიშვილი გარდაიცვალა, ვაშლოვანის ქუჩიდან გამოსვენების დროს, აკაკი შანიძესთან, კონსტანტინე გამსახურდიასთან და რამდენიმე ადამიანთან ერთად, მიუხედავად არსებული საფრთხეებისა, დაკრძალვისას სიტყვით გამოვიდა და გარდაცვლილს პატივი ბოლომდე მიაგო. 1958-1964 წლებში იყო ხელნაწერთა ინსტიტუტის მეცნიერ-თანამშრომელი. 1964 წლამდე მილიციის მუდმივი ზედამხედველობის ქვეშ იყო. 1964 წლიდან გახდა რესპუბლიკური მნიშვნელობის პერსონალური პენსიონერი.

გარდაიცვალა 1973 წლის 10 ნოემბერს, თბილისში. დაკრძალეს 13 ნოემბერს, ვაკის სასაფლაოზე. მისი პირადი არქივი: ბიოგრაფიის ამსახველი მასალები, შემოქმედებითი, მიმოწერა, ფოტოები და სხვადასხვა მასალები, ჯამში 2938 საარქივო საქმე დაცულია ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში.

ლიტერატურა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • მეგრელაძე, დ. „ქრისტინე (ჩიტო) შარაშიძის ცხოვრება და მოღაწეობა“ / დ. მეგრელაძე // მრავალთავი : ფილოლოგიურ-ისტორიული ძიებანი / ხელნაწერთა ინსტიტუტი. ტ.15. - გვ.183-189 — თბილისი, 1989
  • მეტრეველი, ვლ., „ქრისტინე შარაშიძე“ : [მეცნიერისა და საზოგადო მოღვაწის დაბადების 100 წლისთავის გამო] / ვლ. მეტრეველი // მრავალთავი : ფილოლოგიურ-ისტორიული ძიებანი / ხელნაწერთა ინსტიტუტი, ტ.15. - გვ.181-182 — თბილისი, 1989
  • დაკარგული ისტორია, მეხსიერება რეპრესირებული ქალების შესახებ — თბილისი, 2012
  • ხვადაგიანი, ირაკლი (2016). „საქართველოს დამფუძნებელი კრება 1919“. თბილისი: „საბჭოთა წარსულის კვლევის ლაბორატორია“. ISBN ISBN 978-9941-0-9318-0. 
  • მეტრეველი ე. „შინაარსიანი ცხოვრების გზა“ — „ლიტერატურული საქართველო“ N45, 16 ნოემბერი, 1973 წ.

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]