უკრაინული ენა

ვიკიპედიიდან

უკრაინული ენა - უკრაინელების ენა, მიეკუთვნება ინდოევროპული ოჯახის სლავურ ენებს .

სექციების სია 1 ზოგადი ცნობები 2 სტატუსი 3 ანბანი 4 გრამატიკა 5 ლექსიკა 6 იხილეთ აგრეთვე 7 რესურსები ინტერნეტში

[რედაქტირება] ზოგადი ცნობები

• მოლაპარაკეთა რაოდენობა: <45 მლნ
• ენის კოდი: uk
• სახელწოდება: uk - Українська мова (Ukrains’ka mova); en - Ukrainian; eo - Ukraina
• დამწერლობა: სლავური

სალიტერატურო ენამ განვითარების ორი ეტაპი გაიარა: ძველუკრაინული (XIV-XVIII სს) და თანამედროვე ლიტერატურული ენა (XVIII ს-ის ბოლოდან). მასში უფრო მეტი სიტყვაა პოლონურიდან ნასესხები, მაგრამ რუსულისაგან განსხვავებით, ნაკლებია საკლესიო სლავურიდან მომდინარე სიტყვები. თანამედროვე ლიტერატურული ენის ფორმირებაში უდიდესი როლი შეასრულა ტ.შევჩენკოს შემოქმედებამ. დამწერლობა სლავურ-კირილურ გრაფიკაზე.

[რედაქტირება] სტატუსი

ოფიციალური ენა:

• უკრაინის

გავრცელების არეალი:

გავრცელებულია ძირითადად უკრაინაში, მის მომიჯნავე რაიონებში რუსეთში და ბელარუსში, ყუბანში, პოლონეთში, სლოვაკეთში, აგრეთვე კანადაში, აშშ-ში, არგენტინაში, ავსტრალიაში.

[რედაქტირება] ანბანი

ასოს მოხაზულობა სახელწოდება მნიშვნელობა А а ა ა Б б ბე ბ В в ვე ვ Г г ჰე ჰ Ґ ґ გე გ1 Д д დე დ Е е ე ე Є є ჲე ჲე (IPA: je, ʲe) Ж ж ჟე ჟ З з ზე ზ И и ი ი (IPA: I) І і ი ი (IPA: i) Ї ї ჲი ჲი (IPA: ji) Й й ჲოტ ჲ (IPA: j) К к კა კ Л л ელ ლ М м ემ მ Н н ენ ნ О о ო ო П п პე პ Р р ერ რ С с ეს ს Т т ტე ტ У у უ უ Ф ф ეჶ ჶ (IPA: f ) Х х ხა ხ Ц ц ცე ც Ч ч ჩე ჩ Ш ш შა შ Щ щ შჩა შჩ Ь ь (სილბოს2 ნიშანი) – (IPA: ʲ ) Ю ю ჲუ ჲუ (IPA: ju, ʲu) Я я ჲა ჲა (IPA: ja, ʲa) ’ (აპოსტროფი) –

მთავრული (HTML კოდი) ნუსხური (HTML კოდი) А (А) а (а) Б (Б) б (б) В (В) в (в) Г (Г) г (г) Ґ (Ґ) ґ (ґ) Д (Д) д (д) Е (Е) е (е) Є (Є) є (є) Ж (Ж) ж (ж) З (З) з (з) И (И) и (и) І (І) і (і) Ї (Ї) ї (ї) Й (Й) й (й) К (К) к (к) Л (Л) л (л) М (М) м (м) Н (Н) н (н) О (О) о (о) П (П) п (п) Р (Р) р (р) С (С) с (с) Т (Т) т (т) У (У) у (у) Ф (Ф) ф (ф) Х (Х) х (х) Ц (Ц) ц (ц) Ч (Ч) ч (ч) Ш (Ш) ш (ш) Щ (Щ) щ (щ) ь (ь) Ю (Ю) ю (ю) Я (Я) я (я) ’

¹ასო Ґ უკრაინულ ენაში იშვიათად გვხვდება, ძირითადად პირად სახელებში. ამ ასოთი უკრაინელები გადმოსცემენ ბგერა „გ“–ს, თუმცა ის უფრო ჟღერს, როგორც ქართული „ღ“ (ზოგიერთ შემთხვევაში, როგორც ბგერა „ღ“–სა და „ჰ“–ს შორის).

² სილბო (ძვ.) იგივეა, რაც სირბილე (ქართული ენის განმარტებითი ლექსიკონი ტ. 2, გვ. 887, თბ., 1990).

[რედაქტირება] გრამატიკა

...

[რედაქტირება] ლექსიკა

ფრაზები და სიტყვები

• გამარჯობა - Добрий день (Dobri den); Привіт (Pryvit)
• კეთილი იყოს თქვენი მობრძანება - Ласкаво просімо (Laskavo prosymo); Вітаемо (Vitaemo)
• გმადლობთ - Дякую (Dyakuyu); Спасибі (Spasybi)
• კი / არა - Так / Ні (Tak / Ni)
• გეთაყვა - Будь ласка (Bud' laska); Прошу (Proshu)
• ნახვამდის - До побачення (Do pobachennya)

რიცხვები

1 - один (ody'n) მამრობითი სახელებისთვის 1 - одна (odna) მდედრობითი სახელებისთვის 1 - одне (odne) საშუალო სახელებისთვის 2 - два (dva) მამრობითი და საშუალო სახელებისთვის 2 - дві (dvi) მდედრობითი სახელებისთვის (დანარჩენი ყველა სახელებისთვის საერთოა) 3 - три (tri)

4 - чотири (choty'ry) 5 - п'ять (pyat') 6 - шість (shist') 7 - сім (sim) 8 - вісім (vísim) 9 - дев'ять (devyat') 10 - десять (desyat')

[რედაქტირება] იხილეთ აგრეთვე

• უკრაინისტიკა

[რედაქტირება] რესურსები ინტერნეტში

• უკრაინულ-ქართული ლექსიკონი

ხ • გ • რ  უკრაინა თემები ისტორია აღმოსავლეთის სლავები · კიევის რუსეთი · მონღოლების შემოსევა · გალიჩ-ვოლინის სამთავრო · ლიტვის დიდი სამთავრო · პოლონეთ-ლიტვის თანამეგობრობა · კაზაკების ერა · იმპერიული რუსეთი · გალიცია · რუსეთის რევოლუციის შემდეგ (UNR · ZUNR) · უკრაინის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა · ნარინჯისფერი რევოლუცია პოლიტიკა მმართველობა · პარლამენტი · პოლიტიკური პარტიები · პრეზიდენტი · კაბინეტი · პრემიერ მინისტრი · ცენტრალური არჩევნების კომისია · არჩევნები · რეფერენდუმები · საგარეო დამოკიდებულებები სამართალი კონსტიტუცია · სასამართლო სისტემა (კონსტიტუციური სასამართლო · უზენაესი სასამართლო · საერთო პროზექტორი) · სამართლიანობის იძულება · ეროვნულობის სამართალი · LGBT უფლებები შეიარაღებული ძალები საჰაერო ძალები · სახმელეთო ძალები · საზღვაო ფლოტი · შეიარაღებული ძალების ინტელიგენციის სამსახური ქვეგანყოფილებები ტერიტორიები (ფართობით · მოსახლეობით · შემოსავლით) · რაიონები · ქალაქები (მოსახლეობით · ქვეგანყოფილებებით) · ქვეგანყოფილებებით ეკონომიკა გრივნა · ეროვნული ბანკი · ტელეკომუნიკაციები · ტრანსპორტი (აეროპორტები) · ტურიზმი დემოგრაფია ენები (უკრაინული, ყირიმული) · რელიგიაn · ხალხი (სია) · დიასპორა · აღწერა 2001 · განათლება · ჯანდაცვა კულტურა არქიტექტურა · კინო · სამზარეულო (ღვინო) · ცეკვა · ლიტერატურა · მედია · მუსიკა · სპორტი · ტელევიზია ვიკიპროექტი · პორტალი

ხ • გ • რ სლავური ენები დას. სლავური ჩეხური · კაშუბური · ქანაანური† · სერბულ-ლუჟიცური · პანონურ–რუსინული · პოლაბური† · პოლონური · პომერანული† · სლოვაკური · სლოვინცური† · ზემო სერბული · სილეზიური აღმ. სლავური ბელარუსული · ძველი აღმ. სლავური† · ძველი ნოვგოროდის დიალექტი† · რუსული · კარპატულ–რუსინული · რუთენული† · უკრაინული სამხ. სლავური ბანატის ბულგარული · ბულგარული · საეკლესიო სლავური · მაკედონური · ძველი საეკლესიო სლავური ენა† · ცენტრალური სამხრეთსლავური (ბოსნური, ბუნევური, ხორვატიული, ჩერნოგორიული, სერბული, ჩოკური) · სლავური (საბერძნეთი) · სლოვენური სხვა პროტო-სლავური† · რუსენორსკი † · სლავოსერბული† (†) აღნიშნავს მკვდარს.