უკრაინული ენა

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
უკრაინული ენა
українська мова ([ukrɑˈjinʲsʲkɑ ˈmɔwɑ])
გავრცელებულია უკრაინა, ხორვატია, პოლონეთი, რუმინეთი, რუსეთი, სერბეთი, სლოვაკეთი
მოლაპარაკეთა რაოდენობა დაახ. -5 მლნ.-ზე მეტი
ლინგვისტური კლასიფიკაცია ინდოევროპული ენები:ბალტო–სლავური ენები:სლავური ენები:აღმოსავლეთსლავური ენები
დამწერლობის სისტემა კირილიცა(უკრაინული ვარიანტი)
ენის კოდები ISO 639-1: uk
ISO 639-2: ukr

უკრაინული ენაუკრაინელების ენა, მიეკუთვნება ინდოევროპული ოჯახის სლავურ ენებს.

ზოგადი ცნობები[რედაქტირება]

  • მოლაპარაკეთა რაოდენობა: 45 მლნ.
  • ენის კოდი: uk
  • სახელწოდება: uk - українська мова (ukrains’ka mova); en - Ukrainian; eo - Ukraina
  • დამწერლობა: სლავური

სალიტერატურო ენამ განვითარების ორი ეტაპი გაიარა: ძველუკრაინული (XIV-XVIII სს) და თანამედროვე ლიტერატურული ენა (XVIII ს-ის ბოლოდან). მასში უფრო მეტი სიტყვაა პოლონურიდან ნასესხები, მაგრამ რუსულისაგან განსხვავებით, ნაკლებია საკლესიო სლავურიდან მომდინარე სიტყვები. თანამედროვე ლიტერატურული ენის ფორმირებაში უდიდესი როლი შეასრულა ტ. შევჩენკოს შემოქმედებამ. დამწერლობა სლავურ-კირილურ გრაფიკაზე.

სტატუსი[რედაქტირება]

ოფიციალური ენა:


გავრცელების არეალი:

გავრცელებულია ძირითადად უკრაინაში, მის მომიჯნავე რაიონებში რუსეთში და ბელარუსში, ყუბანში, პოლონეთში, სლოვაკეთში, აგრეთვე კანადაში, აშშ-ში, არგენტინაში, ავსტრალიაში.

ანბანი[რედაქტირება]

ასოს მოხაზულობა სახელწოდება მნიშვნელობა
А а
Б б ბე
В в ვე
Г г ჰე
Ґ ґ გე [1]
Д д დე
Е е
Є є ჲე ჲე (IPA: je, ʲe)
Ж ж ჟე
З з ზე
И и ი (IPA: I)
І і ი (IPA: i)
Ї ї ჲი ჲი (IPA: ji)
Й й ჲოტ ჲ (IPA: j)
К к კა
Л л ელ
М м ემ
Н н ენ
О о
П п პე
Р р ერ
С с ეს
Т т ტე
У у
Ф ф ეჶ ჶ (IPA: f )
Х х ხა
Ц ц ცე
Ч ч ჩე
Ш ш შა
Щ щ შჩა შჩ
Ь ь (სილბოს ნიშანი) – (IPA: ʲ )
Ю ю ჲუ ჲუ (IPA: ju, ʲu)
Я я ჲა ჲა (IPA: ja, ʲa)
(აპოსტროფი)
მთავრული (HTML კოდი) ნუსხური (HTML კოდი)
А (А) а (а)
Б (Б) б (б)
В (В) в (в)
Г (Г) г (г)
Ґ (Ґ) ґ (ґ)
Д (Д) д (д)
Е (Е) е (е)
Є (Є) є (є)
Ж (Ж) ж (ж)
З (З) з (з)
И (И) и (и)
І (І) і (і)
Ї (Ї) ї (ї)
Й (Й) й (й)
К (К) к (к)
Л (Л) л (л)
М (М) м (м)
Н (Н) н (н)
О (О) о (о)
П (П) п (п)
Р (Р) р (р)
С (С) с (с)
Т (Т) т (т)
У (У) у (у)
Ф (Ф) ф (ф)
Х (Х) х (х)
Ц (Ц) ц (ц)
Ч (Ч) ч (ч)
Ш (Ш) ш (ш)
Щ (Щ) щ (щ)
ь (ь)
Ю (Ю) ю (ю)
Я (Я) я (я)

გრამატიკა[რედაქტირება]

...

ლექსიკა[რედაქტირება]

ფრაზები და სიტყვები

  • გამარჯობა - Добрий день (Dobri den); Привіт (Pryvit)
  • დილა მშვიდობისა - Доброго ранку (Dobroho ranku)
  • საღამო მშვიდობისა - Добрий вечір (Dobryy̆ vechir)
  • როგორ ხართ? - як ви поживаєте? (yak vy pozhyvayete?)
  • როგორ ხარ? - як поживаєш? (yak pozhyvayesh?)
  • კეთილი იყოს თქვენი მობრძანება - Ласкаво просимо (Laskavo prosymo); Вітаємо (Vitaemo)
  • როგორ გაქვთ საქმეები? - Як у вас справи? (Yak u vas spravy?)
  • გმადლობთ - Дякую (Dyakuyu); Спасибі (Spasybi)
  • კი / არა - Так / Ні (Tak / Ni)
  • გეთაყვა - Будь ласка (Bud' laska); Прошу (Proshu)
  • ნახვამდის - До побачення (Do pobachennya)

რიცხვები

  • 1 - один (ody'n) მამრობითი სახელებისთვის
  • 1 - одна (odna) მდედრობითი სახელებისთვის
  • 1 - одне (odne) საშუალო სახელებისთვის
  • 2 - два (dva) მამრობითი და საშუალო სახელებისთვის
  • 2 - дві (dvi) მდედრობითი სახელებისთვის

(დანარჩენი ყველა სახელებისთვის საერთოა)

  • 3 - три (tri)
  • 4 - чотири (choty'ry)
  • 5 - п'ять (pyat')
  • 6 - шість (shist')
  • 7 - сім (sim)
  • 8 - вісім (vísim)
  • 9 - дев'ять (devyat')
  • 10 - десять (desyat')

სქოლიო[რედაქტირება]

  1. ასო Ґ უკრაინულ ენაში იშვიათად გვხვდება, ძირითადად პირად სახელებში. ამ ასოთი უკრაინელები გადმოსცემენ ბგერა „გ“–ს, თუმცა ის უფრო ჟღერს, როგორც ქართული „ღ“ (ზოგიერთ შემთხვევაში, როგორც ბგერა „ღ“–სა და „ჰ“–ს შორის).

იხილეთ აგრეთვე[რედაქტირება]

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება]