ბეჭდების მბრძანებელი
ვიკიპედიიდან
ბეჭდების მბრძანებელი (ინგლ.: The Lord of the Rings) არის "ფენტეზის" ჟანრის ეპიკური რომანი, რომელიც დაწერა ბრიტანელმა მწერალმა ჯონ რონალდ რუელ ტოლკინმა. ნაწარმოების შექმნის პირველ ეტაპზე ყველაფერი ჩაფიქრებული იყო, როგორც უფრო ადრე გამოცემული წიგნის, ჰობიტი გაგრძელება, მაგრამ გადაიზარდა უფრო მასშტაბიან პროექტად.ნაწარმოების დიდი ნაწილი დაიწერა 1937 და 1949 წლებს შორის.
თავდაპირველად, ნაწარმოების გამოსცეს სამ წიგნად - 1954 და 1955 წლებში, რაც აღიზიანებდა ტოლკინს - მას სურდა ამ წიგნის ერთ ტომად გამოცემა.მას შემდეგ, წიგნი მრავალ ენაზე ითარგმნა და სხვადასხვა გამოცემის სახით გამოვიდა.ეს რომანი იქცა ტოლკინის შემოქმედების ქვაკუთხედად და 20-ე საუკუნის ერთ-ერთ ყველაზე ცნობილ ნაწარმოებად.
ბეჭდების მბრძანებელი დაფუძნებულია გამოგონილ პერსონაჟებსა და სამყაროზე, რომელსაც "შუახმელეთი" ეწოდება.ნაწარმოების მთავარი გმირები არიან ჰობიტები, ელფები, ადამიანები, ჯუჯები, ჯადოქრები (მაგები) და ორკები.ყველა მოვლენა დაკავშირებულია მაგიურ ბეჭედთან, რომელიც შექმნა ბნელმა მბრძანებელმა საურონმა.
ისტორია მშვიდად იღებს სათავეს შაირში, ჰობიტების საცხოვრებელში და მიმდინარეობს მანამ, სანამ არ დაიწყება მთავარი ბრძოლა ბეჭდისათვის.წიგნის დასასრულს, დამატებულია სხვა მასალები, რომლებიც დაწვრილებით განიხილავენ შუახმელეთს ისტორიული და ლინგვისტური თვალსაზრისით.
ბეჭდების მბრძანებელი დიდი პოპულარობით სარგებლობს მთელ მსოფლიოში - გარდა მრავალი თარგმანისა, მისმა თემებმა და პერსონაჟებმა გავლენა იქონიეს ხელოვნების სხვადასხვა დარგებზე, მათ შორის, კინემატოგრაფიაზეც - ამის კიდევ ერთი მტკიცებაა რეჟისორ პიტერ ჯექსონის მიერ გადაღებული ტრილოგია ბეჭდების მბრძანებელი.
სექციების სია |
[რედაქტირება] რა ხდებოდა მანამდე
ბეჭდების მრძანებელში მოთხრობილ ბევრ ისტორიას წინ უსწრებდა მოვლენები, რომლებიც წიგნში დრო და დრო არის ნახსენები, დამატებითი მასალები კი წარმოდგენილია წიგნის სპეციალურ დამატებაში. აგრეთვე საგულისხმოა სილმარილიონი, რომანი, რომელიც გამოიცა ტოლკინის გარდაცვალების შემდეგ.
წიგნში მოქმედება იწყება ბეჭდების მრძანებლამდე ათასი წლით ადრე. პროლოგში მოთხრობილია საურონის, ბნელი მბრძანებლის ამბავი. მან გამოჭედა მაგიური ბეჭედი, რომელიც დაუპირისპირა ყველას და ყველაფერს, მის გამო ბევრ სისხლისმღვრელ ომს ჰქონდა ადგილი. აღსანიშნავია, რომ მანამდე უკვე შეიქმნა 16 ბეჭედი. ამ ბეჭდებიდან სამი მიიღეს ელფებმა, შვიდი - ჯუჯებმა (დვორფებმა), ხოლო ცხრა - ადამიანებმა, რომლებიც მოგვიანებით ნაზგულებად იქცნენ და საურონთან მსახურობდნენ. ერთ-ერთ ომში ადამიანები ელფებს ამოუდგნენ გვერდში, ერთად დაამარცხეს საურონი, რომელიც დანებდა და ნუმენორში იქნა გამომწყვდეული. მოგვიანებით მან ნუმენორელების აზროვნებაზე იქონია გავლენა, ააჯანყა ისინი ვალარების წინააღმდეგ და შეიტყუა ისინი ამანში. ამის გამო ნუმენორმა შეწყვიტა არსებობა. საურონის სული გაიქცა შუახმელეთში, თუმცა იგივე გააკეთეს მისმა მოწინააღმდეგეებმა, ნუმენორელმა ელენდილმა და მისმა შვილებმა, ისილდურმა და ანარიონმა.
100 წლის შემდეგ საურონმა სცადა ნუმენორის საბოლოო განადგურება. ელენდილმა ამასობაში ჩამოაყალიბა ადამიანებისა და ელფების უკანასკნელი კავშაირი, ელფების მეფესთად, გილ-გელადთან ერთად. ისინი მორდორში წავიდნენ, დაამარცხეს საურონის არმია და ალყაში მოაქციეს მისი ციხე-სიმაგრე ბარად-დური, თუმცა ამას შეეწირა ანარიონი. შვიდი წლის განმავლობაში ბარად-დური ალყაში მოქცეული რჩებოდა. საბოლოოდ, საურონი იძულებული გახდა, თავად გამოსულიყო მეომრებთან. გილ-გელადი და ელენდილი დაიღუპნენ მასთან ბრძოლისას, მაგრამ საურონის სხეულიც განადგურდა.[1] ისილდურმა აგრეთვე ელენდილის გატეხილი ხმლის, ნარსილის აქნევით მოჰკვეთა საურონს თითი, რომელზეც მას საბედისწერო ბეჭედი ეკეთა. ამის შემდეგ საურონის სული აორთქლდა. ისილდურმა ბეჭდის გამოყენება საკუთარი მიზნებისათვის დაიწყო, მიუხედავად იმისა, რომ მას ურჩიეს ბეჭდის ვულკანური ტიპის გამოქვაბულ ოროდრუინში განადგურება.
ამ მომენტიდან დაიწყო შუახმელეთის მესამე ეპოქა. ორი წლის შემდეგ ისილდურსა და მის მეომრებს თავს დაესხნენ ორკები. ისილდურმა სცადა გაქცევა, თითზე ჩამოიცვა ბეჭედი და გაქრა, თუმცა ბეჭედმა უღალატა და ისილდურს, რომელიც მდინარე ანდუინში ჩახტა, ორკების ისარი მოხვდა. ისილდური დაიღუპა, ხოლო ბეჭედი დაკარგული იყო ორი საუკუნის განმავლობაში.
200 წლის შემდეგ იგი მდინარეში იპოვა ჰობიტმა დეაგოლმა (აღსანიშნავია, რომ ზოგიერთი თვლის, თითქოს დეაგოლი და სმეაგოლი ჰობიტები არ იყვნენ, თუმცა წიგნის დამატებაში ნათქვამია, რომ დეაგოლი წარმოშობით სტური იყო, სტურები კი ჰობიტები არიან). მისმა ახლობელმა და მეგობარმა სმეაგოლმა შურით მოკლა იგი, წაართვა ბეჭედი და სამუდამოდ იქნა დაწყევლილი ბეჭდის მიერ. ასწლეულების განმავლობაში იგი გარდაიქმნა განსხვავებულ, საზიზღარ, მცოცავ არსებად, რომელსაც გოლუმი შეარქვეს. უფრო მოგვიანებით მის მიერ დაკარგული ბეჭედი შემთხვევით იპოვა კიდევ ერთმა ჰობიტმა, ბილბო ბეგინსმა, რომელმაც ბეჭედი გამოიყენა გაუჩინარების მიზნით. მან ჯერ არ იცოდა, თუ რა ძალა აქვს ბეჭედს (თუმცა, ჰობიტის შექმნისას, ტოლკინმა ჯერ თავად არ იცოდა, თუ რა დატვირთვას მიანიჭებს ბეჭედს).
[რედაქტირება] შინაარსი
წიგნის თითოეული ნაწილი არის გაყოფილი ორ წიგნად. საერთოდ ჯამში, ეს არის ექვსი წიგნი.
[რედაქტირება] ბეჭდის საძმო
მთავარი სტატია : ბეჭდის საძმო.პირველი წიგნი, ბეჭდის საძმო, იწყება შაირში, ბილბოს 111-ე დაბადების დღის აღნიშვნით, სადაც ბილბო ქრება ბეჭდის მეშვეობით. იგი უტოვებს ბეჭედს ბიძაშვილიშვილ ფროდო ბეგინსს. ამ დღიდან მოყოლებული, 17 წლის განმავლობაში ჯადოქარი გენდალფი იკვლევს ბეჭდის ისტორიას.
საბოლოოდ გენდალფი დაადგენს, თუ რა საშიშროებას წარმოადგენს ბეჭედი. თუკი იგი კვლავ ჩაუვარდება ხელშის საურონს, საურონი დაიბრუნებს თავის ძალას. აუცილებელია, რომ ბეჭედი რამენაირად დამალული იქნას, მით უმეტეს, რომ საურონის მონები უკვე ეძებენ ბეჭდის მფლობელს. ამიტომაც, გენდალფის მითითებით, ფროდო და სემუაიზ "სემ" გემჯი ტოვებენ შირს. მოგვიანებით მათ შეუერთდებიან მეგობრები, მერიადოკ ბრენდიბაკი, პერეგრინ ტუკი და ფრედეგარ "მსუქანა" ბოლგერი. მსუქანა გაიტყუებს ბეჭდის მაძიებლებს, ხოლო ჰობიტები მიემგზავრებიან ელფებთან. გზად მათ გადაარჩენს ტოლკინის იმ დროისათვის უკვე ცნობილი პერსონაჟი ტომ ბომბადილი, ისინი გაიცნობენ მოხეტიალეს (ანუ არაგორნს), აღმოჩნდებიან ქარების გორაკზე (ამონ სული). იქ ფროდოს მხარში დაჭრის შავი მხედარი. ფროდოს გადაარჩენენ ელფები, ხოლო შავ მხედრებს წალეკავს მდინარე ბრუინენი.
პირველი ნაწილის მეორე წიგნში განკურნებული ფროდო რივენდელში, ელფების სამფლობელოში, შეხვდება გენდალფს, ბილბოს, გაიცნობს ნახევრად-ელფ ელრონდს და მის ქალიშვილ არვენს (რომელიც არაგორნს უყვარს). მოგვიანებით, განგებ მოწვეულ საბჭოზე, სადაც დვორფები და ადამიანებიც მოვლენ, აღმოჩნდება, რომ ბეჭედი უნდა განადგურდეს ოროდრუინში. ფროდო თავად გადაწყვიტავს ამისათვის მორდორში წასვლას და მას გვერდში ამოუდგებიან მეგობარი ჰობიტები, გენდალფი, ელფი ლეგოლასი, გონდორის ტახტის მემკვიდრე ბორომირი, არაგორნი და ჯუჯა გიმლი. ასე შეიქმნა ბეჭდის საძმო.
საძმო გადალახავს მრავალ მთას და მიადგება მორიას, რომელიც, მათი აზრით, მხოლოდ გზის შესამოკლებელი საშუალებაა. სწორედ იქ ისინი პირველად დაინახავენ სიბნელეში დამალულ გოლუმს. იგი დაკარგულ ბეჭედს დაეძებს და მას უწოდებს "ჩემი ძვირფასეულობა". როდესაც საძმო თითქმის დატოვებს მორიას და გასასვლელისაკენ მიდის, მათ თავს ატყდება ორკების დიდი ჯარი, ხოლო გენდალფი კაზად-დუმის ხიდზე შეერკინება გიგანტურ დემონ ბალროგს. ორივე ჩავარდება ქვესკნელში, ხოლო დამწუხრებული საძმო განაგრძობს გზას. ისინი ლოთლორიენში აღმოჩნდებიან. იქ ისინი გაიცნობენ გალადრიელს.
ამის შემდეგ საძმო მიჰყვება ანდუინის მდინარის დინებას. ნაპირზე ამოსულები, ისინი ტყეში მიემართებიან, ამასობაში კი ბორომირი, რომელსაც იმედი აქვს, რომ ბეჭედი მის სახელმწიფოს დიდებას მოუტანს, ცდილობს გამოსძალოს ფროდოს იგი. საძმოს თავს ესხმიან ორკები, რომლებიც კლავენ ბორომირს. სემმა და ფროდომ ამაზე არ იციან, რადგანაც ამ დროს ისინი უკვე საკუთარი ნავით მოგზაურობენ ანდუინზე. ორკები შეიპყრობენ მერიადოკსა და პერეგრინს, რადგანაც მათ ნაბრძანები აქვთ, თითქოს მორდორში უნდა მიიყვანონ პატარა ზომის კაცუნები.
წიგნში ხაზი ესმევა იმ ფაქტს, რომ არაგორნი, ისევე, როგორც ბორომირი, სამეფო ტახტის კანონიერი მემკვიდრეა, რომელიც მანამდე იმალებოდა.
[რედაქტირება] ორი ციხესიმაგრე
მთავარი სტატია : ორი ციხესიმაგრე.მეორე ნაწილი, ორი ციხესიმაგრე აგებულია პარალელურად მიმდინარე მოვლენებზე. დაშლილი საძმოს წევრები სხვადასხვა ხერხით ებრძვიან სარუმანს, რომელიც დიდ საფრთხეს უქმნის შუახმელეთს, ააჯანყებს რა მშვიდობიან ხალხს ერთმანეთის წინააღმდეგ. პირველი წიგნის დასაწყისში არაგორნი, ლეგოლასი და გიმლი მისდევენ ორკებს, რომლებმაც მერიადოკი (მერი) და პერეგრინი (პიპინი) გაიტაცეს. ტყეში ისინი შეხვდებიან გენდალფს, რომელიც ბალროგთან ბრძოლისას გადარჩა და გარდაიქმნა "თეთრ გენდალფად" (მანამდე მას ყველა რუხ გენდალფს უწოდებდა). გენდალფი კვლავ მოავლინეს შუახმელეთში, რადგანაც მისი მიზნები ჯერ ბოლომდე შესრულებული არ იყო. ამის შემდეგ ოთხივე მიემგზავრება როჰანში, სადაც ისინი დაარწმუნებენ მეფე თეოდენს, რომ აუცილებელია სარუმანის ჯარის დამარცხება. ამასობაში მერი და პიპინი გაიცნობენ ტყის არსებას, ენტს. ენტები და ჰუორნები ალყაში მოაქცევენ იზენგარდს (რომელიც სარუმანის სასახლეა) და გაანადგურებენ მას. სარუმანი იმალება იზენგარდში, გრიმოსთან ერთად, რომელიც თეოდენთან მსახურობდა, სულს უწამლავდა მას და ჯადოს ზემოქმედების ქვეშ ამყოფებდა, სარუმანის დახმარებით. ამასობაში გენდალფი სარუმანს ჯადოქრების ორდენიდან გარიცხავს.
მეორე ნაწილის მეორე წიგნი მოგვითხრობს ფროდოსა და სემის თავგადასავალზე. ისინი ხვდებიან გოლუმს, იჭერენ მას და აიძულებენ, თავად გაუძღვეს მორდორის გზაზე. წიგნის ბოლოს, გოლუმი სემს იცილებს გზიდან, ატყუებს რა ფროდოს, თითქოს სემმა პურის უკანასკნელი მარაგი შეჭამა. დაბრმავებული ფროდო, რომელიც ისედაც დაღალა მოგზაურობამ, დატოვებს სემს გზაში და გოლუმს მიჰყვება, კირიტ უნგოლის უღელტეხილის გზით (რომელიც მორდორის გზაზეა). გოლუმი ამასობაში ფროდოს ხაფანგში შეიყვანს - ფროდოს თავს ესხმის გიგანტური ობობა შილობი. გოლუმს იმედი აქვს, რომ იგი შესძლებს ფროდოს ბეჭდის წართმევას, მაგრამ ამასობაში გამოჩნდება სემი, რომელიც ობობას ებრძვის, დაჭრის მას და გააგდებს. თუმცა, ფროდო უკვე მოწამლულია ობობის შხამით. სემი მის ბეჭედს იღებს და იმალება. იქვე ჩნდებიან ორკები, რომლებსაც ფროდო მორდორში მიჰყავთ.
ამასობაში, საურონს მთელი ჯარი გამოჰყავს შუახმელეთის წინააღმდეგ.
[რედაქტირება] მეფის დაბრუნება
მთავარი სტატია : მეფის დაბრუნება.მესამე ნაწილის პირველი წიგნი, მეფის დაბრუნება, მოგვითხრობს უკანასკნელი დიდი ომის ამბავს. გენდალფი, არაგორნი და სხვები იბრძვიან პელენორის მინდორზე და მორდორთან. მათ იციან, რომ ფროდო მორდორშია და იმედი აქვთ, რომ იგი გაანადგურებს ბეჭედს.
წიგნის მეორე ნაწილში, სემი ორკებს განდევნის კოშკიდან, სადაც ფროდოა დამწყვდეული. ერთად ისინი მიაგნებენ ოროდრუინს, მაგრამ უკანასკნელ წამს ბეჭდის შავი ძალა იმორჩილებს ფროდოს და იგი განაცხადებს, რომ არ გაანადგურებს მას. ამასობაში გამოჩნდება გოლუმი, რომელიც ფროდოსთან მივარდება და ბეჭდიან თითს მოაჭამს. ფროდო შეებრძოლება გოლუმს და ცხელ ქვესკნელში ჩააგდებს მას, ბეჭედთან ერთად. ბეჭედი განადგურებულია.
ამიერიდან, საურონი სამუდამოდ ქრება სამყაროდან. არაგორნი ხდება მეფე და ქორწინდება არვენზე, ელრონდის ქალიშვილზე. მიუხედავად ყველაფრისა, უკანასკნელი, მაგრამ მცირე ბრძოლა წინ არის. სარუმანი, რომელიც გაიქცა იზენგარდიდან, შაირში დასახლდება. შინ დაბრუნებული ჰობიტები გაოგნებულები არიან. საბოლოოდ, სარუმანი მოკლულია და შაირში კვლავ მშვიდობა დამკვიდრდება. ბილბოსთან ერთად, ფროდო სამუდამოდ ტოვებს შირს და მიემგზავრება შორეულ მიწაში.
წიგნის დამატებითი მასალების სახით წარმოდგენილია: არდას ქრონოლოგია, ინფორმაცია შუახმელეთის ადამიანებსა და ენებზე, არვენისა და არაგორნის ისტორია.
არდას ქრონოლოგიის მიხედვით, ყველაფერი ხდება ბილბოს დადების დღის (3001 წლის 22 სექტემბერი) და სემის მის საცხოვრებელში, ბეგ ენდში დაბრუნების (3021 წლის 6 ოქტომბერი) ფარგლებში. მოვლენების დიდ ნაწილს ადგილი აქვს 3018-3019 წლებში, როდესაც ფროდომ დატოვა ბეგ ენდი (3018 წლის 23 სექტემბერი) და გაანადგურა ბეჭედი (3019 წლის 25 მარტი).
- ინფორმაცია ნაწარმოების თითოეულ პერსონაჟზე იხილეთ სტატიაში: შუახმელეთის პერსონაჟები
[რედაქტირება] წიგნის შექმნის ისტორია
ბეჭდების მბრძანებელი არის ჰობიტის, მანამდე განვითარებული ისტორიის გაგრძელება. ეს უკანასკნელი გამოვიდა 1937 წელს, ტოლკინმა იგი სპეციალურად თავისი შვილებისათვის დაწერა.[2] ჰობიტის პოპულარობის გამო მკითხველები და გამომცემლები ითხოვდნენ ისტორიის გაგრძელებას და, 45 წლის ასაკში ტოლკინმა კვლავ დაიწყო ჰობიტების თავგადასავალზე ფიქრი. 1949 წელს მან დაასრულა წიგნზე მუშაობა, ხოლო გამოსცა მხოლოდ 1955 წელს. იმ დროისათვის ტოლკინი უკვე 63 წლის იყო.
თავდაპირველად იგი არც აპირებდა ჰობიტის გაგრძელების დაწერას და მუშაობდა რამდენიმე საბავშვო წიგნზე, როგორიც იყო როვერანდომი. ტოლკინი კვლავაც მუშაობდა არდასა და სილმარილების ისტორიებზე. ეს წიგნი, სახელწოდებით სილმარილიონი, მისი გარდაცვალების შემდეგ გამოვიდა, 1977 წელს.[3] სხვადასხვა ტოლკინისტი თვლის, რომ სილმარილიონი მისი საუკეთესო ნაშრომია [4], რადგანაც მასში კარგად განიხილება ისტორია და შუახმელეთის ენები. მიუხედავად ამისა, ბეჭდების მბრძანებელი ტოლკინის ყველაზე ცნობილი და პოპულარული ნაწარმოებია.
ახალი ჰობიტის წერა ტოლკინმა 1937 წლის დეკემბერში დაიწყო. რამდენიმე წარუმატებელი მცდელობის შემდეგ, ამოტივტივდა მთავარი ბეჭდის თემა, ხოლო ნაწარმოებს შეუერთდა რამდენიმე მოტივი სილმარილიონიდან. წიგნის პირველ თავში კვლავ გამოჩნდა ბილბო, თუმცა სახელწოდება ბეჭდების მბრძანებელი მხოლოდ 1938 წლის გაზაფხულზე დაიბადა. თავდაპირველად ბილბო უნდა წასულიყო კიდევ ერთ მოგზაურობაში. შემდეგ ტოლკინმა იფიქრა, რომ კარგი იქნება, თუკი მთავარი გმირი ბილბოს შვილი იქნება, მაგრამ მოიგონა ფროდოს პერსონაჟი. ბერძნული ლეგენდის მიხედვით, ფროდო იყო ერთ-ერთი გმირის ძმისწული, რომელსაც გააჩნდა დიდი ძალის მქონე იაღაღი. ასე გაჩნდა ფროდო.
ტოლკინის პარალელური საქმიანობის გამო, წიგნი ნელი ტემპებით იქმნებოდა. 1943 წელს მას საერთოდ არაფერი დაუწერია და დაუბრუნდა წიგნს მხოლოდ 1946 წელს. პირველი ვერსიის ასლი მან გამომცემელს გაუგზავნა 1947 წელს. წიგნზე მუშაობა დასრულდა 1948 წელს, მაგრამ, კორექტირების გამო, გამოცემა გადაიდო 1949 წლამდე.
გამომცემლობასთან ალენი და ანვინი წარმოქმნილი პრობლემების გამო, ტოლკინმა თქვა, რომ მიმართავს გამომცემლობა კოლინზს. იგი აპირებდა სილმარილიონისა და ბეჭდების მბრძანებლის ერთად გამოცემა, რაც ალენსა და ანვინს არ სურდათ. კოლინზთან გასაუბრებისას მილტომ უოლდმენმა გამოხატა იმედი, რომ წიგნი გამოჩნდება, 1952 წლისათვის. რადგანაც ასე არ მოხდა, ტოლკინმა დათმო პოზიციები და მისწერა ალენსა და ანვინს: "დიდი სიამოვნებით დავთანხმდები ამ წიგნის ნებისმიერი ნაწილის გამოცემაზე".
ბეჭდების მბრძანებლის წარმატების შემდეგ, ტოლკინმა გადაწყვიტა მისი გაგრძელების, ახალი აჩრდილის დაწერა, სადაც გონდორელები უბრუნდებიან ბნელ კულტს და არაგორნის შვილის, ელდარიონის წინააღმდეგ აჯანყებას ამზადებენ. ტოლკინს ნახევრამდეც არ მიუყვანია ეს წიგნი, მიუხედავად იმისა, რომ რამდენიმე გვერდი შეტანილია წიგნში შუახმელეთის ხალხი. ტოლკინი დაუბრუნდა სილმარილიონს, მაგრამ ვერ მოასწრო მისი დასრულება. მისი საქმე 1977 წელს დაასრულა მისმა შვილმა, კრისტოფერ ტოლკინმა.
[რედაქტირება] გამოცემა
ბეჭდების მბრძანებელი გამოიცა სამ ნაწილად: ბეჭდის საძმო (პირველი და მეორე წიგნი), ორი ციხესიმაგრე (მესამე და მეოთხე წიგნი), მეფის დაბრუნება (მეხუთე და მეექვსე წიგნი, დამატებებთან ერთად). ისინი თანმიმდევრობით გამოვიდა ბრიტანეთში 1954 წლის 21 ივლისს, 11 ნოემბერს და 20 ოქტომბერს (1955 წლის). უფრო მოგვიანებით ყველა წიგნი გამოვიდა აშშ-ში. შესაბამისად, შედარებით დიდ ინტერვალს ჰქონდა ადგილი მეორე და მესამე წიგნების გამოცემის შორის შექმნილ ინტერვალს. თავდაპირველად, მესამე წიგნის სახელწოდება, რომელიც ტოლკინმა შესთავაზა გამომცემლებს, იყო ბეჭდის ომი, მაგრამ ალენმა და ანვინმა მეფის დაბრუნება უფრო მოიწონეს.[5]
წიგნების გამოცემამდე ტოლკინს ჰონორარი არ მიუღია, ხოლო მას შემდეგ, რაც ისინი დიდი ტირაჟით გაიყიდა, მან დიდი თანხა მიიღო. სამივე წიგნს, რომელიც ერთ წიგნშია გაერთიანებული, ტოლკინი ტრილოგიას უწოდებდა, თუმცა, თავდაპირველი იდეის თანახმად, წიგნი მაინც ერთიანი ნაწარმოები იყო და არა ნაწილებად დაყოფილი. ზოგიერთი მას ნოველასაც უწოდებს, თუმცა უფრო კორექტულია ტერმინის რომანი გამოყენება.
1999 წლის ბრიტანული (ISBN 0-261-10387-3) შვიდწიგნიანი გამოცემის მეშვიდე წიგნი მეფის დაბრუნებისგან ცალკე წარმოგვიდგენს დამატებებს. თითოეული წიგნს საკუთარი სახელი გააჩნია:
- ბეჭედი მიემგზავრება
- ბეჭედი აღმოსავლეთისაკენ მიემართება
- იზენგარდის ღალატი
- ბეჭედი დასავლეთისაკენ მიემართება
- ბეჭდის ომი
- მესამე ეპოქის დასასრული [1]
წიგნში ბეჭდების მბრძანებლის ისტორია სახელები იზენგარდის ღალატი, ბეჭდის ომი და მესამე ეპოქის დასასრული კრისტოფერ ტოლკინმაც გამოიყენა.
წიგნის სახელწოდება ინგლისურად შემოკლებით გამოითქმის, როგორც LotR ან LR (ტოლკინი იყენებდა LR-ს), ხოლო ცალკეული წიგნები - FR ან FotR (ბეჭდის საძმო), TT ან TTT (ორი ციხესიმაგრე) და RK ან RotK (მეფის დაბრუნება).
[რედაქტირება] სხვადასხვა გამოცემა
წიგნის პირველი ტირაჟის შემდეგ გამოვიდა კიდევ რამდენიმე ვერსია. ამჟამად ყველაზე ცნობილი გამოცემებია ISBN 0-618-34399-7 (ერთ წიგნად) და ISBN 0-618-34624-4 (სამ წიგნად). 1960-იანი წლების დასაწყისში დონალდ ვოლჰაიმმა, აშშ გამომცემლობის ეის ბუკს გამოშვებული ბეჭდების მბრძანებელი საავტორო უფლებებით დაცული არ იყო, რადგანაც იქაური გამოცემის ყდა განსხვავდებოდა ბრიტანულისგან და საერთოდ არ იყო ტოლკინის მიერ მოწონებული. ტოლკინმა ამაზე ინფორმაცია გაავრცელა ყველგან, სადაც შეეძლო, რათა მისი მოყვარულები არ მოტყუებულიყვნენ. მოგვიანებით, ოფიციალური გამოცემა, როგორც იქნა, გამოვიდა.
1965 წლისათვის აშშ-ში წიგნი ნამდვილ კულტურულ ფენომენად იქცა. თუმცა, ტოლკინი დაინტერესდა მისი პირველი გამოცემითაც და ერთ დროს უკანონო გამოცემა უკვე გამოვიდა ბეჭდების მბრძანებლის მეორე ვერსიის სახით. მიუხედავად ამისა, ეის ბუკსის წიგნი მაინც ტოლკინის საავტორო უფლებების დარღვევად მიიჩნიეს.[6]
გარდა ამისა, სხვადასხვა დროს გამოჩნდა წიგნის ახალი გამოცემებიც, განსაკუთრებით, 1990-იანებში. გამოვიდა.ჰაუტონ-მიფლინის სამწიგნიანი ვერსია, მყარი ყდით, ალან ლის ფერადი ილუსტრაციებით. 2004 წლის საიუბილეო ვერსია გამოვიდა დიდი წიგნის სახით.
დღემდე ბეჭდების მბრძანებელი მრავალ ენაზეა ნათარგმნი [7] ტოლკინს, რომელიც მრავალი ენის სპეციალისტი იყო, თავად აქვს წაკითხული და შეფასებული მათი დიდი ნაწილი. თარჯიმნებისათვის მან აგრეთვე შექმნა ბეჭდების მბრძანებლის საკუთარი სახელების თარგმნის სახელმძღვანელო. მაგალითად "ბეგინსი" ითარგმნება. გერმანულად "bag" (ანუ ჩანთა) არის Beutel, შესაბამისად, ბილბოს გვარი არის "Beutlin".
[რედაქტირება] იხილეთ ასევე
[რედაქტირება] სქოლიო
- ↑ Tolkien, J.R.R. (1981). ჯ.რ.რ. ტოლკინის წერილი. ჰოუტონ მიფლინი. ISBN 0-618-05699-8.
- ↑ ბეჭდების მბრძანებელი: Genesis. წაკითხვის თარიღი 2006-06-14.
- ↑ შიფი, ტომ (2003). გზა შუახმელეთისგენ, Revised and expanded edition, ჰოუტონ მიფლინი. ISBN 0-618-25760-8.
- ↑ შიფი, ტომ (2000). ჯ.რ.რ. ტოლკინი: საუკუნის ავტორი. ჰარპერ კოლინზი.
- ↑ ტოლკინი, ჯ.რ.რ (2000). ბრძოლა ბეჭდისთვის: ბეჭდების მბრძანებლის ისტორია, ნაწილი მესამე. ჰოუტონ მიფლინი. ISBN 0-618-08359-6.
- ↑ ეისენ, დარვუდი & ქ. ვ. კრისტოფერ რ. ტოლკინი et al., 794 F. Supp. 85, 23 U.S.P.Q.2d 1150 (S.D.N.Y. 1992), affirmed without opinion, 990 F.2d 623 (2nd Cir. 1993)
- ↑ "რამდენ ენაზე გადაითარგმნა ”ჰობიტი” და ”ბეჭდების მბრძანებელი”?. წაკითხვის თარიღი 3 June, 2006.
[რედაქტირება] რესურსები ინტერნეტში
|
|
|
|---|---|
| წიგნები | სიმღერა ფილოლოგებისათვის (1936) • ჰობიტი (1937) • ნიგლის ფოთოლი (1945) • ბალადა აოტრუსა და იტრუნზე (1945) • ჰემელი ფერმერი ჯაილსი (1949) • ბეორთნოტის, ბეორთჰელმის ვაჟის დაბრუნება (1953) • ბეჭდების მბრძანებელი: ბეჭდის საძმო (1954), ორი ციხესიმაგრე (1954), მეფის დაბრუნება (1955) • ტომ ბომბადილის თავგადასავალი და სხვა თავები წითელი წიგნიდან (1962) • გზა სულ წინ მიდის (1967) • ხე და ფოთოლი (1964) • ტოლკინის მკითხველი (1966) • მჭედელი ვუტონიდან (1967) |
| გარდაცვალების შემდგომ გამოცემული | საახალწლო ბაბუის წერილები (1976) • სილმარილიონი (1977) • დაუსრულებელი მოთხრობები (1980) • ბილბოს უკანასკნელი სიმღერა (1990) • შუახმელეთის ისტორია (1983–1996) • როვერანდომი (1998) • ჰურინის შვილები (2007) • ჰობიტის ისტორია (2007) |
