მზე

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
Disambig-dark.svg სიტყვას „მზე“ აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ მზე (მრავალმნიშვნელოვანი).
მზე მზის სიმბოლო
The Sun by the Atmospheric Imaging Assembly of NASA's Solar Dynamics Observatory - 20100819.jpg
ძირითადი მონაცემები
საშუალო დაშორება
დედამიწისგან
1 496 000 000
(8,317 სინათლის წუთი)
სპექტრალური კლასი G2V
ფიზიკური მონაცემები
საშუალო დიამეტრი 1 392 000 კმ[1]
(დედამიწის 109 დიამეტრი)
ეკვატორული რადიუსი 695 500 კმ[2]
ეკვატორის სიგრძე 4 379 000 კმ[2]
ასაკი 4.57 მილიარდი წელი [3]
ფოტოსფეროს შემადგენლობა მასის მიხედვით
წყალბადი 73,46 %
ჰელიუმი 24,85 %
ჟანგბადი 0,77 %
ნახშირბადი 0,29 %
რკინა 0,16 %
გოგირდი 0,12 %
ნეონი 0,12 %
აზოტი 0,09 %
სილიციუმი 0,07 %
მაგნიუმი 0,05 %

მზემზის სისტემის უდიდესი და ერთადერთი ვარსკვლავი. მზის ირგვლივ ბრუნავენ მზის სისტემის სხვა ობიექტები — პლანეტები და მათი თანამგზავრები, ჯუჯა პლანეტები და მათი თანამგზავრები, ასტეროიდები, მეტეორიტები, კომეტები და კოსმოსური მტვერი. მზის მასა არის მზის სისტემის მასის 99,8 %. მზის გამოსხივების მეშვეობით დედამიწაზე არსებობს სიცოცხლე (ფოტონები საჭიროა ფოტოსინთეზის საწყისი ეტაპისთვის). მზე შედგება წყალბადისგან (მასის 73 % და მოცულობის 92 %), ჰელიუმისგან (მასის 25 % და მოცულობის 7 % [4]) და სხვა ელემენტებისგან — რკინისგან, ნიკელისგან, აზოტისგან, გოგირდისგან, ჟანგბადისგან, აზოტისგან, მაგნიუმისგან, ნეონისგან, კალციუმისგან და ქრომისგან.[5]. სპექტრალური კლასიფიკაციით მზე მიეკუთვნება G2V ტიპს („ყვითელი ჯუჯა“). მზის ტემპერატურა შეადგენს 5505 °C (5778°K) მზის ლაქების ტემპერატურა 4000 °C -ია, სპექტრის ანალიზის და თეორიული გამოთვლების საფუძველზე ვარაუდობენ, რომ მის ცენტრში ტემპერატურა დაახლოებით 15 700 000 °C -ია. ამის გამო მზე თეთრად ანათებს, მაგრამ დედამიწის ატმოსფეროს მიერ სპექტრის მოკლე ტალღების შთანთქვის გამო დედამიწის სიახლოვეს მზის სხივი მოყვითალო იერს იღებს.

მზის სპექტრი შედგება იონიზირებული და ნეიტრალური მეტალებისგან და შეიცავს იონიზირებად წყალბადს. ჩვენს გალაქტიკაში — ირმის ნახტომში — 100 მილიონზე მეტი G2 კლასის ვარსკვლავია. ამავდროულად ჩვენი გალაქტიკის 85%-ზე მეტი ვარსკვლავი მზეზე ნაკლებად კაშკაშაა (თავის უმრავლესობაში წითელი ჯუჯები). როგორც ვარსკვლავთა უმრავლესობა, მზე ქმნის ენერგიას თერმობირთვული სინთეზის მეშვეობით. მზიდან დედამიწამდე სინათლის სხივი 8 წთ და 19 წმ (499 წმ) უნდება მოსვლას.

მზე მდებარეობს ირმის ნახტომის ცენტრიდან 26 000 სინათლის წლის მოშორებით და ბრუნავს მის ირგვლივ. ერთ შემობრუნებას გალაქტიკის ირგვლივ ესაჭიროება 225—250 მილიონი წელი, დაახლოებით 220 კმ/წმ სიჩქარით.

სქოლიო[რედაქტირება]

  1. Sun Fact Sheet. NASA.
  2. 2.0 2.1 მზე: Facts & figures. Solar System Exploration. NASA.
  3. Bonanno, A. (2008). „The age of the Sun and the relativistic corrections in the EOS“. Astronomy and Astrophysics 390 (3): გვ. 1115–1118. DOI:10.1051/0004-6361:20020749. arXiv: astro-ph/0204331. Bibcode: 2002A&A...390.1115B. 
  4. Basu, Sarbani; Antia, H. M. (2007). „Helioseismology and Solar Abundances“. Physics Reports. წაკითხვის თარიღი: 2008-09-02. 
  5. Manuel O. K. and Hwaung Golden (1983), Meteoritics, Volume 18, Number 3, 30 September 1983, pp 209—222. Online: http://web.umr.edu/~om/archive/SolarAbundances.pdf (retrieved 7 December 2007 20:21 UTC).



მოძიებულია „http://ka.wikipedia.org/w/index.php?title=მზე&oldid=2681883“-დან