პელე

ვიკიპედიიდან, თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
პელე
Pelé
Pelé 23092007.jpg
პელე, 2007 წელი
პირადი მონაცემები
სრული სახელი ედსონ არანტეშ დუ ნასიმენტუ
დაბადების
თარიღი		 23 ოქტომბერი, 1940
დაბადების
ადგილი		 ტრეშ-კორასოინსი, ბრაზილია
სიმაღლე 1.73
სათამაშო
პოზიცია		 თავდამსხმელი[1][2][3][4]
შემტევი ნახევარმცველი[5][6][7][8][9]
ახალგაზრდული კარიერა
„ბაურუ“
პროფესიონალური კარიერა†
წლები გუნდი მატჩი (გოლი)
1956–1974 „სანტოსი“ 605 (589)
1975–1977 „ნიუ-იორკ კოსმოსი“ 56 (31)
სულ 661 (620)
ეროვნული ნაკრები
1957–1971 ბრაზილია 92 (77)
† პროფესიულ კლუბებში ჩატარებული მატჩები და გოლები მოცემულია მხოლოდ ადგილობრივი ჩემპიონატის მონაცემებით.

პელე (პორტ. Pelé), ნამდვილი სახელი ედსონ არანტეშ დუ ნასიმენტუ (პორტ. Edson Arantes do Nascimento; დ. 23 ოქტომბერი, 1940[10], ტრეშ-კორასოინსი, ბრაზილია) — ბრაზილიელი ფეხბურთელი, რომელიც მრავალი სპეციალისტის, ფეხბურთელისა და გულშემატკივრის მიერ მიჩნეულია მსოფლიოს ყველა დროის საუკეთესო ფეხბურთელად[11][12][13][14][15][16][17][18]. 1999 წელს ფეხბურთის ისტორიისა და სტატისტიკის საერთაშორისო ფედერაციამ (IFFHS) დაასახელა „საუკუნის ფეხბურთელად“[19]. იმავე წელს ჟურნალმა ფრანგულმა ყოველკვირეულმა ჟურნალმა „France Football-მა“ საუკუნის საუკეთესო ფეხბურთელის გამოსავლენად გამოკითხა ოქროს ბურთის მფლობელები; პირველ ადგილზე გავიდა პელე[20]. 1999 წელს საერთაშორისო ოლიმპიურმა კომიტეტმა და სააგენტო „Reuters-მა“, ხოლო 2001 წელს გაზეთმა „L'Équipe-მა“ პელე საუკუნის სპორტსმენად დაასახელა[21]. თავისი საფეხბურთო კარიერის დროს, ის ყველაზე მაღალ-ანაზღაურებადი ფეხბურთელი იყო[22][23][24]. ფეხბურთის ისტორიისა და სტატისტიკის საერთაშორისო ფედერაციის თანახმად, პელე საუკეთესო საჩემპიონატო ბომბარდირია, 541 გატანილი ბურთით[25]. სულ, მას 1281 გოლი აქვს გატანილი 1363 მატჩში[26][27]. ფეხბურთში შეტანილი მნიშვნელოვანი წვლილისათვის, თავის მშობლიურ ბრაზილიაში, პელე ეროვნულ გმირად მიიჩნევა[28][29][30]. აქტიურად მონაწილეობს სოციალური ვითარების გაუმჯობესების კამპანიებში (თავისი მე-1000 გოლი ბრაზილიის ღარიბ ბავშვებს მიუძღვნა)[31]. მოიხსენიებენ როგორც „შავ მარგალიტს“ (Pérola Negra), „ფეხბურთის მეფეს“ (O Rei do Futebol)[29][32][33][34].

პელემ საფეხბურთო კლუბ „სანტოსში“ თამაში 15 წლის ასაკში დაიწყო, ეროვნულ ნაკრებში 16 წლისა, ხოლო როდესაც თავისი პირველი მსოფლიო ჩემპიონობა მოგიო, 17 წლის იყო[35]. ევროპული კლუბებისაგან უამრავი შემოთავაზებების მიუხედავად, პელეს ბრაზილია არ დაუტოვია, ადგილობრივი კანონმდებლობის გამო. 1961 წელს ქვეყნის პრეზიდენტმა ჟანიუ კუადროსმა ფეხბურთელი ეროვნულ საგანძურად გამოაცხადა[36][37][38][39], რამაც „სანტოსს“ საშუალება მისცა პელე 1974 წლამდე შეენარჩუნებინა. „სანტოსთან“ ერთად, ფეხბურთელმა 1962 და 1963 წლებში ლიბერტადორესის თასი მოიგო, სამხრეთი ამერიკის ყველაზე პრესტიჟული ტურნირი[40][41][42].

სანახაობრივმა თამაშმა და გოლებმა პელე მსოფლიო ვარსკვლავად აქცია, რის გამოც „სანტოსი“ მრავლად აწყობდა საერთაშორისო ტურნეებს[29]. სათამაშო კარიერის დროს, ის ღრმა თავდამსხმელად თამაშობდა[5][29][43][44].

სექციების სია

ადრეული წლები[რედაქტირება]

პელე ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატის ქალაქ ტრეშ-კორასოინსში დაიბადა. მამა კლუბ „ფლუმინენსეს“ ფეხბურთელი დონდინიუ იყო, ხოლო დედა — დონა სელესტე არანტესი. ორ დედმამიშვილს შორის პელე უფროსი იყო[45]. მას სახელი ამერიკელი გამომგონებლის, ტომას ედისონის საპატივსაცემოდ უწოდეს[10]. თუმცა მშობლებმა გადაწყვიტეს სახელიდან ასო „ი“ ამოეღოთ და ეწოდათ „ედსონ“; მიუხედავად ამისა, დაბადების მოწმობაში შეცდომა გაიპარა და ბევრ დოკუმენტში პელე მაინც სახელით „ედისონ“ მოიხსენიებოდა[10][46][47]. ოჯახში მას დიკოს მეტსახელით მოიხსენიებდნენ[35][45][48]. მეტსახელი „პელე“ მან სკოლის წლებში შეიძინა, რისი მიზეზიც, სავარაუდოდ, მის მიერ „ვასკო და გამას“ მეკარე ბილეს სახელის დამახინჯებული წარმოთქმა იყო. პელე თავის ავტოგრაფიაში წერს, რომ არც მას და არც მის ძველ მეგობრებს წარმოდგენა არ აქვთ თუ რას ნიშნავს ეს სიტყვა[45]. პორტუგალიურ ენაზე ეს სიტყვა არაფერს ნიშნავს[49]. ამ სიტყვის წარმოშობის კიდევ ერთი ვერსია ირლანდიელ მღვდელს უკავშირდება, რომელი იმ ადგილებში მუშაობდა, სადაც ფეხბურთელი გაიზარდა; როდესაც მღვდელმა პელეს თამაში იხილა, წამოიყვირა სიტყვები „...Ag imirt peile“, რაც ირლანდიურად ფეხბურთის თამაშს ნიშნავს[საჭიროებს წყაროს მითითებას].

პელე სან-პაულუს შტატის ქალაქ ბაურუში, სიღარიბეში გაიზარდა. ფულს ჩაის მაღაზიებში მოსამსახურედ მუშაობით გამოიუმუშავებდა[45]. ახალგაზრდობაში თამაშობდა რამდენიმე სამოყვარულო გუნდში, რომელთა შორის იყო: „Sete de Setembro“, „Canto do Rio“, „São Paulinho“ და „Amériquinha“[50][51].

Bauru Athletic Club-ის ახალგაზრდულ გუნდთან ერთად (მწვრთნელი ვალდემარ დე ბრიტო) პელემ ზედიზედ 3-ჯერ სან-პაულუს შტატის ახალგაზრდული ჩემპიონატი მოიგო (1954—1956)[52].

საკლუბო კარიერა[რედაქტირება]

„სანტოსი“[რედაქტირება]

1956 წელს მწვრთნელმა დე ბრიტომ პელე ინდუსტრიულ და საპორტო ქალაქ სანტუსში წაიყვანა და ადგილობრივი კლუბის ხელმძღვანელობას 15 წლის ფეხბურთელი წარუდგინა[50][52]. გამოსაცდელი პერიოდისას „სანტოსის“ მწვრთნელ ლუის ალონსო პერესზე პელემ დიდი შთაბეჭდილება მოახდინა და 1956 წლის ივნისში გუნდთან პროფესიონალური კონტრაქტი გააფორმა[50][52]. იმ დროიდანვე, ადგილობრივი მედია ფეხბურთელს მომავალ სუპერვარსკვლავად მოიაზრებდა. კლუბში მისი დებიუტი 1956 წლის 7 სექტემბერს შედგა „Corinthians Santo Andre“-სთან და შეხვედრაში, რომელიც „სანტოსმა“ 7–1 მოიგო, ფეხბურთელმა შესანიშნავად ითამაშა; ამ დროს ის 16 წლის იყო[50]. სწორედ ამ შეხვედრაში გაიტანა პელემ თავისი პირველი ოფიციალური გოლი კარიერაში[53].

1957 წლის სეზონის დასაწყისში პელეს ძირითად შემადგენლობაში ერგო ადგილი და, 16 წლის ასაკში, ლიგის საუკეთესო ბომბარდირი გახდა.

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება]

სქოლიო[რედაქტირება]

  1. ↑ "Pelé and Maradona - two very different number tens". FIFA.com.
  2. ↑ Arantes, Edson (2007). My Life and the Beautiful Game: The Autobiography of Pele. Skyhorse Publishing, გვ. 108,. ISBN 1602391963. 
  3. ↑ "The Great Creators". FIFA.com.
  4. ↑ "Pele edges Eusebio as Santos defend title". FIFA.com.
  5. ↑ 5.0 5.1 (2006) Pelé: The Autobiography. London: Simon & Schuster UK Ltd, გვ. 41,. ISBN 978-1416511212. 
  6. ↑ "Santos profile: Pele" . Santos Futbol Clube.
  7. ↑ "Attacking midfielder/‘Hole’ player" . Talk Football.
  8. ↑ Pele: Xavi. FIFA.com.
  9. ↑ Quand Pelé rêvait d'être Xavi . L'equipe.
  10. ↑ 10.0 10.1 10.2 პელეს დაბადების მოწმობაში მის ნამდვილ სახელად მოხსენიებულია „ედისონ“, და არა „ედსონ“; დაბადების თარიღად კი 21 ოქტომბერი, და არა 23 ოქტომბერი:
    ვიკიციტატა
    „CERTIDÃO DE NASCIMENTO


    CERTIFICO que sob o n° 7.095 às fls. 123 do livro n° 21-A de Registro de Nascimento consta o assento de Edison Arantes do Nascimento nascido aos vinte e um (21) outubro de mil novecentos e quarenta (1940) às 03 horas e --- minutos em esta Cidade de Três Corações sexo masculino filho de João Ramos do Nascimento e de Celeste Arantes

    “

    მიუხედავ ამისა, ფეხბურთელი აცხადებს, რომ ეს მონაცემები არ შეესაბამება სიმართლეს და მისი ნამდვილი სახელია „ედსონ“, ხოლო დაიბადა 23 ოქტომბერს.
    Pelé; Orlando Duarte, Alex Bellos (2006). Pelé : the autobiography. London: Simon & Schuster UK Ltd, გვ. 14. ISBN 978-0-7432-7582-8. წაკითხვის თარიღი: 2 October 2010. „Shortly before I came along, there was another arrival in Três Corações: electricity. In order to celebrate this great improvement to our daily lives, Dondinho named me Edson, a tribute to Thomas Edison, the inventor of the lightbulb. In fact, on my birth certificate I am actually called Edison with an 'i', a mistake that persists to this day. I'm Edson with no 'i', but to my eternal annoyance quite often the 'i' appears on official or personal documents and time after time I have to explain why. As if that wasn't confusing enough, they got the date wrong on my birth certificate as well – it says 21 October. I'm not sure how this came about; probably because in Brazil we're not so fussy about accuracy. This is another mistake that carries on to this day. When I took out my first passport, the date was put in as 21 October and each time I have renewed it the date has stayed the same.“ 

  11. ↑ Pele: The greatest of them all FIFA.com
  12. ↑ (in german)
  13. ↑ The Best of The Best. Rsssf.com (19 June 2009).
  14. ↑ "What they said about Pele". FIFA.com.
    -Bobby Moore: "Pele was the most complete player I've ever seen, he had everything. Two good feet. Magic in the air. Quick. Powerful. Could beat people with skill. Could outrun people. Only 5 ft 8 in tall, yet he seemed a giant of an athlete on the pitch. Perfect balance and impossible vision. He was the greatest because he could do anything and everything on a football pitch. I remember Saldhana the coach being asked by a Brazilian journalist who was the best goalkeeper in his squad. He said Pele. The man could play in any position." Independent.co.uk
    -Ferenc Puskas: “The greatest player in history was Di Stefano. I refuse to classify Pele as a player. He was above that." FIFA.com
    -Sir Alex Ferguson: "Question:-Best player you ever saw? -AF: Pelé, di Stefano, Maradona, Cruyff. -Q:In that order? -AF: Yes, I think so." Newstatesman.com
    -Romario: "Messi has all the conditions to be the best, but first he has to beat Maradona, Romario and then eventually Pele." Mtnfootball.com
    -Costa Pereira: “I arrived hoping to stop a great man, but I went away convinced I had been undone by someone who was not born on the same planet as the rest of us."
    -Michel Platini: "There's Pele the man, and then Pele the player. And to play like Pele is to play like God."
    -Luiz Felipe Scolari: “Messi is one of the three best in the world. He's living a great moment. But for me Pele remains the best and will be for years.”
    -Eusebio: "Pele played in an era which had so many great players and in that atmosphere he stood out above the others. He was the complete player in every aspect as well as being a kind human being. Cristiano Ronaldo is young yet, and has many years ahead of himself. But as of now, I do not see anyone who can compare with Pele" Lacancha.com
    -Johan Cruyff: "Pele was the only footballer who surpassed the boundaries of logic."
    -Alfredo Di Stefano: "The best player ever? Pele. Messi and Cristiano Ronaldo are both great players with specific qualities, but Pele was better." Goal.com
    -Sir Bobby Charlton: “I sometimes feel as though football was invented for this magical player."
    -Tostao: "Pele was the greatest – he was simply flawless. And off the pitch he is always smiling and upbeat. You never see him bad-tempered. He loves being Pele."
    -Zico: "This debate about the player of the century is absurd. There's only one possible answer: Pele. He's the greatest player of all time, and by some distance I might add."
    -Franz Beckenbauer: "Pele is the greatest player of all time. He reigned supreme for 20 years. All the others - Diego Maradona, Johan Cruyff, Michel Platini - rank beneath him. There's no one to compare with Pele." -
    -Tarcisio Burgnich: "Before the match, I told myself that Pele was just flesh and bones like the rest of us. Later I realised I'd been wrong."
    -Cesar Luis Menotti: "The best of all was Pele, who is a mixture of Di Stefano, Maradona, Cruyff and Leo Messi." Goal.com
    -Cesar Luis Menotti: "It's ugly to compare but the greatest was Pele. If we believe that God made man, the "black" Pelé he made him perfect. He gave him everything. He lacked nothing, header, physical power, dribbling, finishing, inspiration, genius, temper, vision, goal. Everything."
    -Gianni Rivera: "However, I do think there's someone who was even better(than Messi) and that's Pele. He used both feet on the pitch. He was as dangerous with his right as he was with his left. He was strong in the air as well, and created a lot of chances." Soccerway.com
    -Hugo Gatti: "Pelé had the skin of a player, head, pace, everything. He was a panther dressed in white, I played with him. He entered to play in the last minute and he could turn the match. And the big difference is that Pelé on the field created fear, Maradona not...For me, it is Pelé, Alfredo Di Stefano and Maradona, in that order. I appreciate Diego, he is a great player. But from another planet was Pelé, not him." Diariomundonuevo.com
    -Teófilo Cubillas: "I confronted him several times on the pitch and I think there will be noone like him."
    -Zito: "Maradona was a great forward and a great player, but he is not Pele. I can't compare him to Pele..." Goal.com
    -Mario Zagallo: "Pele represented everything in soccer because of what he has done on the pitch."
    -Cristiano Ronaldo: "Pele is the greatest player in football history, and there would only be one Pele in the world." Goal.com
    -Geoffrey Green: "Di Stefano was manufactured on earth, Pele was made in heaven." Goal.com
    The Best of The Best. Rsssf.com (19 June 2009).
    http://www.goal.com/en/news/12/spain/2012/09/10/3366174/pele-was-better-than-messi-cristiano-ronaldo-says-di-stefano

    The Best x Players of the Century/All-Time. Rsssf.com.
  15. ↑ Pele tops World Cup legends poll BBC News.
  16. ↑ Tostao: Messi better than Maradona, but not Pele.
    Over 50 per cent of Goal.com UK readers believe Brazilian legend Pele was a greater player than Diego Maradona Goal.com.
    World Soccer Players of the Century England Football Online.
    THE LIST: The greatest players in the history of football Daily Mail. Retrieved 1 May 2011
  17. ↑ Pelé "The King" to be crowned in Monte Carlo at 10th edition of the "Golden Foot" Awards. GoldenFoot.
  18. ↑ IFFHS' Century Elections. Rsssf.com (30 January 2000).
  19. ↑ Ingo Faulhaber. IFFHS. Iffhs.de.
  20. ↑ France Football's Football Player of the Century.
  21. ↑ “Pelé still in global demand“, CNN Sports Illustrated, 29 მაისი, 2002. 
  22. ↑ Pelé — History.com Articles, Video, Pictures and Facts. History.com.
  23. ↑ http://news.google.com/newspapers?id=U5scAAAAIBAJ&sjid=B2YEAAAAIBAJ&pg=3185,795141&dq=wilt+chamberlain&hl=en
  24. ↑ Ebony - Google Books. Books.google.se. 
  25. ↑ Ingo Faulhaber. IFFHS. Iffhs.de.
  26. ↑ PELÉ: The King of Football FIFA.com.
  27. ↑ Pelé, Olé! - Statistics of Pelé's Carreer. Pele.m-qp-m.us.
  28. ↑ Pelé, King of Futbol. ESPN.
  29. ↑ 29.0 29.1 29.2 29.3 Pelé (Brazilian Athlete) Encyclopædia Britannica.
  30. ↑ Harris, Harry (2002), Pelé: his life and times. გვ .190. Welcome Rain Publishers.
  31. ↑ Dedico este gol às criancinhas. Gazeta Esportiva. დაარქივებულია ორიგინალიდან 18 დეკემბერი, 2007-ში.
  32. ↑ http://www.imdb.com/name/nm0671446/bio
  33. ↑ Various from many of his biographies, See for example [1] 3rd section, last line: " 'The King' was given to Pelé by the French press in 1961 after he played a few matches with SFC in Europe" Or the already quote [2] Or the book "Pele, King of Soccer/Pele, El rey del futbol – Monica Brown (Author) & Rudy Gutierrez (Illustrator) Rayo Publishing Dec.2008 ISBN 978-0-06-122779-0 "
  34. ↑ Pele (soccer player) Facts, information, pictures | Encyclopedia.com articles about Pele (soccer player). Encyclopedia.com.
  35. ↑ 35.0 35.1 Kissinger, Henry. “The Time 100, Heroes and icons — Pelé“, TIME, 14 ივნისი, 1999. 
  36. ↑ Pelé. fifa.com
  37. ↑ CNN.com - Transcripts. Edition.cnn.com.
  38. ↑ ESPN Classic - Pele, King of Futbol. Espn.go.com.
  39. ↑ CNN/SI - Century's Best - Pelé: Soccer's greatest genius - Tuesday June 01, 1999 03:40 PM. Sportsillustrated.cnn.com.
  40. ↑ Intercontinental Cups 1962 and 1963. FIFA.com.
  41. ↑ Pele's Santos go global. FIFA.com.
  42. ↑ Competiciones, Copa Santander Libertadores. CONMEBOL (18 მაისი, 2010). დაარქივებულია ორიგინალიდან 12 მაისი, 2010-ში.
  43. ↑ Arantes, Edson (2007). My Life and the Beautiful Game: The Autobiography of Pele. Skyhorse Publishing, გვ. 234. ISBN 1602391963. 
  44. ↑ Football Legends. Footballegends.com.
  45. ↑ 45.0 45.1 45.2 45.3 Robert L. Fish; Pelé (1977). My Life and The Beautiful Game: The Autobiography of Pelé, Chapter 2. Doubleday & Company, Inc., Garden City, New York. ISBN 0-385-12185-7
  46. ↑ Un siglo, diez historias (Spanish). BBC. BBC.
  47. ↑ Edson Arantes Do Nascimento Pelé. იუნესკო.
  48. ↑ “From Edson to Pelé: my changing identity“, Article by The Guardian, 13 მაისი, 2006. 
  49. ↑ Winterman, Denise. “Taking the Pelé“, Article by BBC Online, 4 იანვარი, 2006. „word had no meaning in Portuguese so he presumed it was an insult, but recently he has found out that it means miracle in Hebrew.“ 
  50. ↑ 50.0 50.1 50.2 50.3 Pelé; Orlando Duarte, Alex Bellos (2006). Pelé: the autobiography. London: Simon & Schuster UK Ltd. ISBN 978-0-7432-7582-8. 
  51. ↑ Pelé. Vivendo Bauru.
  52. ↑ 52.0 52.1 52.2 Joe Marcus (1976). The world of Pele. New York: Mason/Charter. ISBN 978-0884053668. 
  53. ↑ Diário Lance – www.lancenet.com.br. // O Campeão da Rede. Lancenet.

მოძიებულია „http://ka.wikipedia.org/w/index.php?title=პელე&oldid=2486799-დან“