კამპალა

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
დედაქალაქი
კამპალა
სუაჰ. Kampala
ინგლ. Kampala
KampalaSkyln.jpg
ქვეყანა უგანდის დროშა უგანდა
რეგიონი ცენტრალური რეგიონი
ოლქი კამპალის ოლქი
კოორდინატები 0°19′ ჩ. გ. 32°35′ ა. გ. / 0.317° ჩ. გ. 32.583° ა. გ. / 0.317; 32.583
დაარსდა 1890
ფართობი 189 კმ²
სიმაღლე ზღვის დონიდან 1190
მოსახლეობა 1 516 210 კაცი (2014)
სიმჭიდროვე 8022,28 კაცი/კმ²
სასაათო სარტყელი UTC+3
სატელეფონო კოდი (+256) 041
კამპალა (უგანდა)
Red pog.svg

კამპალა (სუაჰ. Kampala, ინგლ. Kampala) — უგანდის დედაქალაქი და უმსხვილესი ქალაქი. მდებარეობს ვიქტორიას ტბის ჩრდილოეთ სანაპიროზე. არის ცენტრალური რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი.

ისტორია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ქალაქი 1890 წელს დააარსა ბრიტანელმა კოლონიზატორმა ფ. ლუგარდმა, როგორც ფორპოსტი კამპალის ბორცვზე. სახელწოდება მომდინარეობს სიტყვა იმპალადან (ანტილოპა), რაც ამ რეგიონში ანტილოპების სიმრავლეზე მიუთითებს.

2010 წლის 11 ივლისს ქალაქში მოხდა დიდი ტერორისტული აქტი. დაიღუპა 76 ადამიანი.

კლიმატი[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

კამპალის კლიმატი სუბეკვატორიალურია, შერბილებული ზღვის დონიდან ქალაქის საკმაოდ მაღალი სიმაღლით. არსებობს ორი ნოტიო სეზონი (გამოკვეთილი — მარტი-მაისი და არაგამოკვეთილი — აგვისტო-დეკემბერი) და ორი მოკლე მშრალი სეზონი (იანვარი-თებერვალი და ივნისი-ივლისი). ქალაქში წლის საშუალო ტემპერატურის მაქსიმუმი მერყეობს 25 °C-დან ივნის-აგვისტოში 28 °C-მდე იანვარ-თებერვალში, ხოლო წლის საშუალო ტემპერატურის მინიმუმი მერყეობს შესაბამისად 18-16 °C დიაპაზონში. აბსოლუტური მინიმუმი შეადგენს 12 °C-ს, ზოგჯერ კამპალას აღწევს გაცხელებული ჰაერის მასები უდაბნოდან და მაშინ ტემპერატურა შეიძლება აიწიოს +36 °C-მდე.

მოსახლეობა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

2002 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 1 189 150 ადამიანს, ხოლო 2014 წლის აღწერის მონაცემებით 1 516 210 ადამიანს[1][2].

კამპალას მოსახლეობა მრავალი ეთნიკური ჯგუფისგან შედგება, თუმცა ადგილობრივი ეთნიკური ჯგუფის — განდას ხალხი შეადგენს მოსახლეობის 60 %-ზე მეტს. ქალაქის ეთნიკური შემადგენლობა განისაზღვრება პოლიტიკური და ეკონომიკური ფაქტორებით. წარმოშობით ჩრდილოეთ უგანდელი მილტონ ობოტეს და იდი ამინის მმართველობის დროს ჩრდილოეთ უგანდიდან კამპალაში დასახლდა იქაურების მნიშვნელოვანი რაოდენობა 1950-იანი წლებიდან 1980-იანი წლების შუა პერიოდამდე. მათი უმრავლესობა მსახურობდა დედაქალაქის და მასთან ახლომდებარე ტერიტორიაზე მდებარე შეიარაღებული ძალებისა და მილიციის ყაზარმებში. 1986 წელს ობოტეს გადადგომის შემდეგ ბევრმა ჩრდილოელმა უგანდელმა დატოვა ქალაქი. ამავე დროს, დიდი რაოდენობით დასავლელი უგანდელი, განსაკუთრებით ნკოლეს ხალხი, რომლებსაც საკმაო რაოდენობა უკავია იოვერი მუსევენის ახალ მთავრობაში, გადმოსახლდა დედაქალაქში.[3]

მსხვილი ქალაქების ფარგლებს გარეთ სხვადასხვა ხალხებს შორის ქორწინება უგანდაში ჯერ კიდევ არ არის ჯეროვნად გავრცელებული. თუმცა კამპალაში დაბადებული და გაზრდილი ბევრი მაცხოვრებელი ჯერ კიდევ იხსენებს საკუთარ ტომობრივ წარმომავლობას და ლაპარაკობს საკუთარი წარმომავლობის ტომის ენაზე. ეს გამსაკუთრებით იგრძნობა გარეუბნებში, სადაც ბევრ სხვადასხვა ენებთან ერთად ისმის ინგლისური, სუაჰილი და ლუგანდა. განდას და ნკოლეს ხალხთან ერთად ქალაქში ასევე ცხოვრობენ სხვა ეთნიკური ჯგუფები, კერძოდ: სოგა, ბაფუმბირა, ტორო, ჩიგა, ალური, გისუ, ნიორო, ტესო, ლანგო და აჩოლი.[4]

ეკონომიკა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

კამპალა — სარკინიგზო და საავტომობილო გზების კვანძია. საერთაშორისო აეროპორტი მდებარეობს კამპალიდან 35 კმ-ში ქალაქ ენტებეში. ქალაქში განვითარებულია საკვები, ქიმიური, ფარმაცევტული, ტყავ-ფეხსაცმლის, ტექსტილის, ლითონგადამამუშავებელი წარმოების დარგები, ხის დამუშავების და ავტოსარემონტო საამქროები.

კულტურა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ქალაქი ქვეყნის მთავარი პოლიტიკური, კულტურული, ფინანსური და სავაჭრო ცენტრია. ქალაქის ტერიტორიაზე მოქმედებს მაკერერეს უნივერსიტეტი, უგანდის მუზეუმი (მათ შორის მუსიკალური ინსტრუმენტების უნიკალური კოლექცია), არქეოლოგიური კვლევის ცენტრი, ეროვნული თეატრი, ნელსონ მანდელას სახელობის ეროვნული სტადიონი, გრაციოზული ხელოვნების სკოლა, მხატვრული გალერეა, წმინდა პავლეს ტაძარი, ბუგანდის მმართველთა საფლავი.

ქალაქში მდებარეობს უგანდის ყველაზე უფრო დიდი მეჩეთი — «კადაფის» მეჩეთი .

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]