ლიბრევილი

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
დედაქალაქი
ლიბრევილი
ფრანგ. Libreville
Libreville1.jpg
გერბი
გერბი
ქვეყანა გაბონის დროშა გაბონი
პროვინცია ესტუარის პროვინცია
კოორდინატები 0°23′24″ ჩ. გ. 9°27′00″ ა. გ. / 0.39000° ჩ. გ. 9.45000° ა. გ. / 0.39000; 9.45000
დაარსდა 1849
პირველი ხსენება 1849
მოსახლეობა 703 939 კაცი (2013)
სასაათო სარტყელი UTC+1
ოფიციალური საიტი ბმული
ლიბრევილი (გაბონი)
Red pog.svg

ლიბრევილი (ფრანგ. Libreville) — გაბონის დედაქალაქი და უმსხვილესი ქალაქი, ესტუარის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს მდინარე კომოს ჩრდილოეთ ნაპირზე, გვინეის ყურის სიახლოვეს. 2013 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა 703 939 ადამიანს შეადგენს[1][2].

დაარსებულია 1849 წელს პორტუგალიურ გემში მყოფი მონობიდან განთავისუფლებული აფრიკელების მიერ. ლიბრევილი ქვეყნის მთავარი სატრანსპორტო კვანძია, ფლობს საოკეანო და სამდინარო პორტებს, რომელიც ხე-ტყის რეგიონის მთავარი სავაჭრო ცენტრია. ფუნქციონირებს საერთაშორისო აეროპორტი. არსებობს კვების, ტექსტილის, ხე-ტყის გადამამუშავებელი მრეწველობის საწარმოები, გემშემკეთებელი ქარხანა, უნივერსიტეტი.

ისტორია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

მანამ, სანამ ამ მიწაზე 1839 წელს ფრანგები მოვიდოდნენ, რეგიონში მპონგვეს ტომი სახლობდა. 1846 წელს, ლოანგოს სამეფოს სიახლოვეს ფრანგებმა დაატყვევეს ბრაზილიური გემი L'Elizia, რომელსაც გასაყიდად მონები გადაჰყავდა. გათავისუფლებულმა მონებმა 1848 წელს ლიბრევილი დააარსეს (ფრანგ. Librevilleთავისუფალი ქალაქი).

ლიბრევილის სახელის დარქმევისას ქალაქ ფრიტაუნს მიბაძეს. იგი ნელა იზრდებოდა და 1960 წლისთვის, როდესაც გაბონმა დამოუკიდებლობა მოიპოვა, მისი მოსახლეობა მხოლოდ 32 000 ადამიანს შეადგენდა. ამის შემდეგ ქალაქმა სწრაფი ზრდა იწყო და დღეისათვის მასში ქვეყნის მოსახლეობის დაახლოებით ნახევარი ცხოვრობს.

1886-1888 წლებში პატარა ქალაქი იყო საფრანგეთის კოლონია კონგოს გუბერნატორის რეზიდენცია; 1888-1891 წლებში გახდა გაფართოებული ფრანგული კოლონია გაბონ-კონგოს, რომელსაც შემდგომში ეწოდა საერთო სახელი საფრანგეთის კონგო, ადმინისტრაციული ცენტრი. კოლონია ორი პროვინციისაგან შედგებოდა — გაბონი და შუა კონგო. ლიბრევილი გაბონის ადმინისტრაციული ცენტრი იყო, ხოლო ბრაზავილი — შუა კონგოსი.

1904 წელს ლიბრევილში ცხოვრობდა დაახლოებით 1500 ადამიანი, რომელთაგან 200 ევროპელი იყო; აქ მდებარეობდა სამი მსხვილი სავაჭრო ფაქტორია, კათოლიკური და მეთოდისტური (ამერიკული) მისიები, გენერალ-გუბერნატორის რეზიდენცია და მასთან არსებული მცირე გარნიზონი; ვაჭრობის დიდი ნაწილი (დაახლოებით 4 მილიონი გერმანული მარკა) ეკუთვნოდა გერმანელ ვაჭრებს.

1934-1946 წლებში იგი საფრანგეთის ეკვატორული აფრიკის მთავარი საპორტო ქალაქი იყო, 1940 წელს კი ცენტრალური ადგილი ეკავა გაბონის ბრძოლაში. ამის შემდეგ მეორე მსოფლიო ომის განმავლობაში — 1940-1945 წლებში, ლიბრევილი გახდა «მებრძოლი საფრანგეთის» მოძრაობის ცენტრი აფრიკაში.

კლიმატი[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ლიბრევილი მდებარეობს სუბეკვატორული კლიმატის ზონაში და მისთვის დამახასიათებელია ხანგრძლივი ნოტიო და ხანმოკლე მშრალი სეზონი. ნოტიო სეზონი გრძელდება დაახლოებით 9 თვე (სექტემბრიდან მაისის ჩათვლით). ამ დროს ქალაქში მოდის ნალექების დიდი რაოდენობა. მშრალი სეზონი გრძელდება ივნისიდან აგვისტოს ჩათვლით, ამ პერიოდში საშუალოდ ყოველწლიურად მოდის დაახლოებით 35 მმ ნალექი. როგორც ბევრ სხვა ქალაქში, რომლებიც მდებარეობენ იმავე კლიმატურ ზონაში, ტემპერატურა ლიბრევილში რჩება შედარებით სტაბილური მთელი წლის განმავლობაში. ის თავის მაქსიმუმს აღწევს მარტში (საშუალოდ, დაახლოებით 30 °C), ხოლო მინიმუმს ივლისში (დაახლოებით 26,4 °C)[3].

ენა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ქალაქში ოფიციალური ენაა ფრანგული[4]. ქალაქის მოსახლეობის საუბრის გაგება საკმაოდ ადვილია, მიუხედავად მათი გარკვეულ წილად დამახინჯებული ფრანგულად საუბრისა.

ეკონომიკა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ექსპორტის ძირითადი დარგებია: კაუჩუკი, პალმის ზეთი, კაკაო და ხის ტროპიკული ჯიშები.

ქალაქში მდებარეობს კვების, საფეიქრო, თამბაქოს, სამკერვალო, ხე-ტყის გადამამუშავებელი, ლითონგადამამუშავებელი საწარმოები, ასევე გემშემკეთებელი ქარხანა.

ქალაქში პირველი ბანკი გაიხსნა 1930 წელს, როდესაც დასავლეთ აფრიკის ბანკმა აქ განათავსა საკუთარი ფილიალი.

ასევე ფუნქციონირებს თბოელექტროსადგური და უნივერსიტეტი.

ტრანსპორტი[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ქალაქიდან 11 კმ-ში მდებარე ლიბრევილის საერთაშორისო აეროპორტი გაბონის მსხვილი აეროპორტია.

კულტურა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ლიბრევილის ხედი ზღვიდან

ლიბრევილის ღირსშესანიშნაობებს მიეკუთვნება:

  • ხელოვნების და ტრადიციების ეროვნული მუზეუმი, რომელშიც ინახება ფანგის, მიტსოგოს და ბატეკეს ხალხის რიტუალური ნიღბების მდიდარი კოლექცია;
  • ფრანგული კულტურის ცენტრი;
  • წმინდა მარიის ტაძარი;
  • თავისი არქიტექტურით და გუნდით ცნობილი სენ-მიშელის ტაძარი, რომელიც მუსიკალური შესრულების დროს იყენებს ხალხურ მუსიკალურ საკრავებს;
  • ქალაქის მახლობლად მდებარე «კულტურული სოფლები».

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]