| ქალაქი
ტყვარჩელი
Тҟәарчал
|
ტყვარჩელის ხედი გრესის ფონზე |
|
აყარმარის მიკრორაიონი ტყვარჩელში
ტყვარჩელი (აფხ. Тҟәарчал) — ქალაქი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარე ღალიძგაზე. ქალაქის სტატუსი მიიღო 1942 წელს. ქალაქის ძირითადი ინდუსტრიებია ქვანახშირის მოპოვება, სამშენებლო მასალების და სხვა საწარმოები. განთქმულია ბალნეოლოგიური კურორტით.
ტყვარჩელი ქალაქად გამოცხადდა 1942 წელს. ქვანახშირის მოპოვება ამ ადგილას 1935 წლიდან დაიწყო და მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში დონბასის გერმანელების ხელში გადასვლის გამო დიდი მნიშვნელობა შეიძინა.
1990-იანი წლების დასაწყისში აფხაზეთის ომის პერიოდში ქალაქი ალყაში იყო მოქცეული ქართული ჯარების მიერ და მისი დარჩენილი მოსახლეობა მძიმე ჰუმანიტარულ კრიზისს განიცდიდა. ქალაქს სურსათით, იარაღითა და დაქირავებული მებძოლებით რუსული სამხედრო ვერტმფრენები ამარაგებდა.[3] ომის ბოლო ეტაპზე, ტყვარჩელიდან სისტემატურად იბომბებოდა კოდორის ხეობა. ქალაქი ქართულმა მოსახლეობამ ომის დასაწყისშივე დატოვა, მის გარშემო სოფელში დარჩენლი ქართველები კი ფაქტიურად მძევლების მდგომარეობაში აღმოჩნდნენ.
1995 წლიდან ქალაქი ამავე სახელწოდების ახლად ჩამოყალიბებული რაიონის ცენტრია.
ქვანახშირის მოპოვება ქალაქის მთავარი ინდუსტრია იყო დაარსებიდან, თუმცა ამჟამად საბჭოთა პერიოდის მაღაროები დახურული და ქვანახშირს მოიპოვებს მხოლოდ თურქული კომპანია "თამსაშ" (Tamsaş) ღია მეთოდით. ამ კომპანიის გადასახადები ქალაქის ხაზინის შემოსავლების 75% შეადგენს, თუმცა მას ეკოლოგიის უგულვებელყოფას აბრალებენ.[4]
ქალაქში მოქმედებდა ცემენტისა და აგურის ქარხნები, რომლებიც ამჟამად გაჩერებულია ტექნიკური სიძველის გამო. გეგმაშია ახალი ცემენტის ქარხნის მშენებლობა, რომლის პროდუქციას სავარაუდოდ სოჭის ოლიმპიური კომპლექსის მშენებლობაში გამოიყენებენ.[5]
ქალაქსა და ოჩამჩირის რაიონს საბჭოთა პერიოდში ელექტროენერგიით ამარაგებდა ტყვარჩელის ქვანახშირის ელექტროსადგური, რომელიც 1980-იანი წლების ბოლოს ქვანახშირის მარაგის შემცირების გამო გაზზე გადაიყვანეს.
1989 წელს ქალაქის მოსახლეობა იყო 21 744 ადამიანი. სამი მთავარი ეთნიკური ჯგუფი იყო აფხაზები (42,3%), რუსები (24,5%) და ქართველები (23,4%).[6] ომის შედეგად ქალაქის ინდუსტრია გაჩერდა და მისი მოსახლეობა მნიშვნელოვნად შემცირდა. 2004 წელს მოსახლეობა ზოგიერთი მონაცემებით 4 800-მდე შემცირდა.[7][8] 2003 წლის მოსახლეობის აღწერის შედეგად ქალაქში 4 786 მცხოვრები იყო.
[რედაქტირება] რესურსები ინტერნეტში
|
ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტის დასახლებული პუნქტები |
|
| ქალაქები/სოფლები |
|
|
| თემი/სოფლები |
აგუბედია ( აძხიდა, ახეცარა, აჯრა, მეორე კოპიტი, მიშველი, ნარჯხეუ, ოხოჯა, პატრახუწა, პირველი კოპიტი, ქვალონი), ათარა ( ათარბა-იხუსთა, ნახურზოუ), არადუ ( ცაგერა), არაკიჩი ( დაჩა), არასაძიხი ( გუფაგუ, მეორე არასაძიხი), აძუბჟა ( ახივაა, ახალდაბა, ბალანი, ბალღანი, დოპოუქითი, კუდრახუქი, წყურგილი, ჯობრია), ახალი კინდღი, ბესლახუბა ( აბჟააფთრა, ახალი აკვასკია, დოდლანი), გუფი ( აგვავერა, აკვასკია, აჯამფაზრა, ზეგანი, ფადგუ, ჩაწვქითი), თხინა ( აბააჟვახუ, ახივაა), ილორი ( ზენი, ნაგვალოუ, ოხურეი, სუკი), კინდღი ( ახივაა, ლეფონა), კოჩარა ( ლაბრა, ცხენისწყალი, ჭლოუ), კუტოლი ( აბააქითი, ახივაა, ბზანა, თოუმიში, ქერქენი), ლაბრა, მერკულა ( ჯუყმური), მოქვი ( აძიბჟარა, აჯაჟვი, ჯალაფსუა, ჯალი), ოტაფი ( მრამბა), ოხურეი ( პირველი ოხურეი, აყვარაში, ილორგანი, მეორე ოხურეი), რეკა ( საჩინო, ჯგერიანი), სომხური ათარა ( ალაფანკვარა, დეპეგინძე, ნაა, ოტორონჯია, ფსკალი), ტამიში ( ანუარხუ, ნაოჩი, ნაღბოუ, წკრიში), ფოქვეში ( აყვარაში, კაციჰაბლა, საჩაჩხალია, ურთა), ღვადა ( აბააჟვახუ, მეორე ჯირღული, ღვადაახუწა), ჭლოუ ( აიმარა, ანდროუ, არაჟპარა, აქიდრა), ჯგერდა ( გურჩხი, დღამში, ჯგერდა-ახუწა, ჯირღული)
|
|
