ბოლნისი

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
Disambig-dark.svg სიტყვას „ბოლნისი“ აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ ბოლნისი (მრავალმნიშვნელოვანი).
ქალაქი
ბოლნისი
ბოლნისის ხედი
ბოლნისის ხედი
დროშა გერბი
დროშა გერბი
ქვეყანა საქართველოს დროშა საქართველო
მხარე ქვემო ქართლის მხარე
მუნიციპალიტეტი ბოლნისის მუნიციპალიტეტი
კოორდინატები 41°27′ ჩ. გ. 44°32′ ა. გ. / 41.450° ჩ. გ. 44.533° ა. გ. / 41.450; 44.533
ადრეული სახელები ეკატერინენფელდი, ლუქსემბურგი
ქალაქი 1967  წლიდან
მოსახლეობა 13,8 კაცი (2002)
სატელეფონო კოდი +995 358[1]
საფოსტო ინდექსი 3700[2]

GEO-KKL-BL.svg

Red pog.svg

ბოლნისი — ქალაქი (1967 წლიდან) საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარეში, ბოლნისის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქში არის სამრეწველო საწარმოები, ჯანდაცვის, განათლებისა და კულტურის დაწესებულებები. ისტორიული ძეგლებიდან აღსანიშნავია ყორანთის ეკლესია (XIII-XIV სს.). გორა, რომელზედაც ეს ეკლესიაა აგებული, ენეოლითური ხანის ნასახლარის ნაშთებსაც შეიცავს. საყურადღებოა აგრეთვე გვიანდელი ფეოდალური ხანის სატრედოს თაღოვანი ხიდი მდინარე მაშავერაზე. ბოლნისში არის ბოლნისის ეპარქიის კათედრა და ეპისკოპოსის რეზიდენცია.

გეოგრაფია[რედაქტირება]

მდებარეობა[რედაქტირება]

ბოლნისი მდებარეობს მდინარე მაშავერაs შუა დინებაში, ზღვის დონიდან 550 მეტრის სიმაღლეზე, თბილისიდან 64 კილომეტრში. რკინიგზის სადგური მარნეულ-კაზრეთის ხაზზე. ძირითადად გაშენებულია ვაკეზე, ჩრდილოეთი ნაწილი კი — გორაკ-ბორცვიან მთისწინეთზე. ამჟამად ბოლნისს უკავია ისტორიული სოფლების სატრედოს, ყორანთის და ველკეთილის ტერიტორიები (ეს სოფლები საბარათიანო-საორბელიანოში შედიოდა). ბოლნისი ქალაქს დაერქვა ამ მიდამოებში ძველთაგანვე არსებული მნიშვნელოვანი პუნქტების სახელწოდების მიხედვით.

კლიმატი[რედაქტირება]

საშუალო წლიური ტემპერატურა ბოლნისში ცელსიუსით 12,0 გრადუსს შეადგენს. იანვარში ტემპერატურაა 0,3 °C, აგვისტოში 23,3 °C, აბსოლუტური მინიმალური ტემპერატურა 24 °C, აბსოლუტური მაქსიმალური ტემპერატურა კი 39 °C. ნალექების რაოდენობა წელიწადში შეადგენს 572 მილიმეტრს. ნალექების მაქსიმუმი მაისში ფიქსიდება (86 მმ), ხოლო მინიმუმი — დეკემბერში (21 მმ).

მოსახლეობა[რედაქტირება]

1968 წლის მონაცემებით ბოლნისში ცხოვრობდა 16,3 ათასი მოსახლე,[3], 1989 წლის სსრკ-ს მოსახლეობის აღწერით ქალაქში 15 047 ადამიანი ცხოვრობდა[4]. საქართველოს მსახლეობის 2002 წლის აღწერის მონაცემებით ბოლნისში 13,8 ათასი ადამიანი ცხოვრობს.[5]

გერმანელები[რედაქტირება]

1818 წელს სოფელ რატევნის მახლობლად შვაბიიდან გადმოსახლებული გერმანელები ჩამოასახლეს, რომლებმაც მნიშვნელოვანი როლი ითამაშეს ბოლნისის ისტორიაში. გერმანელების დასახლებას ჯერ კატარინენფელდი ერქვა, ხოლო საბჭოთა არმიის შემოსვლის შემდეგ კოლონიას საბჭოელი კომუნისტის, როზა ლუქსემბურგის სახელი დაარქვეს. 1941 წელს, მეორე მსოფლიო ომის დაწყებისთანავე, ყველა გერმანელი მოსახლე, რომელიც არ იყო დაქორწინებული ქართველზე, ციმბირსა და ყაზახეთში გადაასახლეს.[6] ბოლნისის ქუჩას, სადაც გერმანელები ცხოვრობდნენ, რეკონსტრუქცია ჩაუტარდება და ის პირვანდელ სახეს მიიღებს[7]

რელიგია[რედაქტირება]

Searchtool-80%.png მთავარი სტატია : ბოლნისის ეპარქია.

ბოლნისის ეპარქია არის ქართული ეკლესიის სამღვდელმთავრო აღმოსავლეთ საქართველოში.[8] მოიცავს საქართველოს უძველეს ქალაქს - ბოლნისსა და მის მუნიციპალიტეტს.[8] მას აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება რუსთავისა და მარნეულის, დასავლეთიდან - დმანისისა და აგარაკ-ტაშირის, ჩრდილოეთიდან - მანგლისისა და წალკის ეპარქიები , ხოლო სამხრეთის საზღვარი საქართველო-სომხეთის საზღვარს ემთხვევა. [8] უძველესი და უმდიდრესი წარსულის მქონე მხარეში ეკლესია IV საუკუნეში დაფუძნდა. „მოქცევაი ქართლისაის“ თანახმად, ბოლნისის ცნობილი ტაძარი IV საუკუნის ბოლო წლებში აუგია ელია მთავარეპისკოპოსს.[8] ვახტანგ გორგასალმა ბოლნისის სიონის ტაძარში საეპისკოპოსო საყდარი დააარსა. პირველ ბოლნელ ეპისკოპოსად მიჩნეულია დავითი, რომელიც ბოლნისის სიონის აღმოსავლეთი ფასადის წარწერაშია მოხსენიებული. როგორც ჩანს ბოლნისის დამოუკიდებელი და ძალზედ განვრცობილი ეპარქია V საუკუნში ჩამოყალიბდა.[8]1917 წელს ავტოკეფალიის აღდგენის მიუხედავად, ეპარქიაში ქრისტიანული ცხოვრების გამოცოცხლება მხოლოდ 70-80-იან წლებში დაიწყო.[8] ძველი ბოლნისის ეპარქია, აგარაკ-წალკის საერთო სახელწოდებით არსებულ ქვემო ქართლის ეპარქიაში იყო გაერთიანებული. ბოლნისი ცალკე ეპარქიად გამოყოფა 1995 წელს წმიდა სინოდის გადაწყვეტილების საფუძველზე მოხდა. იმ დროიდან მას ბოლნისისა და დმანისის ეპარქია ეწოდა. ეპარქიის მწყემსმთავრად მანამდე აგარაკ-წალკის მთავარეპისკოპოსი თადეოზი იქნა განწესებული.[8] 2003 წლის 18 აგვისტოს, ურბნისის საკათედრო ტაძარში ჩატარებული საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის წმიდა სინოდის კრებაზე ბოლნისისა და დმანისის ეპარქია გაიყო და მის საფუძველზე ორი სამღვდელმთავრო ჩამოყალიბდა - ბოლნისის ეპარქია და დმანისის ეპარქია. კრებამ ბოლნელ მღვდელმთავრად მთავარეპისკოპოსი თადეოზი დაადგინა.[8]

სპორტი[რედაქტირება]

საფეხბურთო კლუბი „სიონი“[რედაქტირება]

Searchtool-80%.png მთავარი სტატია : სიონი (საფეხბურთო კლუბი).

საფეხბურთო კლუბი ბოლნისის სიონი დაარსდა 1936 წელს. ხოლო უმაღლეს ლიგაში გამოდის 1995 წლიდან. იგი საშუალო დონის ქართული კლუბია,რომლის მიზანი ყოველთვის ჩემპიონობაა. საფეხბურთო კლუბი სიონი საქართველოს ეროვნულ ჩემპიონატში 1995 წლიდან გამოდის. თავდაპირველად საშუალო დონეზე თამაშობდა, მაგრამ 2000-იანი წლების დასაწყისში სიონში ინვესტიციები ჩაიდო და 2003 წელს ბოლნისური კლუბი საქართველოს თასის ფინალში გავიდა, თუმცა გამოცდილებით და კლასით მაღლა მდგომმა დინამო თბილისმა 3:1 დაამარცხა. 2005-2006 წლის სეზონი ყველაზე წარმატებული გამოდგა ბოლნისური კლუბის ისტორიაში:სიონმა საქართველოს ჩემპიონის ტიტული მოიპოვა.ამ დროს კლუბს კახა ცხადაძე წვრთნიდა.ჩემპიონთა ლიგის პირველ საკვალიფიკაციო ეტაპზე გუნდმა აზერბაიჯანის ბაკი დაამარცხა და მეორე ეტაპზე გავიდა,მაგრამ ბულგარეთი ლევსკისთან ვერაფერს გახდა და ორი მატჩის ჯამში დამარცხდა.

თამაზ სტეფანიას სტადიონი[რედაქტირება]

Searchtool-80%.png მთავარი სტატია : თამაზ სტეფანიას სტადიონი.

ბოლნისში მდებარეობს თამაზ სტეფანიას სახელობის სპორტული სტადიონი. სტადიონი ძირითადად გამოიყენება საფეხბურთო მატჩებისათვის. არის ბოლნისის სიონის საშინაო მოედანი. იტევს 3,242 მაყურებელს.[9]

გალერეა[რედაქტირება]

სქოლიო[რედაქტირება]