ზუგდიდი

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
List2.svg საფეხბურთო კლუბ ზუგდიდის შესახებ, იხილეთ ზუგდიდი (საფეხბურთო კლუბი).
ქალაქი
ზუგდიდი
Zugdidi Montage by Gaeser.png
ქვეყანა საქართველოს დროშა საქართველო
რეგიონი სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარე
მუნიციპალიტეტი ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი
კოორდინატები 42°30′ ჩ. გ. 41°51′ ა. გ. / 42.500° ჩ. გ. 41.850° ა. გ. / 42.500; 41.850
ქალაქი 1967  წლიდან
ფართობი 16,85 კმ²
მოსახლეობა 69 600 კაცი (2009)
ეროვნული
შემადგენლობა
99% ქართველები
დროის სარტყელი UTC+4
სატელეფონო კოდი +995 415[1]
საფოსტო ინდექსი 2100[2]

GEO-SZS-ZG.svg

Red pog.svg

ზუგდიდი მდებარეობა სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარე

Red pog.png

ზუგდიდი — ქალაქი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის და ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. გაშენებულია ოდიშის დაბლობზე, მდინარე ჩხოუშის ნაპირას, ზღვის დონიდან 110 მ სიმაღლეზე. მოსახლეობა 69 000 (2009 წ.).

ისტორიული ცნობა[რედაქტირება]

ვარაუდობენ, რომ სახელწოდება წარმოიშვა ზურგ-დიდიდან (ე. ი. დიდი გორიდან; კოლხურად „ზუგი/სუკი“ ბორცვი, ფერდობი) ან კიდევ გეოგრაფიული სახელწოდება ზუბი-დან (ზუბ-დიდი). წყაროებში პირველად მოიხსენიება XVII საუკუნის დასაწყისში. ზუგდიდი ოდიშის სამთავროს პოლიტიკური, ადმინისტრაციული და კულტურული ცენტრი იყო. აგრეთვე იყო ქართული მწიგნობრობის მნიშვნელოვანი კერა. აქ ამრავლებდნენ ხელნაწერებს. ლიტერატურული საქმიანობა განსაკუთრებით გაჩაღდა ლევან II დადიანის კარზე, სადაც მოღვაწეობდნენ მამუკა თავაქალაშვილი და ბარძიმ ვაჩნაძე. XVIII საუკუნეში ბეჟან დადიანის კარზე მოღვაწეობდა პეტრე ჩხატარაისძე. ჩვენამდე მოღწეულია დადიანთა წიგნთსაცავში დაცულ ხელნაწერთა მდიდარი კოლექცია.

ყირიმის ომის (1853-1856) დროს, 1855 წელს ზუგდიდი ოსმალებმა დაიკავეს. ნოემბერში ქართულმა მილიციამ გენერალ-მაიორის გრიგოლ დადიანის სარდლობით გაანადგურა მტერი, რის შემდეგ რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში შედიოდა. სამეგრელოს გლეხთა აჯანყების (1856-1857) დროს, 1857 მაისში, ქალაქი აჯანყებულთა ხელში გადავიდა.

კლიმატი[რედაქტირება]

ზუგდიდის ჰავა ზღვის ნოტიო სუბტროპიკულია, თბილი ზამთრითა და ცხელი ზაფხულით. კარგად არის გამოხატული მუსონური ხასისათის ქარები. ჰაერის საშუალოწლიური ტემპერატურაა +13,8 °C, იანვრის საშუალო ტემპერატურა +4,9 °C, აგვისტოს – +22,7 °C. წელიწადში საშუალოდ მოდის 1620 მმ ნალექი, აქედან მაქსიმუმი – სექტემბერში (165), ხოლო მინიმუნი იანვარში (107 მმ). საშუალოწლიური ტენიანობა შეადგენს 72 ‰, ხოლო მზიანი დღეების რიცხვი – 210–ს.

ეკონომიკა[რედაქტირება]

ქალაქში არის რკინიგზის სადგური თბილისი-ჯვარის მონაკვეთზე, გადის საერთაშორისო (თბილისი-სოხუმი) და შიდასახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის (ზუგდიდი-მესტია, ზუგდიდი-ანაკლია) გზები. ზუგდიდში არის მნიშვნელოვანი სამრეწველო საწარმოები (ცელულოზა-ქაღალდის კომბინატი, ფაიფურის ქარხანა, ჩაის ფაბრიკა, ჯანდაცვის, განათლებისა და კულტურის დაწესებულებები (ზუგდიდის დრამატული თეატრი, ზუგდიდის სახელმწიფო ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმი). ხუროთმოძღვრების ძეგლთაგან შემორჩენილია სამეგრელოს მთავრების დადიანების სასაახლე, ეკლესია და სხვა ნაგებობები (XIX ს.). საყურადღებოა ბოტანიკური ბაღი იშვიათი მცენარეულობით, აგრეთვე ქალაქის ცენტრალური ხეივანი.


გალერეა[რედაქტირება]

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება]

Commons-logo.svg
ვიკისაწყობში? არის გვერდი თემაზე:

ლიტერატურა[რედაქტირება]

  • ქართლის ცხოვრება,ტ.II, თბ.1959 (რედ. აკად. ს.ყაუხჩიშვილი)
  • ვახუშტი, აღწერა სამეფოსა საქართველოსა, ქართლის ცხოვრება, ტ..IV, თბ.1973 (რედ. აკად. ს.ყაუხჩიშვილი).
  • ე.თაყაიშვილი, არხეოლოგიური მოგზაურობანი და შენიშვნანი, წ.II,ტფ.1913
  • შარდენის მოგზაურობა,თბ.1975
  • ნ.შენგელია, ოსმალური დოკუმენტური წყაროები ანაკლიისა და რუხის ციხეების შესახებ, თბ.1982(რედაქტორი აკად.ს.ჯიქია)
  • ა.ტუღუში, თურქ დამპყრობთა წინააღმდეგ ქართველთა და აფხაზთა ერთობლივი ბრძოლების ისტორიიდან, ჟ.,,რიწა »,1987,#2
  • აბ. ტუღუში, სამეგრელოს სამთავროს ცენტრალური და ადგილობრივი მმართველობა, წიგნში ,,სამეგრელო,კოლხეთი, ოდიში“, თბ.1999 (მთავარი რედაქტორი პროფ. ილია ანთელავა)
  • აბ.ტუღუში, სამეგრელოს სამთავროს ისტორია (მცირე კურსი),ზუგდ. 2001 (რედაქტორი პროფ.გ.არახამია)
  • აბ.ტუღუში, ზუგდიდის წარსულიდან, გაზ. ,,მებრძოლი”,1974 წ. 5.III
  • აბ.ტუღუში,კვლავ ზუგდიდის ეტიმოლოგიისათვის, კრ. ,,ონომასტიკა”, ტ.I, თბ. 1987 (რედ.აკად.შ.ძიძიგური)
  • ფეშანგი, შაჰნავაზიანი, თბ.1935(რედ.გ.ლეონიძე და ს.იორდანაშვილი)
  • М.Селезнев,Руководство к познанию Кавказа,СПБ,1848
  • ც.ქირია, შ.სარია, მასალები საქართველოს ისტორიისათვის, თბ. 1967
  • პლ.ჯიშკარიანი, ზუგდიდის რაიონის მშრომელები . . . თბ.1968
  • ი.მეუნარგია, სამეგრელო დავით დადიანის დროს, ტფ.1939
  • კ.ბოროზდინი, სამეგრელო და სვანეთი, ტფ.1934

სქოლიო[რედაქტირება]