რაბინდრანათ თაგორი

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search
რაბინდრანათ თაგორი
Rabindranath Tagore in 1909.jpg
დაბ. თარიღი 7 მაისი 1861(1861-05-07)[1] [2] [3] [4] [5] [6]
დაბ. ადგილი კოლკატა, ბრიტანეთის ინდოეთი[7] [1] [5]
გარდ. თარიღი 7 აგვისტო 1941(1941-08-07)[1] [7] [2] [8] [3] [4] [5] [9] [10] [11] (80 წლის)
გარდ. ადგილი კოლკატა, ბრიტანეთის ინდოეთი[7] [1] [5]
ფსევდონიმი ভানুসিংহ
საქმიანობა მხატვარი[5] , უნივერსალური ადამიანი[5] , პოეტი[5] , კომპოზიტორი[5] , დრამატურგი[5] , ესეისტი[5] , ფილოსოფოსი[5] , ხელოვანი[5] , მწერალი[5] , ლირიკოსი[5] , სიმღერების ავტორი[5] და მომღერალი[5]
ენა ინგლისური ენა[5] და ბენგალური ენა[2] [1] [5]
ეროვნება ბენგალელები[5]
მოქალაქეობა British Raj Red Ensign.svg ბრიტანეთის ინდოეთი[12] [13] [14] [5]
ალმა-მატერი ლონდონის საუნივერსიტეტო კოლეჯი[5]
ჟანრი ესე[5] , მოთხრობა[5] და რომანი[5]
Magnum opus Gitanjali[5] , Ghare Bhaire[5] , Bhanusimha Thakurer Padabali[5] და Valmikipratibha[5]
ჯილდოები ნობელის პრემია ლიტერატურაში[15] [16] [1] [5], ბრიტანეთის იმპერიის ორდენის ოფიცერი და honorary doctor of the University of Calcutta
მეუღლე Mrinalini Devi[5]
ხელმოწერა Rabindranath Tagore Signature.svg

რაბინდრანათ თაგორი (ბენგ. রবীন্দ্রনাথ ঠাকুর; დ. 7 მაისი 1861 — გ. 7 აგვისტო 1941) — ბენგალელი მწერალი, პოეტი, კომპოზიტორი, მხატვარი და საზოგადო მოღვაწე. 1913 წელს მიენიჭა ნობელის პრემია ლიტერატურაში „ძალიან ღრმა, მგრძნობიარე, ორიგინალური და შესანიშნავი ლექსებისათვის, რომლებშიც დიდი ოსტატობითაა გადმოცემული მისი პოეტური აზროვნება, რომელიც, მისი თქმით, დასავლური ლიტერატურის ნაწილი გახდა“.[17]

თაგორმა კლასიკური ფორმების და უცვლელი ლინგვისტური სტრუქტურების უარყოფით მოახდინა ბენგალური ხელოვნების გათანამედროვება. მისი ნოველები, მოთხრობები, სიმღერები და ესეები დაწერილია მარტივი ენით. „Gitanjali“ (სიმღერების შეთავაზებები), „Gora“ (პატიოსან-სახიანი), „Ghare-Baire“ (სახლი და მსოფლიო) მისი ყველაზე ცნობილი ნაშრომებია.

თაგორის კომპოზიციები ორი ქვეყნის ინდოეთის და ბანგლადეშის ჰიმნებადაა არჩეული, ხოლო შრი-ლანკის ჰიმნი მისი ნაშრომითაა ინსპირირებული.[18][19][20]

ბიოგრაფია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

რაბინდრანათ თაგორი ალბერტ აინშტაინთან ერთად 1930 წელს

რაბინდრანათ თაგორი 1861 წლის 7 მაისს კალკუტაში მრავალშვილიან ოჯახში დაიბადა. მისი მშობლები დებენდრანათჰ თაგორი და შაროდა დევი იყვნენ. თაგორი დედით ადრეულ ასაკშივე დაობლდა, მისი მამა კი მუდმივად მოგზაურობდა, ამიტომ მის აღზრდას ძირითადად მსახურები ხელმძღვანელობდნენ.[21]

თაგორები ბენგალელ ბრაჰმანთა ოჯახს, ანუ უმაღლესი სასულიერო კასტას წარმოადგენდნენ.[22] თაგორის ოჯახი ბენგალური რენესანსის მოწინავე ფიგურა იყო. ისინი ბეჭდავდნენ ლიტერატურულ ჟურნალებს, მართავდნენ თეატრალურ წარმოდგენებსა და ლიტერატრულ საღამოებს.

თაგორი ბავშვობიდან გაეცნო სანსკრიტულ ტექსტებს – უპანაშიდების, ბჰაგავადგიტას საგალობლებს და რამაიანას. 1875 წლიდან ბეჭდავდა წერილებს და ლექსებს. თექვსმეტი წლის ასაკში უკვე წერდა ნოველებს და პიესებს.[22]

თაგორი 1941 წლის 7 აგვისტოს გარდაიცვალა.[23][24]

შემოქმედება[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

თაგორის შემოქმედება ლექსებს, რომანებს, ესეებს, მოთხრობებს, სამოგზაურო მემუარებს, პიესებსა და სიმღერებს მოიცავს. მისი ნამუშევრები რიტმული, ოპტიმისტური და ლირიკული ბუნებითაა ცნობილი. მის პროზაულ ნაწარმოებებს შორის ყველაზე მეტად მოთხრობებია აღიარებული, რომლებიც უბრალო ადამიანების ცხოვრებაზე მოგვითხრობს.

რაბინდრანათ თაგორი პიესაში „Valmiki Pratibha“ ასრულებს მთავარ როლს (1881)

თაგორის არამხატვრული პროზის ძირითადი თემები ისტორია, ენათმეცნიერება და სულიერებაა. 2011 წელს, თაგორის დაბადებიდან 150 წლის იუბილეზე ჰარვარდის უნივერსიტეტის გამომცემლობამ მისი შემოქმედების ყველაზე ვრცელი ანთოლოგია გამოაქვეყნა.[25]

პიესები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

თაგორმა ოცი წლის ასაკში დაწერა პირველი პიესა „Valmiki Pratibha“, რომელიც საკუთარ სახლში დადგა. 1890 წელს მან დაწერა „Visarjan“, რომელიც მის საუკეთესო პიესად მიიჩნევა. თაგორმა აღნიშნა, რომ მის პიესებში მთავარი ემოცია იყო და არა – მოქმედების განვითარება.

თაგორის დრამატურგიულ ნამუშევრებს რთული ქვეტექსტები და ვრცელი მონოლოგები ახასიათებს. ფილოსოფიური და ალეგორიული თემები გვხვდება მის მომდევნო პერიოდის პიესებში, როგორებიცაა „Dak Ghar“, „Chandalika“ და „Raktakarabi“.

ლექსები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

თაგორის ყველაზე ცნობილი და ფართოდ აღიარებული პოეტური კრებულია „Gitanjali“, რომლისთვისაც მას 1913 წელს მიენიჭა ნობელის პრემია ლიტერატურაში. თაგორი პირველი არაევროპელი ნობელიანტია ლიტერატურაში.[26]

თაგორის პოეტურ ნამუშევრებს შორის ასევე აღსანიშნავია „Manasi“, „Sonar Tori“ (ოქროს ნავი), „Balaka" (გარეული ბატები).[27]

თაგორის პოეზიაზე დიდი გავლენა მოახდინა ლეგენდარული პოეტის, ვიასას ატავისტურმა მისტიკამ.[28] მისი ყველაზე ინოვაციური პოეზიის ნიმუშები ბენგალური ფოლკლორული მუსიკის საფუძველზეა შექმნილი.[29][30]

რომანები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

თაგორის კალამს ოთხი რომანი ეკუთვნის.

1909 წელს გამოქვეყნდა თაგორის პირველი რომანი „Gora“, რომელშიც სასიყვარულო სამკუთხედისა და ოჯახური ისტორიის ფონზე მწერალი იდენტობის ძიების, პირადი თავისუფლების და რელიგიის თემებს ავითარებს.[31]

მომდევნო რომანი „Ghare Baire“ იდეალისტი პროტაგონისტის პერსპექტვით ინდოეთში ნაციონალიზმის, ტერორიზმისა და მოშურნეობის აღმავლობას აღწერს.[32]

რაბინდრანათ თაგორი გერმანიაში 1931 წელს

ფემინისტური ლიტერატურის ნიმუშად მიიჩნევა რომანი „Jogajog“ (ურთიერთობები), რომელიც ოჯახურ ვალდებულებებზე ქალის დამოკიდებულ მდგომარეობას ასახავს.[33] რომანი სრული სახით პირველად 1929 წელს გამოქვეყნდა.

„Shesher Kobita“ თაგორის ყველაზე ლირიკული რომანია, მასში ხშირად გვხვდება ლექსები და რიტმული პასაჟები, რომელთა ავტორიც რომანის პოეტი პროტაგონისტია. რომანი სატირული და პოსტმოდერნისტული ელემენტებითაა გაჯერებული.

მიუხედავად იმისა, რომ რომანები თაგორის ყველაზე ნაკლებად აღიარებულ ნაშრომებში შედის, მათი მიხედვით ინდური ფილმებია გადაღებული.

მოთხრობები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

თაგორმა მოთხრობების წერა 16 წლის ასაკში დაიწყო. მისი პირველი მოთხრობა იყო „მათხოვარი ქალი“,[34][35] რითაც მან ბენგალური მოთხრობის ჟანრის შექმნას დაუდო საფუძველი.[36] თაგორის ადრეული პერიოდის მოთხრობები ასახავს მის დამოკიდებულებას მისი გარშემომყოფი სამყაროს და საზოგადოების მოდერნისტულ იდეათა მიმართ. თავად მწერალი ამ მოთხრობებს „სიცოცხლისუნარიანობასა და სპონტანურობას მოკლებულს“ უწოდებს. მოგვიანებით თაგორი ღარიბ ინდოელთა ცხოვრებით დაინტერესდა და თავის მოთხრობებში დეტალური სიზუსტით ასახავდა მათ ყოველდღიურობას.[37] ასეთი მოთხრობებია „Kabuliwala“, „Kshudita Pashan“ და „Atithi“.

ლიტერატურა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • Tagore, Rabindranath (1952), Collected Poems and Plays of Rabindranath Tagore, Macmillan Publishing (გამოქვეყნების თარიღი: January 1952), ISBN 978-0-02-615920-3
  • Tagore, Rabindranath (1984), Some Songs and Poems from Rabindranath Tagore, East-West Publications, ISBN 978-0-85692-055-4
  • Tagore, Rabindranath; Alam, F. (editor); Chakravarty, R. (editor) (2011), The Essential Tagore, Harvard University Press (გამოქვეყნების თარიღი: 15 April 2011), с. 323, ISBN 978-0-674-05790-6

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 Гнатюк-Данильчук А. П. Тагор // Краткая литературная энциклопедияМосква: Советская энциклопедия, 1962. — Т. 7.
  2. 2.0 2.1 2.2 BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011.
  3. 3.0 3.1 SNAC — 2010.
  4. 4.0 4.1 Internet Speculative Fiction Database — 1995.
  5. 5.00 5.01 5.02 5.03 5.04 5.05 5.06 5.07 5.08 5.09 5.10 5.11 5.12 5.13 5.14 5.15 5.16 5.17 5.18 5.19 5.20 5.21 5.22 5.23 5.24 5.25 5.26 5.27 5.28 5.29 https://www.culturalindia.net/indian-art/painters/rabindranath-tagore.html
  6. Indiana Philosophy Ontology Project
  7. 7.0 7.1 7.2 Гнатюк-Данильчук А. П. Тагор Рабиндранат // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1976. — Т. 25 : Струнино — Тихорецк. — С. 167–168.
  8. Benezit Dictionary of Artists — 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7, 978-0-19-989991-3
  9. Discogs — 2000.
  10. Munzinger-Archiv — 1913.
  11. ბროკჰაუზის ენციკლოპედია
  12. http://link.springer.com/chapter/10.1007%2F978-94-6091-687-8_5
  13. http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-opinion/rabindranath-tagores-vision-of-india-and-china/article1096299.ece
  14. http://www.encyclopedia.com/doc/1G2-3424300221.html
  15. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1913/
  16. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/
  17. nobel prize in literature 1913.
  18. de Silva, K. M.; Wriggins, Howard (1988) J. R. Jayewardene of Sri Lanka: a Political Biography - Volume One: The First Fifty Years. University of Hawaii Press, გვ. 368. ISBN 0-8248-1183-6. 
  19. Man of the series: Nobel laureate Tagore“, The Times of India, 3 April 2011. 
  20. How Tagore inspired Sri Lanka's national anthem“, IBN Live, 8 May 2012. 
  21. Thompson 1926, გვ. 20.
  22. 22.0 22.1 რაბინდრანათ თაგორი — გამომცემლობა ინტელექტი.
  23. Dutta და Robinson 1995, გვ. 367.
  24. Dutta და Robinson 1995, გვ. 363.
  25. The Essential Tagore, Harvard University Press, http://www.hup.harvard.edu/catalog.php?isbn=9780674057906. წაკითხვის თარიღი: 19 December 2011
  26. All Nobel Prizes. Nobel Foundation. ციტირების თარიღი: 22 February 2020
  27. (Dutta & Robinson 1995, p. 1)
  28. Roy 1977, გვ. 201.
  29. Tagore, Stewart და Twichell 2003, გვ. 94.
  30. Urban 2001, გვ. 18.
  31. Hogan 2000, გვ. 213–214.
  32. Dutta და Robinson 1995, გვ. 192–194.
  33. Mukherjee 2004.
  34. Tagore და Chakravarty 1961
  35. Tagore, Dutta და Robinson 1997, გვ. 265.
  36. (Dutta & Robinson 1997, p. 265).
  37. Tagore და Chakravarty 1961