ჟოზე სარამაგუ

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
(გადამისამართდა გვერდიდან ჟოზე სარამაგო)
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
ჟოზე სარამაგუ

ჟოზე სარამაგუ
სრული სახელი ჟოზე დე სოუზა სარამაგუ
დაბ. თარიღი 16 ნოემბერი, 1922
დაბ. ადგილი აზინიაგა, სანტარენის რაიონი, პორტუგალია
გარდ. თარიღი 18 ივნისი, 2010 (87 წლის)
გარდ. ადგილი ტიასი, ლანსაროტე, ესპანეთი
საქმიანობა მწერალი
ეროვნება პორტუგალიელი
პერიოდი 1947 – 2010
მიმდინარეობა პოსტმოდერნიზმი
ჯილდოები კამოენსის პრემია (1995)
ნობელის პრემია ლიტერატურაში (1998)
მეუღლე პილარ დელ რიო (1988-2010)
ილდა რეის (1944-1970)

ხელმოწერა

ოფიციალური საიტი

ჟოზე დე სოუზა სარამაგუ (პორტ. José de Sousa Saramago; დ. 16 ნოემბერი, 1922 — გ. 18 ივნისი, 2010) — პორტუგალიელი ნობელიანტი მწერალი, სცენარისტი და ჟურნალისტი. მისი ნამუშევრები ძირითადად ისტორიული მოვლენების სახეცვლილი პერსპექტივებია ხაზგასმული ადამიანური ფაქტორითა და ალეგორიული ქვეკონტექსტებით.

1998 წელს ნობელის პრემია მიენიჭა ლიტერატურის დარგში. ის პირველი პორტუგალიურენოვანი მწერალი გახდა, ვისაც ეს უმაღლესი ლიტერატურული აღიარება ხვდა წილად. აღსანიშნავია ქართველებისთვის ერთ საინტერესო ფაქტი: იმის მიუხედავად, რომ ნობელის კომიტეტი „დამარცხებული ნომინანტების“ ვინაობას 50 წლის შემდეგ ასაჯაროებს ხოლმე, მაინც ცნობილია, რომ სარამაგუს მთავარი კონკურნტი ოთარ ჭილაძე იყო. ჟოზე სარამაგუ გარდაიცვალა ლანზაროტში, კანარის კუნძულები, ესპანეთი. სარამაგუ პორტუგალიის კომუნისტური პარტიის წევრი იყო 1969 წლიდან, ასევე ათეისტი და, როგორც თავად უწოდებდა საკუთარ თავს, პესიმისტი ფრიად წინააღმდეგობრივი მსოფლმხედველობით — მის შეხედულებებს ხშირად გამოუწვევია მწვავე რეაქცია პორტუგალიის საზოგადოებაში, განსაკუთრებით ნაწარმოების „სახარება იესო ქრისტეს მიხედვით“ გამოქვეყნების შემდეგ.

სარამაგუს რომანებში ხშირად აღწერილია წარმოუდგენელი ისტორიული სიტუაციები, მაგ. მის 1986 წლის რომანში „ქვის ტივი“ იბერიის ნახევარკუნძული მოსწყდება ევროპას და იწყებს მოგზაურობას ატლანტის გარშემო. 1995 წლის რომანში „სიბრმავე“ მთელ უსახელო ქვეყანას უცნობი ჭირი, ანუ „თეთრი სიბრმავე“ შეეყრება, რომელიც სხვა ადამიანებზე შეხედვით ვრცელდება და ასე ნელ-ნელა მთელი ქვეყანა ბრმავდება. მის 1984 წლის რომანში „რიკარდო რეისის სიკვდილის წელიწადი“ ფერნანდო პესოას ჰეტერონიმი ცოცხლობს პოეტის სიკვდილიდან ერთი წლის განმავლობაში.

სარამაგუს, როგორც ავტორის, უდიდესი ღირსება თანამედროვე ქალაქში მცხოვრებ მარტოსულ ადამიანთა მდგომარეობის თანაგრძნობაა. მისი გმირები ცდილობენ ერთმანეთი მოძებნონ, ურთიერთობა დაამყარონ, შექმნან სოციუმი, იყვნენ ინდივიდუალურნი, იპოვონ არსებობის აზრი.

ბიოგრაფია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სარამაგუ უმიწო გლეხის ოჯახში დაიბადა აზინაგაში, პორტუგალია, მცირე სოფელში რიბატეჟოს პროვინციაში ლისაბონიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით ასეულ კილომეტრში. მისი მშობლები იყვნენ ჟოზე დე სუზა და მარია დე პიედადე. სარამაგუ გარეული მცენარის სახელია და მამამისის მეტსახელი იყო. ის შემთხვევით გახდა უმცროსი ჟოზეს გვარი, მისი დაბადებისას სარეგისტრაციო მოწმობაში შეცდომის გამო. 1924 წელს სარამაგუს ოჯახი ლისაბონში გადასახლდა, სადაც მამამისმა პოლიციელად დაიწყო მუშაობა. დედაქალაქში გადასვლიდან რამდენიმე თვეში მისი უფროსი ძმა ფრანცისკო გარდაიცვალა. მიუხედავად იმისა, რომ პატარა ჟოზე წარჩინებული მოწაფე იყო, მის მშობლებს საშუალება არ გააჩნდათ მისთვის გრამატიკის სკოლა დაემთავრებინათ და 12 წლის ასაკში ტექნიკურ სასწავლებელში გადაიყვანეს. სკოლის დამთავრების შემდეგ ის ორი წელი მანქანის მექნიკოსად მუშაობდა. მოგვიანებით მან თარჯიმნობა დაიწყო, შემდეგ ჟურნალისტად, ბოლოს კი წერას მიჰყო ხელი. სარამაგუმ 1944 წელს ილდა რეისი შეირთო ცოლად. 1947 წელს მათ შეეძინათ ერთადერთი შვილი, ვიოლანტე. მოგვიანებით სარამაგუმ პილარ დე რიოზე იქორწინა, ბარსელონაში ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი გამომცემლების ოჯახის შვილზე.

სტილი[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სარამაგო უსაშველოდ გრძელი წინადადებებით წერდა და პუნქტუაციის ნიშნებს იქ ხმარობდა, სადაც მოესურვებოდა. დიალოგების გამოსაყოფად ბრჭყალებს ან სხვა ნიშნებს არ იყენებდა. მის თითოეულ წინადადებათა უმრავლესობა შეიძლება მთელ გვერდზე გაგრძელდეს, ვინაიდან მძიმეს სვამდა წერტილის ნაცვლად. მისი ერთი პარაგრაფი ზოგიერთი ავტორის წიგნის თავი გამოვიდოდა. თუმცა, საკვირველია, რომ მკითხველთა უმრავლესობა მისი პროზის სტილს სწრაფად ეჩვევა.

ბიბლიოგრაფია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

რომანები :[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • 1947 - ცოდვის მიწა / Terra do Pecado
  • 1953 - ცის ნათება / Claraboia
  • 1977 - ხატვისა და კალიგრაფიის სახელმძღვანელო / Manual de Pintura e Caligrafia
  • 1980 - საფლავებიდან აღმდგარნი / Levantado do Chão
  • 1982 - მოგონებანი მონასტერზე / Memorial do Convento
  • 1984 - რიკარდო რეისის სიკვდილის წელიწადი (მიეძღვნა ფერნანდო პესსოას) / Ano da Morte de Ricardo Reis
  • 1986 - ქვის ტივი / Jangada de Pedra
  • 1989 - ლისაბონის ალყის ისტორია / História do Cerco de Lisboa
  • 1991 - სახარება იესო ქრისტეს მიხედვით / Evangelho Segundo Jesus Cristo
  • 1995 - სიბრმავე / Ensaio sobre a Cegueira
  • 1997 - ყველა სახელი / Todos os Nomes
  • 2000 - გამოქვაბული / A Caverna
  • 2002 - ორეული / O Homem Duplicado
  • 2004 - თვალის ახელა / Ensaio sobre a Lucidez
  • 2005 - Don Giovanni ou o Dissoluto Absolvido
  • 2005 - სიკვდილი ისვენებს /As Intermitências da Morte
  • 2008 - სპილოს მოგზაურობა / A Viagem do Elefante
  • 2009 - კაენი / Caim

პოემები :[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • 1966 - შესაძლო ლექსები / Os Poemas Possíveis
  • 1970 - ალბათ მხიარულება / Provavelmente Alegria
  • 1975 - 1993 წელი / O Ano de 1993

ქრონიკები :[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • 1971 - ეს სამყარო და სხვა / Deste Mundo e do Outro
  • 1973 - მოგზაურის ბარგი / A Bagagem do Viajante
  • 1974 - As Opiniões que o DL teve
  • 1997 - შენიშვნები / Os Apontamentos

ზღაპრები :[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • 1978 - ქუაზი-ობიექტები / Objecto Quase
  • 1997 - უცნობი კუნძულის ამბავი / O Conto da Ilha Desconhecida

გზამკვლევი :[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • 1981 - მოგზაურობა პორტუგალიაში / Viagem a Portugal

დღიური და მოგონებები :[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • 1994 - ლანსაროტეს ჟურნალი / Cadernos de Lanzarote (I-V)
  • 2006 - პატარა მოგონებები / As Pequenas Memórias

საბავშვო წიგნები :[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • 2001 - მსოფლიოში ყველაზე დიდი ყვავილი / A Maior Flor do Mundo

*(ზოგიერთ ნაშრომთა სახელწოდების თარგმანი პირობითია).

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]