ტონი მორისონი

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search
ტონი მორისონი
Toni Morrison.jpg
დაბ. თარიღი 18 თებერვალი 1931(1931-02-18)[1] [2]
დაბ. ადგილი ლორეინი[3]
გარდ. თარიღი 5 აგვისტო 2019(2019-08-05)[4] [3] (88 წლის)
გარდ. ადგილი ბრონქსი[4] [3]
საქმიანობა მწერალი[5] [6] [7] , რომანისტი, ლიბრეტისტი, უნივერსიტეტის პროფესორი, პოეტი[8] [9] [10] და საბავშვო მწერალი
ენა ინგლისური ენა[11]
ეროვნება აფრო-ამერიკელები
მოქალაქეობა Flag of the United States.svg აშშ[12] [13]
ალმა-მატერი ჰოვარდის უნივერსიტეტი[14] , კორნელის უნივერსიტეტი[14] და რატგერსის უნივერსიტეტი
ჟანრი აფრო-ამერიკული ლიტერატურა
Magnum opus ყველაზე ლურჯი თვალი, სულა, სოლომონის სიმღერა, ცვილის ჩვილი, შეყვარებული, ჯაზი, სამოთხე, სიყვარული, გულმოწყალება, სახლი და ღმერთო დაიფარე ჩემი ბავშვი
ჯილდოები ნობელის პრემია ლიტერატურის დარგში[15] [16], საპატიო ლეგიონის ორდენის კავალერი, ხელოვნებისა და ლიტერატურის ორდენის კომანდორი, ნორმან მაილერის პრემია[17] , ეროვნული ჰუმანიტარული მედალი[14] , The Nichols-Chancellor's Medal[18] , PEN Oakland/Josephine Miles Literary Award[19] , ჟანეტ ჰაიდინგერ კაფკას პრემია[20] , ამერიკული წიგნის პრემია, ენისფილდ-ვულფის წიგნის პრემია[21] , პულიცერის პრემია მხატვრული წიგნისათვის[22] , ჰელმერიხის პრემია[23] , Common Wealth Award of Distinguished Service, ჯეფერსონის ლექცია[24] , NAACP Image Award for Outstanding Literary Work, Fiction, თავისუფლების საპრეზიდენტო მედალი[25], კონგრესის ბიბლიოთეკის ცოცხალი ლეგენდა[26] , ოჰაიოს ქალთა დიდების დარბაზი, ლენგსტონ ჰიუზის მედალი[27] , ნიუ-ჯერსის დიდების დარბაზი, Honorary doctor of the Paris-Sorbonne University, ოქსფორდის უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორი და ჟენევის უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორი
ხელმოწერა Toni Morrison (signature).svg

ტონი მორისონი (ინგლ. Toni Morrison, ნამდვილი სახელი და გვარი კლოი ენტონი უოფორდი; დ. 18 თებერვალი, 1931 — გ. 5 აგვისტო, 2019) — ამერიკელი მწერალი, პუბლიცისტი და ესეისტი. ნობელის პრემიის ლაურეატი ლიტერატურის დარგში (1993).

დაიბადა აფრო-ამერიკელ, აშშ-ის სამხრეთი შტატებიდან გადასახლებულ მუშათა ოჯახში. სწავლობდა ჰარვარდისა (1949–1953) და კორნელის (1953–1955) უნივერსიტეტებში; მუშაობდა რედაქტორად გამომცემლობაში (1965–1983), ასწავლიდა აშშ-ის უნივერსიტეტებში, მათ შორის პრისტონის უნივერსიტეტში (1989–2006).

ტონი მორისონის ლიტერატურული კარიერა დაიწყო რომან „ყველაზე ცისფერი თვალები“ („The bluest eye“, 1970) გამოქვეყნებით, სადაც მოთხრობილია ახალგაზრდა შავკანიანი გოგონას მძიმე ბედი. რასობრივი ჩაგვრის თემებმა მომავალი განვითარება ჰპოვეს რომანში „სოლომონის სიმღერა“ („Song of Solomon“, 1977), რომლის ცენტრში გმირის მიერ საკუთარი „მეს“ ძიება და გააზრებაა; რომანი გარდაიქმნა კულტურულ მითად და აფროამერიკული ისტორიის სათავედ. მაგიური რეალიზმის ტრადიციები გამოიხატა რომანებში „ფისის კაცუნა“ („Tar baby“, 1981), „სიყვარული“ („Love“, 2003), „სიბრალული“ („A mercy“, 2008). სამი რომანის ციკლი — „მიჯნური“ („Beloved“, 1987), „ჯაზი“ („Jazz“, 1992), „სამოთხე“ („Paradise“, 1998) — თანამიმდევრულად აღწერს აფრო-ამერიკელების ისტორიის მთავარ ეტაპებს: მონობის ეპოქა, სამოქალაქო ომი, სამოქალაქო უფლებებისათვის მოძრაობის პერიოდი. ფოლკლორისა და მითოლოგიის მითითებები, ტრაგიკული და კომიკური ფანტასტიკისა და რეალობის მუდმივი შერევა ტონი მორისონის შემოქმედების მთავარი მახასიათებლებია.

ლიტერატურა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. Encyclopædia Britannica
  2. Toni Morrison, Towering Novelist of the Black Experience, Dies at 88
  3. 3.0 3.1 3.2 https://www.nytimes.com/2019/08/06/books/toni-morrison-dead.html
  4. 4.0 4.1 https://www.theguardian.com/books/2019/aug/06/toni-morrison-author-and-pulitzer-winner-dies-aged-88
  5. http://www.bbc.co.uk/programmes/articles/LNR9vCvV553p5qcZ7L1kD9/author-collection
  6. http://www.nytimes.com/1996/09/29/nyregion/ambition-in-words-and-images.html
  7. http://www.nytimes.com/movies/movie/191932/Toni-Morrison-A-Writer-s-Work/overview
  8. http://muse.jhu.edu/journals/african_american_review/v044/44.4.roynon.pdf
  9. http://www.poemhunter.com/toni-morrison/quotations/
  10. http://www.huffingtonpost.com/the-news/reporting/2008/01/24/
  11. BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011.
  12. http://www.nytimes.com/1996/09/29/books/english-lessons.html
  13. http://www.nytimes.com/2009/10/11/arts/design/11voge.html?hpw
  14. 14.0 14.1 14.2 https://www.neh.gov/about/awards/national-humanities-medals/toni-morrison
  15. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1993/morrison-facts.html
  16. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/
  17. https://nmcenter.org/mailer-prize/
  18. https://news.vanderbilt.edu/2013/05/09/toni-morrison-address/
  19. https://www.penoakland.com/awards-winners/
  20. https://rochester.edu/college/wst/SBAI/recipients.html
  21. http://www.anisfield-wolf.org/winners/winners-by-year/#year-1989
  22. https://www.pulitzer.org/news/memoriam-toni-morrison-1931-2019
  23. http://helmerichaward.org/winners.php
  24. https://www.chronicle.com/article/Toni-Morrison-to-Deliver-NEHs/96746
  25. https://www.theguardian.com/books/2012/apr/30/toni-morrison-presidential-medal-freedom
  26. https://www.loc.gov/about/awards-and-honors/living-legends/toni-morrison/
  27. https://www.ccny.cuny.edu/lhf/medallion-recipients