ტომას სტერნზ ელიოტი

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
ნავიგაციაზე გადასვლა ძიებაზე გადასვლა
ტომას სტერნზ ელიოტი
Thomas Stearns Eliot by Lady Ottoline Morrell (1934).jpg
დაბადების თარიღი 26 სექტემბერი, 1888(1888-09-26)[1] [2] [3] [4] [4] [4] [5] [6] [7] [8] [9] [10] [11] [12] [13] [14] [15] [16] [17] [17] [18] [19]
დაბადების ადგილი სენტ-ლუისი[20] [17] [17]
გარდაცვალების თარიღი 4 იანვარი, 1965(1965-01-04)[1] [2] [3] [4] [4] [4] [5] [6] [7] [8] [9] [10] [11] [12] [13] [14] [15] [17] [17] [18] [19] (76 წლის)
გარდაცვალების ადგილი კენსინგტონი, ლონდონი, ინგლისი, გაერთიანებული სამეფო
დასაფლავებულია Church of Saint Michael
საქმიანობა დრამატურგი[18] , პოეტი[17] [17] [21] [18] , ესეისტი[18] , ლიტერატურული კრიტიკოსი[18] , სოციალური კრიტიკოსი, ნოველისტი, უნივერსიტეტის პროფესორი, სცენარისტი, ლირიკოსი, საბავშვო მწერალი, ჟურნალისტი და კრიტიკოსი
ენა ინგლისური ენა[1]
მოქალაქეობა აშშ[22] [23] [24]
Flag of the United Kingdom.svg გაერთიანებული სამეფო[25] [26] [24]
ალმა-მატერი პარიზის უნივერსიტეტი, ჰარვარდის უნივერსიტეტი, მერტონის კოლეჯი, მილტონის აკადემია, ჰარვარდის კოლეჯი და Eliot House
ჟანრი პოეზია[27] და მხატვრული ლიტერატურა[27]
Magnum opus უნაყოფო მიწა და ოთხი კვარტეტი
ჯილდოები ნობელის პრემია ლიტერატურაში[28] [29], თავისუფლების საპრეზიდენტო მედალი[30], ორდენი ხელოვნებისა და მეცნიერების სფეროებში შეტანილი წვლილისათვის[31] , Emerson-Thoreau Medal, ლოურენს ოლივიეს პრემია საუკეთესო ახალი მიუზიკლისათვის, ტონის ჯილდო საუკეთესო ორიგინალური სცენარისთვის[32] , Tony Award for Best Book of a Musical, საპატიო ლეგიონის ორდენის ოფიცერი, ღირსების ორდენი და ხელოვნებისა და ლიტერატურის ორდენის კომანდორი
მეუღლე ვივიენ ჰაი-ვუდ ელიოტი[33] [34] და ვალერი ელიოტი[35] [34]
ხელმოწერა TS Eliot Signature.svg

ტომას სტერნზ ელიოტი (ინგლ. Thomas Stearns Eliot; დ. 26 სექტემბერი 1888 — გ. 4 იანვარი 1965) — წარმოშობით ამერიკელი, ბრიტანელი ესეისტი, გამომცემელი, დრამატურგი, ლიტერატურის კრიტიკოსი, მოაზროვნე და „მეოცე საუკუნის ერთ-ერთი მთავარი პოეტი“[36]. 25 წლის ასაკში, 1914 წელს, ის მშობლიური აშშ-დან დიდ ბრიტანეთში გადავიდა, დასახლდა, მუშაობა განაგრძო და იქვე დაქორწინდა. ელიოტის პოემა — „ალფრედ პრიუფროკის სიყვარულის სიმღერა“ — მოდერნისტული მიმდინარეობის შედევრად მიიჩნევა. ამ პოემას ინგლისურ ლიტერატურაში სხვა, კარგად ცნობილი, პოემები მოჰყვა: „ნარჩენთა მიწა“, (1922), „გამოფიტული კაცი“, (1925), „ოთხშაბათის ფერფლი“ (1930) და „ოთხი კვარტეტი“ (1945).[37]. ელიოტი ცნობილია თავისი შვიდი პიესითაც, უმეტესად, ლირიკული დრამით — მკვლელობა კათედრალში (1935). მწერალს 1948 წელს ნობელის პრემია გადაეცა ლიტერატურის დარგში, „მისი, როგორც თანამედროვე პოეზიის ნოვატორის აღსანიშნავი ღვაწლისათვის“[38].[39] იყო დიდი ბრიტანეთის ღირსების ორდენის კავალერი. XX საუკუნის ერთ-ერთი ავტორიტეტული პიროვნება. ელიოტი იყო ღრმად მორწმუნე ქრიატიანი. ზოგიერთი თანამედროვე მას ბრალს სდებდა ანტისემიტიზმში. ელიოტი იყო ცნობილი ამერიკელი პოეტისა და ინგლისურენოვანი მოდერნისტული ლიტერატურის ერთ-ერთი დამაარსებლის — ეზრა ფაუნდის — თანამოაზრე.

ცხოვრება და შემოქმედება[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ელიოტი სწავლობდა სორბონის, ჰარვარდის და ოქსფორდის უნივერსიტეტებში. 1914 წ. საცხოვრებლად გადავიდა დიდ ბრიტანეთში და 1927 წ. მიიღო გაერთიანებული სამეფოს მოქალაქეობა. ამავე წელს გახდა ანგლიკანური ეკლესიის წევრი. 1928 წ. ელიოტმა შემდეგი დახასიათება მისცა თავის მსოფლმხედველობას: ლიტერატურაში — კლასიცისტი; პოლიტიკაში — როიალისტი; რელიგიაში — ანგლო-კათოლიკური.

ელიოტმა უზარმაზარი კვალი დატოვა ინგლისურენოვან პოეზიაში; ავტორია XX ს. უმნიშვნელოვანსი ფილოსოფიური პოემებისა (პრუფროკის სასიყვარულო სიმღერა; იავარქმნილი მიწა; ოთხი კვარტეტი და ა.შ.). ელიოტი – რევოლუციური პოეტია; მან თანამედროვე ინგლისურენოვანი პოეზიის განვითარებაზე მნიშვნელოვანი გავლენა იქონია.

ელეიოტმა დიდი კვალი დატოვა ლიტერატურის კრიტიკაშიც. მან დიდი ზეგავლენა მოახდინა ახალი კრიტიკის სკოლაზე. ელიოტი იყო მრავალი ესსეს ავტორი (მათ შორის „მუსიკის პოეზია“). ელიოტი თანამედროვე ინგლისური ლიტერატურული ენის რეფორმატორია; ის იმდენად სკურპულოზურად ეკიდებოდა ამ საქმეს, რომ დღეს ბევრი კრიტიკოსი მას კრიპტო-ფაშისტატადაც კი მიიჩნევს.

დრამატურგიაში ელიოტს აგრეთვე, დიდი დამსახურება მიუძღვის. ის რამდენიმე ცნობილი პიესის ავტორია (ბედი; მკვლელობა საკათედრო ტაძარში, ოჯახის გაერთიანება; კოქტეილის წვეულება; კონფიდენციალური კლერკი და ა.შ.).

დამსახურება და საპატიო ორდენები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • ელიოტის გარდაცვალების შემდეგ კენტის უნივერსიტეტს კოლეჯს ეწოდა მისი სახელი.
  • 1983 წ. მიენიჭა ტონის პრემია.
  • დაიბეჭდა მისი სახელობის მარკები.

ლიტერატურა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • Ackroyd, Peter. T. S. Eliot: A Life. (1984)
  • Asher, Kenneth T. S. Eliot and Ideology (1995)
  • Brand, Clinton A. "The Voice of This Calling: The Enduring Legacy of T. S. Eliot," Modern Age Volume 45, Number 4; Fall 2003 online edition, conservative perspective
  • Bush, Ronald. T. S. Eliot: A Study in Character and Style. (1984)

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. 1.0 1.1 1.2 Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011.
  2. 2.0 2.1 Encyclopædia Britannica
  3. 3.0 3.1 SNAC — 2010.
  4. 4.0 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 ბროდვეის ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა — 2000.
  5. 5.0 5.1 Itaú Cultural Enciclopédia Itaú CulturalSão Paulo: Itaú Cultural, 1987. — ISBN 978-85-7979-060-7
  6. 6.0 6.1 Internet Speculative Fiction Database — 1995.
  7. 7.0 7.1 Discogs — 2000.
  8. 8.0 8.1 American National Biography — 1999.
  9. 9.0 9.1 filmportal.de — 2005.
  10. 10.0 10.1 ბროკჰაუზის ენციკლოპედია / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
  11. 11.0 11.1 Store norske leksikon — 1978. — ISSN 2464-1480
  12. 12.0 12.1 Gran Enciclopèdia CatalanaGrup Enciclopèdia Catalana, 1968.
  13. 13.0 13.1 GeneaStar
  14. 14.0 14.1 Roglo — 1997. — 8549233 ეგზ.
  15. 15.0 15.1 Babelio — 2007.
  16. Proleksis enciklopedija, Opća i nacionalna enciklopedija — 2009.
  17. 17.0 17.1 17.2 17.3 17.4 17.5 17.6 17.7 Archivio Storico Ricordi — 1808.
  18. 18.0 18.1 18.2 18.3 18.4 18.5 The Fine Art Archive — 2003.
  19. 19.0 19.1 Munzinger Personen
  20. გერმანიის ეროვნული ბიბლიოთეკა, ბერლინის სახელმწიფო ბიბლიოთეკა, ბავარიის სახელმწიფო ბიბლიოთეკა და სხვ. Record #118529854 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016.
  21. NNDB — 2002.
  22. http://www.telegraph.co.uk/arts/main.jhtml?xml=/arts/2008/11/26/bteliot126.xml
  23. http://www.telegraph.co.uk/culture/books/9672458/Keepers-of-the-literary-flame-T-S-Eliots-widow-Valerie-was-the-last-of-her-kind.html
  24. 24.0 24.1 NNDB — 2002.
  25. http://www.bbc.co.uk/pressoffice/pressreleases/stories/2009/10_october/08/poetry.shtml
  26. http://www.nytimes.com/books/97/04/20/reviews/eliot-lask.html
  27. 27.0 27.1 WorldCat Identities — 2007.
  28. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1948/
  29. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/
  30. https://www.geni.com/projects/Presidential-Medal-of-Freedom-recipients/10809
  31. https://books.google.tn/books?id=4f_dQFXQpVkC&pg=PA90&lpg=PA90&dq=honours+and+awards+bestowed+upon+T.S.+Eliot&source=bl&ots=OvvBSKRALk&sig=WWaodj46G3jsxRPvkBrYfa8UDVU&hl=fr&sa=X&ved=0ahUKEwipxZWpzsbZAhUFVhQKHbXcAJoQ6AEIWzAG#v=onepage&q=honours%20and%20awards%20bestowed%20upon%20T.S.%20Eliot&f=false
  32. https://www.ias.edu/files/pdfs/publications/letter-2007-spring.pdf
  33. http://www.notablebiographies.com/Du-Fi/Eliot-T-S.html
  34. 34.0 34.1 Kindred Britain
  35. https://www.theguardian.com/books/2012/nov/18/eliot-tragic-first-marriage
  36. Bush, Ronald. "T.S. Eliot's Life and Career." American National Biography. Ed. John A Garraty and Mark C. Carnes. New York: Oxford University Press, 1999
  37. Thomas Stearns Eliot, Encyclopaedia Britannica, accessed 7 November 2009.
  38. The Nobel Prize in Literature 1948". Nobelprize.org. Nobel Media. Retrieved 26 April 2013.
  39. "The Nobel Prize in Literature 1948 – T.S. Eliot", Nobelprize.org, taken from Frenz, Horst (ed). Nobel Lectures, Literature 1901–1967. Elsevier Publishing Company, Amsterdam, 1969, accessed 6 March 2012.