ჰენრიკ სენკევიჩი

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
ჰენრიკ სენკევიჩი
Henryk Sienkiewicz 1905.jpg
დაბ. თარიღი 5 მაისი 1846(1846-05-05)[1][2][3]
დაბ. ადგილი ვოლა-ოკშეისკა[2]
გარდ. თარიღი 15 ნოემბერი 1916(1916-11-15)[1][2][3] (70 წელი)
გარდ. ადგილი ვევე, შვეიცარია[2][4]
საქმიანობა მწერალი[5], რომანისტი, სცენარისტი და ჟურნალისტი
მოქალაქეობა პოლონეთი
ჟანრი რომანი
Magnum opus იანკო მუსიკოსი, ცეცხლითა და მახვილით, The Deluge, Fire in the Steppe, ვიდრე ჰხვალ?, ჯვაროსნები (რომანი) და In Desert and Wilderness
ჯილდოები ნობელის პრემიის ლაურეატები ლიტერატურის დარგში და საპატიო ლეგიონის ორდენის კავალერი
მეუღლე მარია შეტკევიჩი, მარია რომანოვსკა-ვოლოდკოვიჩი და მარია ბაბსკა
ხელმოწერა Signature of Henryk Sienkiewicz.jpg
Henryk Sienkiewicz ვიკისაწყობში

ჰენრიკ სენკევიჩი (პოლ. Henryk Sienkiewicz; სრული სახელი Henryk Adam Aleksander Pius Sienkiewicz; დ. 5 მაისი 1846, ვოლია–ოკშეისკა ნა პოდლიაშიე — 15 ნოემბერი 1916, ვევე, შვეიცარია) — პოლონელი მწერალი, 1905 წელს ლიტერატურის დარგში ნობელის პრემიის ლაურეატი.

ბიოგრაფია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სენკევიჩი დაიბადა 1846 წელს პოლონეთის სოფელ ვოლია–ოკშეისკაიაში. ამ დროს პოლონეთის ეს ნაწილი რუსეთის იმპერიას ჰქონდა დაპყრობილი. სენკევიჩის ოჯახში პატრიარქალური სულისკვეთება ტრიალებდა. გარემომცველი წრე დაკავშირებული იყო ეროვნულ-გამათავისუფლებელ მოძრაობასთან, ასე რომ, სენკევიჩი ბავშვობიდანვე ეზიარა პატრიოტიზმის იდეებს. ამან დიდი გავლენა იქონია მწერალზე. მალე მისი ოჯახი ვარშავაში გადავიდა. იქ დაამთავრა სენკევიჩმა გიმნაზია და შევიდა უნივერსიტეტში. ჯერ სამედიცინო ფაკულტეტზე მოეწყო, მაგრამ მალე ფილოლოგიურ განყოფილებაზე გადავიდა.

სენკევიჩის სამწერლო მოღვაწეობაზე გავლენა იქონია ე.წ. ვარშავის პოზიტივიზმმა. ვარშაველი პოზიტივისტები ლიბერალური ბურჟუაზიის იდეოლოგები იყვნენ და ზომიერ ბურჟუაზიულ პროგრესს უჭერდნენ მხარს. ისინი იყვნენ ხალხის მასების განათლების მომხრენი, მოითხოვდნენ პიროვნების თავისუფლებას, ქალთა თანასწორუფლებიანობას, მრეწველობის, მეცნიერებისა და ტექნიკის განვითარებას, ეწინააღმდეგებოდნენ ბრძოლის რევოლუციურ ფორმებს. სენკევიჩის პირველ ნაწარმოებებში სწორედ ვარშაველ პოზიტივისტთა იდეების გამოძახილი იგრძნობა.

1876 წელს სენკევიჩმა აშშ-ში იმოგზაურა და იქაური ცხოვრება აღწერა რეალისტურ, დახვეწილი იუმორით შეზავებულ სამოგზაურო შენიშვნებში, კორესპოდენციებსა და ნოველებში. 1879 წელს იგი ვარშავაში დაბრუნდა და ლიტერატურული მოღვაწეობა განაგრძო. 1875-82 წლებში დაწერილ ნოველებში რეალიზმის ძლიერი გავლენა ჩანს. 1882 წელს, როდესაც პოლონეთში რევოლუციური განწყობის აღმავლობა იგრძნობოდა, სენკევიჩი ისტორიულ წარსულს მიუბრუნდა. მისი აზრით, უბადრუკი თანამედროვეობა ვერ უძლებდა ძლევამოსილ წარსულთან შედარებას. ამ განწყობილების შედეგია ისტორიული რომანები „ცეცხლითა და მახვილითა“ (1883), „წარღვნა“ (1886), „პან ვოლოდიევსკი“ და ნერონის ეპოქისადმი მიძღვნილი რომანი „ვიდრე ჰხვალ?“ (1896).

1893 წელს მან იტალიაში იმოგზაურა. 1894 წლიდან უკვე სერიოულად სწავლობდა ძველ რომელ ისტორიკოსებს, განსაკუთრებით ტაციტუსს. ამ ნაწარმოების აშკარა კათოლიკურმა ტენდენციამ სენკევიჩს ვერ მოუპოვა პროგრესული კრიტიკის მხარდაჭერა, მაგრამ ვერც კლერიკალურ-არისტოკრატიული წრეების გული მოიგო.

შემოქმედება[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • Stary sługa («მოხუცი მსახური», 1875)
  • Hania («ჰანია», 1876)
  • Selim Mirza («სელიმ მირზა», 1876)
  • Szkice węglem («ესკიზები ნახშირით», 1877)
  • Janko Muzykant («იანკო მუსიკოსი», 1879)
  • Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela (1879)
  • Za chlebem («პურისთვის», 1880)
  • Bartek Zwycięzca («ბარტეკ გამარჯვებული», 1882)
  • Ogniem i mieczem («ცეცხლითა და მახვილით», 1883—1884)
  • Potop («წარღვნა», 1884—1886)
  • Pan Wołodyjowski («პან ბოლოდიოვსკი», 1887—1888)
  • Quo vadis? («ვიდრე ჰხვალ?/საით მიდიხარ?», 1894—1896)
  • Krzyżacy («ჯვაროსნები», 1897—1900)
  • Bez dogmatu («დოგმატის გარეშე», 1891)
  • Rodzina Połanieckich («პოლონეცკების ოჯახი», 1893—1894)
  • Na polu chwały («დიდების ველზე», 1903—1905)
  • W pustyni i w puszczy («უდაბნოში», 1912)
  • Legiony («ლეგიონები», 1914)

ლიტერატურა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • სენკევიჩი, ჰენრიკ, „ვიდრე ჰხვალ?“ — „ლიტერატურა და ხელოვნება“, თბილისი, 1964

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. 1.0 1.1 Record #118797107 // Integrated Authority File შემოწმებული აპრილი 9 2014:
  2. 2.0 2.1 2.2 2.3 Сенкевич // Concise Literary Encyclopedia — Т. 6.
  3. 3.0 3.1 data.bnf.fr შემოწმებული ოქტომბერი 10 2015:
  4. Сенкевич Генрик, Сенкевич Генрик // დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია (1969–1978) შემოწმებული სექტემბერი 28 2015:
  5. Record #118797107 // Integrated Authority File შემოწმებული ივნისი 25 2015: