კიევი

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
ქალაქი
კიევი
Київ
Collage of Kiev.png
დროშა გერბი
დროშა გერბი
ქვეყანა უკრაინის დროშა უკრაინა
ოლქი კიევის მუნიციპალური ოლქი
კოორდინატები 50°27′00″ ჩ. გ. 30°30′00″ ა. გ. / 50.45000° ჩ. გ. 30.50000° ა. გ. / 50.45000; 30.50000
შიდა დაყოფა 10 რაიონი
ქალაქის მეთაური ლეონიდ ჩერნოვეცკი
დაარსდა V საუკუნე
ქალაქი IX საუკუნე  წლიდან
ფართობი 839 კმ²
ცენტრის სიმაღლე 179
მოსახლეობა 2 679 653 კაცი (2007)
სიმჭიდროვე 3 178 კაცი/კმ²
აგლომერაცია 15 232 460
ეროვნული
შემადგენლობა
უკრაინელები— 82,2%,
რუსები— 13,1%,
ებრაელები— 0,7%,
ბელორუსები— 0,6%,
პოლონელები— 0,3%
დროის სარტყელი UTC+2, ზაფხულში UTC+3
სატელეფონო კოდი +380 44
საფოსტო ინდექსი 01xxx — 06xxx
ოფიციალური საიტი http://kmv.gov.ua/

Kiev highlighted.JPG

Red pog.svg

კიევი (უკრ. Київ) — უკრაინის დედაქალაქი და უდიდესი ქალაქი. მდებარეობს მდნინარე დნეპრზე ქვეყნის ჩრდილო-ცენტრალურ ნაწილში. 2003 წლისთვის კიევში ოფიციალურად 2,642,486 მცხოვრები იყო, თუმცა ქალაქში დიდი რაოდენობით არარეგისტრირებული ემიგრანტიც სახლობს, რაც მის ფაქტიურ მოსახლეობას 3 მილიონმდე ზრდის. ადმინისტრაციულად კიევი სახელმწიფო დაქვემდებარების მუნიციპალიტეტია და კიევის ობლასტს არ ეკუთვნის. კიევი მნიშვნელოვანი ინდუსტრიული, სამეცნიერო, საგანმანათლებლო და კულტურული ცენტრია აღმოსავლეთ ევროპაში. აქ მდებარეობს მრავალი მაღალი ტექნოლოგიების ინდუსტრიული დაწესებულება, უმაღლესი სასწავლებელი და მსოფლიოში ცნობილი ისტორიული ღირსშესანიშნაობა. ქალაქს კარგად განვითარებული ინფრასტრუქტურა და საზოგადოებრივი ტრანსპორტი გააჩნია, კიევი მეტროს სიტემის ჩათვლით.

საკუთარი არსებობის განმავლობაში კიევი, აღმოსავლეთ ევროპის ერთ-ერთი უძველესი ქალაქი, დიდი აღმასვლისა და შედარებითი დაკნინების რამდენიმე ეტაპს გადის. მიჩნეულია, რომ ქალაქი მე-5 საუკუნეში დაარსდა, როგორც ადრეული აღმოსავლეთ სლავების სავაჭრო პოზიცია, შემდეგ იგი თანდათან აღმოსავლეთ სლავების ცივილიზაციის ცენტრი გახდა, ხოლო მეათედან მეთორმეტე საუკუნეებს შორის კი იგი რუსთა სამეფოს პოლიტიკური და კულტურული დედაქალაქი ხდება. 1240 წელს ქალაქი მონღოლებმა მიწასთან გაასწორეს და შემდგომი რამდენიმე საუკუნის განმავლობაში მან ადრინდელი მნიშვნელობა და ფუნქცია დაკარგა. ის მცირე მნიშვნელობის პროვინციული დედაქალაქი ხდება ძლიერ მეზობლების - პირველად ლიტვის, შემდეგ პოლონეთისა და ბოლოს, რუსეთის - ჩრდილს ქვეშ. ქალაქი აღმასვლას იწყებს ისევ რუსეთის ინდუსტრიული რევოლუციის დროს XIX საუკუნის მეორე ნახევარში. 1917 წლის რუსეთის რევოლუციას მოყოლილ არეულობათა შემდეგ 1921 წელს კიევი საბჭოთა უკრაინის მნიშვნელოვანი ქალაქი ხდება და 1934 წლიდან კი მისი დედაქალაქი. მეორე მსოფლიო ომის დროს ქალაქი ისევ თითქმის სრულიად განადგურდა, თუმცა ომის შემდგომ სწრაფად იქნა აღდგენილი და მალე სსრკ-ის სიდიდით მესამე ქალაქი ხდება. სსრკ-ის დაშლის შემდეგ 1991 წლიდან კიევი დამოუკიდებელი უკრაინის დედაქალაქია.

დემოგრაფია[რედაქტირება]

მოსახლეობის რაოდ.
წელი რაოდ.
1939 846,724
1940 930,000 +9.8%
1943 180,000 -80.6%
1959 1,104,334 +513.5%
1961 1,174,000 +6.3%
1979 2,144,000 +82.6%
1989 2,587,945 20.7%
2001 2,611,327 +0.9%
2005 2,660,401 +1.8%

კიევის მოსახლეობის 46.7% (1,219,000 ადამიანი) არის მამაკაცი, ხოლო 53.3% (1,393,000 ადამიანი) ქალი. კიევის ტერიტორიაზე ცხოვრობს 130 სხვადასხვა ეთნიკური ჯგუფის ხალხი, მათ შორის ყველაზე მეტნი არიან უკრაინელები – მთლიანი მოსახლეობის 82.2% (2,110,800 ადამიანი), შემდეგ მოდიან რუსები – 337,300 (13.1%), ებრაელები – 17,900 (0.7%), ბელარუსები – 16,500 (0.6%), პოლონელები – 6,900 (0.3%), სომხები – 4,900 (0.2%), აზერბაიჯანელები – 2,600 (0.1%), თათრები – 2,500 (0.1%), ქართველები – 2,400 (0.1%), მოლდაველები – 1,900 (0.1%). 1,069,700 მოსახლეს აქვს მიღებული უმაღლესი ან საშუალო განათლება. ეს მაჩვენებული 1989 წლიდან გაიზარდა 21.7%–ით. უკანასკნელი აღწერით, რომელიც ჩატარდა 2007 წელს, კიევის მოსახლეობა შეადგებს 2.7 მოსახლეს.

ტრანსპორტი[რედაქტირება]

კიევში მსხვილი სატრანსპორტო კვანძია, როგორც რკინიგზის, ასევე საგზათკეცილო; არის სამდინარო პორტი; საერთაშორისო აეროპორტი ბორისპოლში და ჟულიანის შიდა აეროპორტი.

ქალაქს ემსახურება მეტროპოლიტენი, რომელსაც სამი ხაზი აქვს, საერთო სიგრძით: 58,8 კილომეტრი. მგზავრებს 46 სადგური ემსახურება სამი გადასაჯდომი კვანძით კიევის ცენტრში. კიევის მეტროპოლიტენის ყველა სადგურს ფიჭური ოპერატორები უპრობლემოდ ფარავენ: «მტს», «კიევსტარი», «Life:)», «ბილაინი».

დაძმობილებული ქალაქები[რედაქტირება]

კიევი არის დაძმობილებული შემდეგ ქალაქებთან:

კლიმატი[რედაქტირება]

წლიური ამინდი — კიევი
თვე იან თებ მარ აპრ მაი ივნ ივლ აგვ სექ ოქტ ნოე დეკ წელი
რეკორდ. მაღალი °C (°F) 11.1 (52) 17.3 (63) 22.4 (72) 29.1 (84) 33.6 (92) 35.0 (95) 39.4 (103) 39.9 (104) 33.8 (93) 29.5 (85) 23.2 (74) 14.7 (58) 39.9 (104)
საშუალო მაღალი °C (°F) -2.9 (27) -1.7 (29) 3.6 (38) 12.6 (55) 20.3 (69) 23.5 (74) 25.3 (78) 24.4 (76) 19.3 (67) 12.0 (54) 4.1 (39) -0.8 (31) 11.7 (53)
საშუალო დაბალი °C (°F) -8.4 (17) -7.7 (18) -3.1 (26) 3.9 (39) 10.1 (50) 13.3 (56) 15.0 (59) 14.0 (57) 9.6 (49) 4.3 (40) -0.9 (30) -5.4 (22) 3.8 (39)
რეკორდ. დაბალი °C (°F) -31.1 (-24) -32.2 (-26) -24.9 (-13) -10.4 (13) -2.4 (28) 2.4 (36) 5.8 (42) 3.3 (38) -2.9 (27) -17.8 (0) -21.9 (-7) -30.0 (-22) -32.2 (-26)
ნალექი მმ (დუიმი) 47 (1.9) 46 (1.8) 39 (1.5) 49 (1.9) 53 (2.1) 73 (2.9) 88 (3.5) 69 (2.7) 47 (1.9) 35 (1.4) 51 (2) 52 (2) 649 (25.6)
წყარო: Pogoda.ru.net[11] 8.09.2007


სქოლიო[რედაქტირება]

  1. Leipzig - საერთაშორისო მეგობრობა. © 2009 Leipzig City Council, Office for European and International Affairs. წაკითხვის თარიღი: 2009-07-17.
  2. ანკარის მეტროპოლიტური მუნიციპალიტეტი: ანკარის დაძმობილებული ქალაქები. © 2007 Ankara Büyükşehir Belediyesi - Tüm Hakları Saklıdır. Kullanım Koşulları & Gizlilik.. წაკითხვის თარიღი: 2008-12-08.
  3. დაძმობილეული ქალაქები. პეკინის მუნიციპალური მმართველობა. წაკითხვის თარიღი: 2008-09-23.
  4. ბრატისლავა – ტყუპი ქალაქები. © 2003-2009 Bratislava-City.sk. წაკითხვის თარიღი: 2009-07-07.
  5. ედინბურგი – ტყუპი და პარტნიორი ქალაქებიs. © 2008 The City of Edinburgh Council, City Chambers, High Street, Edinburgh, EH1 1YJ Scotland. წაკითხვის თარიღი: 2008-12-21.
  6. Kraków otwarty na świat. www.krakow.pl. წაკითხვის თარიღი: 2009-07-19.
  7. მინსკის ტყუპი ქალაქები. © 2008 The department of protocol and international relations of Minsk City Executive Committee. წაკითხვის თარიღი: 2008-12-08.
  8. რიგას ტყუპი ქალაქები. Riga City Council. წაკითხვის თარიღი: 2009-07-27.
  9. დაძმობილებული ქალაქები: საერთაშორისო მეგობრობაs (PDF). ტირანას მუნიციპალიტეტი. www.tirana.gov.al. წაკითხვის თარიღი: 2009-06-23.
  10. თბილის მუნიციპალური პორტალი – დაძმობილებული ქალაქები (ინგლისური). © 2009 - თბილისის სითი ჰოლი. წაკითხვის თარიღი: 2009-06-16.
  11. Pogoda.ru.net (Russian). წაკითხვის თარიღი: September 8 2007.
მოძიებულია „http://ka.wikipedia.org/w/index.php?title=კიევი&oldid=2690789“-დან