დუბაის საამირო

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
(გადამისამართდა გვერდიდან დუბაი (საამირო))
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
Disambig-dark.svg სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ დუბაი (მრავალმნიშვნელოვანი).
საამირო
დუბაი
دبي
საათის ისრის მიხედვით ზემოდან: ჰორიზონტზე ბურჯ-ხალიფა, ბურჯ-ალ-არაბი; პალმა ჯუმეირასა და მსოფლიოს კუნძულების სატელიტური გამოსახულება; დუბაი მარინა და შეიხ ზაიდის გზა.
საათის ისრის მიხედვით ზემოდან: ჰორიზონტზე ბურჯ-ხალიფა, ბურჯ-ალ-არაბი; პალმა ჯუმეირასა და მსოფლიოს კუნძულების სატელიტური გამოსახულება; დუბაი მარინა და შეიხ ზაიდის გზა.
დროშა
დროშა
ქვეყანა არაბთა გაერთიანებული საამიროების დროშა არაბთა გაერთიანებული საამიროები
სტატუსი საამირო
საამირო დუბაი
კოორდინატები 24°57′ ჩ. გ. 55°20′ ა. გ. / 24.950° ჩ. გ. 55.333° ა. გ. / 24.950; 55.333
[[კონსტიტუციური მონარქია[1]]] მოჰამედ ალ მაკტუმი
ფართობი 4,114 კმ2 კმ²
მოსახლეობა 2,106,177 კაცი (2013)
ეროვნული
შემადგენლობა
53% ინდოელი
17% საამიროელი
13.3% პაკისტანელი
7.5% ბანგლადეშელი
2.5% ფილიპინელი
1.5% შრი-ლანკელი
0.3% ამერიკელი
5.7% სხვა ქვეყნებიდან
დროის სარტყელი UTC+4
ოფიციალური საიტი Dubai Emirate
Dubai Municipality ბმული

Dubai_in_United_Arab_Emirates.svg

Red pog.svg

დუბაი (არაბ. دبيّ‎‎‎, ტრანსლიტ.: დუბაიი) — არაბთა გაერთიანებული საამიროების ყველაზე მრავალრიცხოვანი ქალაქი და საამირო, აგრეთვე, ტერიტორიის სიდიდის მიხედვით, მეორე უდიდესი საამირო დედაქალაქ აბუ-დაბის შემდეგ.[2]

დუბაი მდებარეობს სპარსეთის ყურის სამხრეთ–აღმოსავლეთ სანაპიროზე და ერთ–ერთი იმ შვიდ ემირატთაგანია, რომლებიც ქვეყანას ადგენს. მხოლოდ აბუ-დაბი და დუბაი არის ის ორი ემირატი, რომელთაც საკანონმდებლო ხელისუფლებაში ეროვნული მნიშნელობის კრიტიკულ საკითხებზე აქვთ ვეტოს უფლება.[3] ქალაქი დუბაი ემირატის ჩრდილოეთ სანაპირო ზოლზეა განლაგებული და გადაჰყურებს დუბაი-შარჯა-აჯმანის მეტროპოლიტენის არეალს. დუბაი უმასპინძლებს World Expo 2020-ს.[4]

დუბაი მსოფლიოს წინაშე წარსდგა, როგორც გლობალური ქალაქი და ბიზნეს ცენტრი სპარსეთის ყურის რეგიონში.[5] ის არის, აგრეთვე, მთავარი სატრანსპორტო კვანძი როგორც მგზავრებისთვის, ასევე სატვირთო გემებისთვის. 1960–იან წლებამდე დუბაის ეკონომიკა ეფუძნებოდა წლიურ შემოსავლებს ვაჭრობიდან, უფრო მცირე მოცულობით, ნავთობის მოპოვების კონცესიებით, თუმცა ნავთობი 1966 წლამდე ჯერ კიდევ არ იყო აღმოჩენილი. ნავთობით მიღებული შემოსავლების ნაკადის ზრდა მხოლოდ 1969 წელს დაიწყო, რამაც, თავისთავად, ხელი შეუწყო ქალაქის ნაადრევ განვითერებას.[6] აქვე ისიც უნდა აღინიშნოს, რომ ნავთობის მარაგი შეზრუდულია, ხოლო წარმოებული პროდუქტის ხარისხი – დაბალი: დღესდღეობით საამიროების მთლიან შემოსავლებში ნავთობით მიღებული შემოსავალის პროცენტული წილი 5%–ზე ნაკლებია.[7] საამიროს აქვს დასავლურ სტილიზე მორგებული ბიზნეს მოდელი, რომელიც შემოსავლის მთავარ წყაროდ იყენებს ტურიზმს, ავიაციას, უძრავ ქონებას და სხვადასხვა ფინანსურ მომსახურებას.[8][9][10] დიდი ხანი არაა, რაც დუბაიმ მსოფლიოს ყურადღება მიიზიდა ბევრი ინოვაციური პროექტით – დიდი კონსტრუქციებითა თუ სხვადასხვა სპორტული ღონისძიებებით. ეს ქალაქი გახდა სიმბოლური თავისი ცათამბჯენებითა და მაღალსართულიანი შენობებით, განსაკუთრებით მსოფლიოში ყველაზე მაღლი შენობით – ბურჯ-ხალიფათი. დუბაი, აგრეთვე, გააკრიტიკეს დიდი მასშტაბით სამხრეთ აზიელი მუშახელის უფლებების დარღვევასთან დაკავშირებით.[11] დუბაის უძრავი ქონების საბაზრო ღირებულებამ ყველაზე დიდი გაუფასურება 2008–2009 წლებში განიცადა,[12] 2007–2008 წლების გლობალური კრიზისის კვალდაკვალ, თუმცა მეზობელი საამიროების დახმარებით თანდათან კვლავ აღიდგინა დაკარგული სადავეები.[13]

2012 წლის მონაცემებით, დუბაი ყველაზე ძვირადღირებულ ქალაქებს შორის 22–ე ადგილს იკავებს, ხოლო ახლო აღმოსავლეთში – პირველს.[14] 2014 წელს დუბაის სასტუმრო ოთახი შეფასებული იყო, როგორც მსოფლიოში ყველაზე ძვირი, ჟენევის შემდეგ.[15] დუბაი, აგრეთვე, ამერიკული საკონსულტაციო ფირმა Mercer-ის მიერ შეფასებულ იქნა, როგორც ერთ–ერთი ყველაზე კარგი ადგილი საცხოვრებლად ახლო აღმოსავლეთში.[16]

ეტიმოლოგია[რედაქტირება]

სიტყვა დუბაის წარმოწობის შესახებ ბევრი ვარაუდი არსებობს. ერთ–ერთი მათგანის მიხედვით, სიტყვა დუბაი გამოიყებონებოდა ღია ბაზრის აღსაღნიშნად.[17] სხვა თეორიის მიხედვით, სახელი მომდინარეობს სიტყვა „ფულის“ მნიშვნელობიდან, რადგან დუბაის მაცხოვრებლები წარმატებული სავაჭრო ადგილმდებარეობის გამო ყოველთვის მდიდარ ადამიანებად ითვლებოდნენ. ერთ არაბულ ანდაზაში ვხვდებით სიტყვა „დაბა დუბაის“ (არაბ. دبا دبي‎‎), რაც იმას ნიშნავს, რომ "ისინი მოვიდნენ ბევრი ფულით".[18] საამიროების ისტორიისა და კუნტურის მეცნიერის, ფედელ ჰენდალის, აზრით, სიტყვა დუბაი შეიძლება წამოსულიყო სიტყვა დაბას (არაბ. دبا‎‎) მნიშვნელობიდან (წარსულში ნაწარმოები იადუბიდან (არაბ. يدب‎‎), რაც ნიშნავს „ტლანქ მოძრაობას“), რომელიც დუბაის ყურის შიდა ნელი ნაკადის აღსაღნიშნად გამოიყენებოდა. იმავე სიტყვას იყენებს პოეტი და მეცნიერი აჰმად მოჰამედ ობეიდი, მაგრამ მისი თქმით, ეს სიტყვა ნიშნავდა „ჩვილ კალიას“ იმის გამო, რომ აქ ადამიანთა დასახლებამდე ხელსახრელი ბუნებრივი პირობები იყო კალიების არსებობისთვის. [19]

ისტორია[რედაქტირება]

მიუხედავად იმისა, რომ აღმოჩენილია ქვის იარაღები, ინფორმაცია გვაქვს მხოლოდ რამდენიმე დასახლებაზე და ჯერ კიდევ ცოტაა ცნობილი საამიროების ადრეული მკვიდრი მოსახლეობის შესახებ.[20] ბევრი ძველი ქალაქის არეალი წარმოადგენდა სავაჭრო ცენტრს აღმოსავლურ და დასავლურ სამყაროებს შორის. Dubai Internet City-ის მახლობლად კანალიზაციის მილების გაყვანის დროს აღმოაჩინეს ძველი მანგოს ჭაობის ნაშთები, რომელიც ძვ.წ. 7000 წლით თარიღდება. ეს ზონა დაახლოებით 5000 წლის წინ ქვიშით დაიფარა სანაპიროს უკან – ხმელეთის შიდა რაიონებისკენ დახევის გამო და მიიღო ისეთი ფორმა, როგორიც ამჟამად აქვს ქალაქის სანაპირო ზოლს.[20][21] აგრეთვე, აღმოჩენილია ახ.წ. მესამე–მეოთხე საუკუნით დათარიღებული წინაისლამური ხანის კერამიკული ნაკეთობები.[22] რეგიონში ისლამის გამოჩენამდე, ადგილობრივი მოსახლეობა თაყვანს სცემდა ბაჯირს (ან ბაჯარს).[22] ისლამის გავრცელების შემდეგ აღმოსავლურმა ისლამურმა სამყარომ ომაიანთა დინასტიის ერთ–ერთი ხალიფას მეთაურობით ხელში ჩაიგდო სამხრეთ–აღმოსავლეთ არაბეთი და განდევნა სასანიანები. ამას მოწმობს ისიც, რომ დუბაის მუზეუმის მიერ ჯუმეირას რეგიონში ჩატარებული არქეოლოგიური გათხრების შედეგად აღმოჩენილ იქნა ომაიანთა დინასტიის დროინდელი რამდენიმე რელიკვია.[23]

პირველი ჩანაწერები, რომელშიც დუბაი მოიხსენიება, გვხვდება 1095 წელს არაბი ანდალუსიანელი გეოგრაფის, აბდულა აბუ ალ-ბაქრის, გეოგრაფიის წიგნში. 1580 წელს ამ ადგილს მარგალიტებით მოვაჭრე ვენეციელი გასპერო ბალბი ესტუმრება, რომელიც დუბაის მოიხსენიებს თავისი მარგალიტების ინდუსტრიით.[23]

არსებობს მოსაზრება, რომ დუბაი ერთ–ერთი თევზმჭერი სოფელი იყო, რომელიც მე–18 საუკუნის ადრეულ წლებში დაარსდა[24] და ჯერ კიდევ 1822 წლისთვის დაახლოებით 7–8 ათასი ბინადარისგან შემდგარი ქალაქი იყო, რომლის ძირითადი მოსახლენი ბანი იასის ტომელები იყვნენ და ემორჩილებოდნენ აბუ-დაბის ხალიფა ტანუნს.[25]

1833 წელს, ტომობრივი დაპირისპირების კვალდაკვალ, აბუ–დაბის გამოეყო ალ–ბუ ფასალას ტომი და კომპაქტურად დასახლდა დღევანდელი დუბაის ტერიტორიაზე. აბუ–დაბიდან ამ გადასახლებას სათავეში ჩაუდგნენ უბეიდ ბინ საიდი და მაკტუმ ბინ ბუტი, რომლებიც შემდგომ ერთობლივად მართავდნენ დუბაის, სანამ 1836 წელს უბეიდი არ გარდაიცვალა, რომლის შემდეგ მაკტუნმა თავისი საგვარეულოს დინასტია ჩამოაყალიბა.[24]

1853 წელს დუბაიმ ხელშეკრულებით ომანთან ხელი მოაწერა „მუდმივ საზღვაო ზავს“ და მის მსგავსად შეუერთდა განსაკუთრებულ შეთანხმებას, რომლის თანახმადაც 1892 წელს საამიროს დაცვაზე პასუხისმგებლობა დიდმა ბრიტანეთმა აიღო.

მე–19 საუკუნეში დუბაის ორი დიდი კატასტროფა დაატყდა თავს. 1841 წელს ბურ-დუბაის რაიონში ყვავილის ეპიდემიამ იფეთქა და ადგილობრივი მოსახლეობა აიძულა აღმოსავლეთით, დეირაში, გადასახლებულიყო. შემდეგ, 1894 წელს, დეირაში გაჩნდა ხანძრი, რომელმაც გადაწვა სახლების უმრავლესობა და თითქმის მთელი ქალაქი.[26] მიუხედავად ამისა, ქალაქის ხელსაყრელი გეოგრაფიული მდებარეობა კვლავ იზიდავდა უამრავ ვაჭარს რეგიონის ფარგლებში. დუბაის ემირი მაქსიმალურად ცდილობდა, რაც შეიძლება მეტი უცხოელი ვაჭარი მოეზიდა. მან შეამცირა სავაჭრო გადასახადები, რამაც უამრავი ვაჭარი წამოიტყუა შარჯასა და ბანდარ ლენგედან, რომლებიც იმ დროისთვის მთავარ სავაჭრო კვანძებად ითვლებოდა. სპარსელ ვაჭრებს დუბაიში მოსახვედრად სპარსეთის ყურის სანაპიროს გავლა უხდებოდათ. ისინი აქ ჩამოდიოდნენ და თანდათან სახლდებოდნენ. მათ გააგრძელეს ლინგასთან ვაჭრობა, თუმცა აქვე ამზადებდნენ იალქნიან გემებს და დღევანდელი დუბაის ყურის ადგილას თავიანთ დასახლებას ქმნიდნენ, რომელსაც შემდეგ, სამხრეთ სპარსეთის ერთ–ერთი რეგიონის დარად, ბასტაკია უწოდეს.[26][27]

დუბაი ნავთობის ხანამდე[რედაქტირება]

დუბაის გეოგრაფიული სიახლოვე ირანთან მის სავაჭრო ადგილმდებარეობას უფრო მნიშვნელოვანს ხდის. ქალაქი დუბაი იყო მნიშვნელოვანი ნავსადგური უცხოელი ვაჭრებისთვის. ძირითადად, ესენი იყვნენ ირანელები, რომელთა დიდი ნაწილი საბოლოოდ აქ დასახლდა. მე–20 საუკუნის დასაწყისისთვის ის უკვე ერთ–ერთი მნიშვნელოვანი ნავსადგური იყო.[28] დუბაი ასევე ცნობილი იყო მარგალიტების ექსპორტით, რომელიც ძირითადად 1930–იან წლებამდე ხორციელდებოდა. 1930–იან წლებში მარგალიტებით ვაჭრობა და თავად მარგალიტების კულტურული ინოვაცია გამოუსწორებლად დააზიანა დიდმა დეპრესიამ. მარგალიტების მრეწველობის კრახის შემდეგ დუბაი ღრმა დეპრესიაში ჩავარდა: მოსახლეობის ნაწილი შიმშილით დაიხოცა და ზოგიც სპარსეთის ყურის სხვა რეგიონში გადასახლდა.[20]

ალ-რასის უბანი დეირაში, 1960–იანი წლების დუბაი

დაარსების დღიდან დუბაის ქიშპი ჰქონდა აბუ-დაბისთან. 1947 წელს მათ შორის ჩრდილოეთ სეტორის სასაზღვრო კონფლიქტი საბოლოოდ ომში გადაიზარდა.[29] ბრიტანული სასამართლოს ჩარევითა და რას-ჰაისანის სამხრეთ-აღმოსავლეთ სანაპიროს გასწვრივ ბუფერული საზღვრის შექმნით, საომარი მოქმედებები დროებით შეწყდა.[30]

ნავთობის უქონლობის მიუხედავად, დუბას 1948 წლიდან უკვე ჰყავდა მმართველი, შეიხ რაშიდ ბინ საიდ ალ-მაკტუმი, რომელიც სავაჭრო საქმიანობიდან მიღებულ შემოსავალს ინფრასტრუქტურის განვითარებისთვის იყენებდა. დუბაიში პირველი ელექტროენერგია, მობილური მომსახურება და აეროპორტი სწორედ 1950-იან წლებში დაფუძნდა. აგრეთვე, 1959 წელს აშენდა საამიროს პირველი სასტუმრო the Airlines Hotel, რომელსაც 1968 წელს მოყვა the Ambassador და Carlton Hotel.[31]

1961 წლის 7 აპრილს დუბაიში აგებული ბრიტანული დროშის ლაინერი MV Dara, რომელიც 5 ათას ტონას იწონიდა და მიმოსვლა ჰქონდა ბასრასთან, ქუვეითსა და ბომბეისთან, მოექცა დუბაის უჩვეულოდ ძლიერი ქარის ზონაში. მეორე დღეს დილაადრიან უმ-ელ-კაივაინის აბობოქრებულ ზღვაში მეორე კლასის კაბინა აბეთქებამ გამოგლიჯა და ცეცხლი გაჩნდა. კაპიტანმა გემის დატოვების ბრძანება გასცა, მაგრამ ორი მაშველი გემი გადაბრუნდა და ამ დროს მეორე აფეთქებაც მოხდა. დუბაის, შარჯას, აჯმანისა და უმ-ელ-კაივაინის ფლოტილიის პატარა ნავებით ამოიყვანეს გადარჩენილები, თუმცა ამ კატასტროფას სულ 238 სიცოცხლე შეეწირა.

1962 წელს ბრიტანეთის პოლიტიკურმა წარმომადგენლებმა დუბაიში აღნიშნეს, რომე „ბევრი ახალი სახლის, საოფისე კვარტლებისა და ბინების მშენებლობა მიმდინარეობს... უფრო მეტი და მეტი ევროპული და არაბული ფირმა იხსნება, რაც მომავალს კიდევ უფრო ნათელს ხდის.“[31]

ასფალტის ასაფრენი ბილიკი 1965 წელს აშენდა და დაიწყო როგორც რეგიონალური, ისე შორ მანძილზე გადაზიდვები. 1970 წელს აშენდა ახალი ტერმინალი, რომელიც დუბაიში პირველ უბაჟო მაღაზიებს შეიცავდა.[32]

ნავთობის ხანა[რედაქტირება]

რამდენიმე წლიანი ძიების შემდეგ, მეზობელ აბუ-დაბიში დიდი აღმოჩენების კვალდაკვალ, 1996 წელს ნავთობი საბოლოოდ დუბაის ტერიტორიულ წყლებშიც აღმოაჩინეს, თუმცა ბევრად უფრო მცირე რაოდენობით. პირველ საბადოს დაერქვა „კარგი ბედი“ ან „ფატეჰი“, რაც წარმატებას, გამარჯვებას ნიშნავს. შედეგად, საამიროს საერთაშორისო ნავთობკომპანიებთან დათმობებზე წასვლა მოუხდა. დაიწყო უცხოელი მუშების მასობრივი შემოდინება, განსაკუთრებით ინდოელების და პაკისტანელების. 1968 წლიდან 1975 წლამდე ქალაქის მოსახლეობის ზრდამ 300%–ს გადააჭარბა.[33]

ნაწილი ინფრასტრუქტურისა, რომელსაც ფატეჰის საბადოდან ნავთობი უნდა ამოეტუმბა და ტრანსპორტირება გაეკეთებინა, განთავსდა ჯებელ-ალის სანაპიროს შელფზე დუბაის არეალში. აგრეთვე, სანამ სანაპიროზე მათი შედუღება, გათხრითი სამუშაოები და ბოლოს, კონსტრუქციის ზღვაში შეცურება და ფატეჰის საბადოს ფსკერზე ჩაშვება მიმდინარეობდა, აშენდა 50,000 გალონი ტევადობის სამარაგო ავზები, რომელიც ადგილობრივად ცნობილია როგორც „კაზანსი“.[34] ყოველივე ეს დააპროექტა და ააშენა Chicago Bridge and Iron Company–მ, რომელმაც სანაპიროს მშობლიური სახელი (Chicago Beach) დაარქვა. დღევანდელი სახელი მან 1997 წელს მიიღო, როდესაც Chicago Beach Hotel Jumeirah Beach Hotel–მა ჩაანაცვლა.

დუბაი უკვე შევიდა ზრდისა და განვითარების პერიოდში. 1969 წლიდან ნავთობის შემოსავლების შემოდინებამ შეიხ რასისდს საშუალება, მისცა მიეხედა შენობების ინფრასტრუქტურისთვის და გადასულიყო მრავალმხრივ სავაჭრო ეკონომიკაზე, სანამ შეზღუდული მარაგი ამოიწურებოდა. 1990 წელს მშპ–ში ნავთობით მიღებული შემოსავლების წილი 24% იყო, 2004 წლისთვის კი ეს მაჩვენებელი 7%–მდე შემცირდა.[6]

კრიტიკულად, ყველაზე მნიშვნელოვანი პროექტი, რომელიც შეიხ რასიდმა ნავთობის შემოსავლებით წამოიწყო, პორტ-რაშიდის მშენებლობა იყო. ღრმა წყლის თავისუფალი პორტი ბრიტანულმა კომპანია Halcrow–მ დააპროექტა. თავიდან განზრახული იყო, რომ პორტი ოთხ–ნავსადგურიანი უნდა ყოფილიყო, თუმცა მშენებლობის მიმდინარეობისას მისი რაოდენობა 16–მდე გაიზარდა. ის ახალი შესაძლებლობა გახდა ტვირთის მასობრივად გადაზიდვებისა, რის გამოც მან მალევე მოიპოვა დიდი წარმატება. პორტი ოფიციალურად გაიხსნა 1972 წლის 5 ოქტომბერს, თუმცა მისი თითოელი ნავსადგური აშენებისთანავე შევიდა მოქმედებაში. პორტ-რაშიდი 1975 განივრცო, როდესაც მას დამატებითი 35 ადგილი დაამატეს, თუმცა მოგვიანებით უფრო დიდი - ჯებელ-ალის ნავსადგური ააშენეს.[6]

გაერთიანების აქტი[რედაქტირება]

დუბაი ხელშეკრულებით ომანთან ერთად უკვე დიდი ხანია ბრიტანეთის პროტექტორატის ქვეშაა, რომელიც ზრუნავს მის საგარეო პოლიტიკასა და თავდაცვაზე, ასევე აგვარებს საქმეებს აღმოსავლეთ სპარსეთის ყურის მმართველებს შორის.

სქოლიო[რედაქტირება]

  1. UAE Constitution. Helplinelaw.com. წაკითხვის თარიღი: 21 July 2008.
  2. United Arab Emirates: metropolitan areas. World-gazetteer.com. წაკითხვის თარიღი: 31 July 2009.
  3. The Government and Politics of the Middle East and North Africa. D Long, B Reich. p.157
  4. Where is Dubai and Dubai city?. Thatsdubai.com (2007-06-14). წაკითხვის თარიღი: 2013-03-12.
  5. The 2008 Global Cities Index. Foreign Policy (15 October 2008). წაკითხვის თარიღი: 20 April 2010.
  6. 6.0 6.1 6.2 Sampler & Eigner (2008). Sand to Silicon. UAE: Motivate, გვ. 11. ISBN 9781860632549. 
  7. DiPaola, Anthony. “Dubai gets 2% GDP from oil“, Bloomberg, 2010-09-28. წაკითხვის თარიღი: September 2014. 
  8. Oil share dips in Dubai GDP AMEInfo (9 June 2007) Retrieved on 15 October 2007.
  9. Dubai economy set to treble by 2015 ArabianBusiness.com (3 February 2007) Retrieved on 15 October 2007.
  10. Dubai diversifies out of oil. AMEInfo (7 September 2005). წაკითხვის თარიღი: 12 August 2008.
  11. Mike Davis (2006) Fear and Money in Dubai, New Left Review 41, pp. 47–68
  12. Job losses hasten property decline in Dubai but medium-long term outlook upbeat. Propertywire.com (3 December 2008). წაკითხვის თარიღი: 14 July 2009.
  13. Dubai witnessed stable financial recovery - report. Arabiangazette.com (2012-06-28). წაკითხვის თარიღი: 2013-03-12.
  14. Lucy Barnard. (2013-03-06)Cost of living in Dubai rising rapidly - The National. Thenational.ae. წაკითხვის თარიღი: 2013-03-12.
  15. Dubai second-most expensive city to stay in, report says. წაკითხვის თარიღი: 30 September 2014.
  16. Gillian Duncan. (2013-03-08)Abu Dhabi and Dubai are best places to live in the Middle East, survey says - The National. Thenational.ae. წაკითხვის თარიღი: 2013-03-12.
  17. Alkaabi, Alyazya (July 2011). „{{{title}}}“ (Arabic). Al Jundi 444. 
  18. Old Dubai. წაკითხვის თარიღი: 24 January 2014.
  19. How Did Dubai, Abu Dhabi and other Cities Get Their Names? Experts Reveal All (30 March 2007). წაკითხვის თარიღი: 24 January 2014.
  20. 20.0 20.1 20.2 History and Traditions of the UAE (PDF). წაკითხვის თარიღი: 31 July 2009.
  21. The old ... turned new. Travel & Culture (25 October 2001). წაკითხვის თარიღი: 15 March 2008.
  22. 22.0 22.1 Ibrahim Al Abed, Peter Hellyer (2001). United Arab Emirates: A perspective. Trident Press. ISBN 978-1-900724-47-0. წაკითხვის თარიღი: 31 July 2009. 
  23. 23.0 23.1 The Coming of Islam and the Islamic Period in the UAE. King, Geoffrey R. (PDF). წაკითხვის თარიღი: 2013-04-20.
  24. 24.0 24.1 Heard-Bey, Frauke (1990). From Trucial States to United Arab Emirates. UK: Longman, გვ. 238. ISBN 0582277280. 
  25. Schofield, R (1990). Islands and Maritime Boundaries of the Gulf 1798–1960. UK: Archive Editions, გვ. 545. ISBN 9781852072759. 
  26. 26.0 26.1 Modernity and tradition in Dubai architecture. Karim, Luiza. Alshindagah.com. წაკითხვის თარიღი: 31 July 2009.
  27. Davidson, Christopher, The Emirates of Abu Dhabi and Dubai: Contrasting Roles in the International System. March 2007.
  28. "Dubayy". Encyclopædia Britannica. 2008
  29. The UAE: Internal Boundaries And The Boundary With Oman. Archived Editions. Walker, J. Archiveeditions.co.uk (1969-02-18). წაკითხვის თარიღი: 2013-04-20.
  30. The Middle East and North Africa. Schofield, C. p 175
  31. 31.0 31.1 Wilson, Graeme (1999). Father of Dubai. UAE: Media Prima, გვ. 126. ISBN 9789948856450. 
  32. Wilson, Graeme (2008). Fly Buy Dubai. UAE: Media Prima, გვ. 58. ISBN 9789948859437. 
  33. Historic population statistics (PDF). წაკითხვის თარიღი: 31 July 2009.
  34. Chapman, Len. How Chicago Beach got its name...then lost it!. წაკითხვის თარიღი: September 2014.