ჯაზი

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
ჯაზი
ჟანრობრივი წარმომავლობა: ბლუზი
ხალხური მუსიკა
ამერიკული მარში
რეგტაიმი
კულტურული წარმომავლობა: 1910-იანი წლები, ნიუ-ორლეანი
დამახასიათებელი ინსტრუმენტები: საქსოფონი
კლარნეტი
ბას-გიტარა
კონტრაბასი
ფლეიტა
ვიბრაფონი
საყვირი
ფორტეპიანო
გიტარა
ბანჯო
ტუბა
ვოკალი
ტრომბონი
როუდსის ფორტეპიანო
დასარტყმელი საკრავები
მეინსტრიმული პოპულარობა: 1920-იანები–1970-იანები
ქვეჟანრები
ავანგარდული ჯაზი
ბიბოპი
ბიგ ბენდი
კამერული ჯაზი
კონტინენტური ჯაზი
ქულ-ჯაზი
თავისუფალი ჯაზი
ბოშური ჯაზი
ჰარდ-ბოპი
ლათინური ჯაზი
მეინსტრიმული ჯაზი
M-Base
ნეო-ბოპ ჯაზი
ორკესტრული ჯაზი
პოსტ-ბოპი
სოულ-ჯაზი
სტრაიდი
სვინგი
მესამე ტალღა
ტრადიციული ჯაზი
ტრადიციული პოპ-მუსიკა
ვოკალური ჯაზი
აღრეული ჟანრები
ეისიდ ჯაზი
აფრობითი
ბლუგრასი
ბოსა-ნოვა
კროსოვერ ჯაზი
დენსბენდი
ფოლკ-ჯაზი
თავისუფალი ფანკი
ჰამპპა
ინდო-ჯაზი
ჯემ-ბენდი
ჯაზკორი
ჯაზ-ფანკი
ჯაზ-ფიუჟენი
ჯაზ-რეპი
კუელა
მამბო
მანილა საუნდი
ნიუ-ჯაზი
ნეო-სოული
პანკ-ჯაზი
შიბუია-კეი
სკა-ჯაზი
სმუზ-ჯაზი
სვინგის აღორძინება
მსოფლიო ფიუჟენი
სხვა თემები
ჯაზ-სტანდარტი
ჯაზი (სიტყვა)
ჯაზური კლუბები

ჯაზი (ინგლ. Jazz) ორიგინალური ამერიკული მუსიკალური ხელოვნების ფორმაა, რომელიც ადრეულ 1920-იან წლებში ნიუ-ორლეანში გაჩნდა; ეფუძნება დასავლეთის მუსკიკალურ ტექნიკასა და თეორიას და მის განვითარებაში უდიდესი წვლილი მიუძღვის აფრო-ამერიკელთა კულტურულ ტრადიციებს. ჯაზისთვის დამახასიათებელია რბილი ნოტები, სინკოპაცია, სვინგი, პოლირითმია და იმპროვიზაცია. ჯაზს ხშირად „ამერიკის კლასიკურ მუსიკად“ მოიხსენიებენ.

მიმოხილვა[რედაქტირება]

ჯაზი, როგორც მუსიკალური მიმდინარეობა, შეიქმნა დასავლეთ აფრიკული (ტუნისი) და ვესტერნული მუსიკალური ტრადიციების, ბლუზისა და რეგთაიმის, „ახალი ინგლისური“ რელიგიური ჰიმნების, ჩრდილო ამერიკული ფოლკლორის (ჰილიბილი) და ევროპული „მარშინგ ბენდების“ მუსიკის ურთიერთშერწყმის საფუძველზე.

მე-20 საუკუნის დასაწყისში, აფრო-ამერიკულ საზოგადოებაში დამკვიდრების შემდეგ, ჯაზი 20-იან წლებში უკვე გავლენას ახდენს მუსიკის სხვა ჟანრებზეც.

ჯაზი აღმოცენდა ბლუზზე, რომელიც დასავლეთ აფრიკული კულტურისა და ტრადიციების საფუძველზე ჩამოყალიბდა და რომელსაც საფუძველი დაუდო გათავისუფლებულმა აფრიკელმა მონებმა სამხრეთ ამერიკაში. ჯაზ მუსიკოსი ვინთონ მარსალისი (ინგლ. Wynton Marsalis) აღნიშნავდა: „ჯაზი შავკანიანთა უცნაური გამოგონებაა...“

მარშინგ და საცეკვაო ბენდების ინსტრუმენტები მე-20 საუკუნის დასაწყისში ჯაზური მუსიკის წამყვან ინსტრუმენტებად იქცნენ.

ჯაზის ფესვები[რედაქტირება]

საერთოდ პირველი ჯაზ-მუსიკა აფრო-ამერიკელების მიერ იქნა დაკრული ნიუ–ორლეანში. ბადი ბოლდენი (ინგლ. Buddy Bolden) უკრავდა კორნეტზე და ძირითადად ეს კაცი ითვლება პირველ ნამდვილ ჯაზ მუსიკოსად. ასევე იყვნენ ფრედი კეპარდი (ინგლ. Freddie Keppard), კლარენს ვილიამსი (ინგლ. Clarence Williams) და სხვები. ეს მუსიკოსები ხალხის უმრავლესობისათვის უცნობია, თუმცა მათი იდეები ჯერ კიდევ ახდენენ ზეგავლენას იმაზე, თუ როგორ იკვრება დღესდღეობით ჯაზი.

მეორე ტალღა ჯაზმენებისა იყო ჯო ოლივერი (ინგლ. Joe Oliver), ჯელი როლ მარტონი (ინგლ. Jelly Roll Morton) და სხვები. ამ მუსიკოსებმა ჩამოაყალიბეს საკუთარი ბენდები, გააუმჯობესეს და გაართულეს შესრულების ტექნიკა და მეტი წარმატებაც მლოიპოვეს. ამ პერიოდის მუსიკა ცნობილია, როგორც „Hot Jazz“ (მხურვალე ჯაზი), არანორმალურად სწრაფი ტემპების გამო.

ჯო ოლივერმა ნიუ ორლეანში აღამოაჩინა ახალგაზრდა კორნეტისტი, სახელად ლუის არმსტრონგი (ინგლ. Louis Armstrong). მალე ის ერთერთ ყველაზე წარმატებულ და აღიარებულ მუსიკოსად იქცა მსოფლიოში. ამ ჯაზმენების მუსიკა ყოველთვის პატივისცემის ღირსია.

ჯაზის ტრადიციული ინსტრუმენტებია: საქსოფონი - საყვირი - ტრომბონი - კლარნეტი - ფორტეპიანო - გიტარა - კონტრაბასი - ბას გიტარა - დასარტყმელი საკრავები

იხილეთ აგრეთვე[რედაქტირება]

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება]

მოძიებულია „http://ka.wikipedia.org/w/index.php?title=ჯაზი&oldid=2785425“-დან