უზბეკეთი

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
უზბეკეთის რესპუბლიკა
O‘zbekiston Respublikasi
უზბეკეთი
უზბეკეთის
ჰიმნი: უზბეკეთის რესპუბლიკის ეროვნული ჰიმნი
დედაქალაქი
(და უდიდესი ქალაქი)
ტაშკენტი
41°16′ ჩ. გ. 69°13′ ა. გ. / 41.267° ჩ. გ. 69.217° ა. გ. / 41.267; 69.217
ოფიციალური ენა(ები) უზბეკური
მთავრობა რესპუბლიკა
 -  პრეზიდენტი ისლამ კარიმოვი
 -  პრ.-მინისტრი შავკატ მირზაევი
ფართობი
 -  სულ 447,400 კმ2 (56-ე)
 -  წყალი (%) 4.9
მოსახლეობა
 -  2005 შეფასებით 26,593,000 (44-ე)
 -  სიმჭიდროვე 59 ად კაცი/კმ2 (136-ე)
მშპ (მუპ) 2005 შეფასებით
 -  სულ $50.395 მილიარდი (74-ე)
 -  ერთ მოსახლეზე $2,283 (145-ე)
აგი (2007) 0.702 (საშუალო) (113-ე)
ვალუტა სომი (UZS)
დროის სარტყელი (UTC +5სთ.)
 -  ზაფხულის (DST) (UTC +5სთ.) (UTC)
ქვეყნის კოდი UZB
Internet TLD .uz
სატელეფონო კოდი 998

სახელწოდება[რედაქტირება]

  • ოფიციალური: უზბეკეთის რესპუბლიკა.
  • ეროვნული: Ozbekiston Respublikasi.

გეოგრაფია[რედაქტირება]

უზბეკეთის რესპუბლიკა

ქვეყანა მდებარეობს ცენტრალურ აზიაში. მისი მოსაზღვრე ქვეყნებია: ყაზახეთი, ყირგიზეთი, ტაჯიკეთი, ავღანეთი, თურქმენეთი. ფართობი - 447.400 კვ.კმ. ტერიტორიის მხოლოდ 10%-ია სოფლის მეურნეობისათვის გამოსადეგი. მთავარი მდინარეებია სირდარია, ამუდარია და ზარაფშანი. აქ მდებარეობს არალის ზღვის სამხრეთი ნაწილი. უზბეკეთი არის ერთ-ერთი იმ ორი ქვეყნიდან (მეორე ლიხტენშტეინია), რომელსაც არა აქვს ზღვაზე გასასვლელი არც უშუალოდ, არც მოსაზღვრე ქვეყნების მხრივ.

სახელმწიფო[რედაქტირება]

  • სახელმწიფო სისტემა - განვითარებადი დემოკრატია.
  • სახელმწიფოს მეთაური - პრეზიდენტი ისლამ ქარიმოვი (1990 წლიდან).
  • საკანონმდებლო ორგანო - ერთპალატიანი პარლამენტი (250 წევრი).

ტერიტორიული მოწყობა[რედაქტირება]

ქვეყნის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულებია: 12 რეგიონი (viloyat), 1 რესპუბლიკა (respublika – ყარაყალპაკეთის რესპუბლიკა) და 1 ქალაქი (shahar – ტაშკენტი).

დემოგრაფია[რედაქტირება]

ეკონომიკა[რედაქტირება]

ტაშკენტი

უზბეკეთი მდიდარია მინერალური რესურსებით - ბუნებრივი აირი, ნავთი, ქვანახშირი, ოქრო, ურანი, ვერცხლი, სპილენძი, ტყვია და თუთია, ვოლფრამი, მოლიბდენი. იგი ამჟამად სიდიდით ბამბის მე-3 ექსპორტიორია მსოფლიოში. მის საექსპორტო კალათაში მნიშვნელოვანია გაზი, ოქრო, ქიმიკატები, ასევე კვების პროდუქტები, ლითონები, საფეიქრო ნაწარმი. ეროვნული ვალუტა - სუმი (UZS);

უახლესი ისტორია[რედაქტირება]

1991 წელს გამოცხადდა უზბეკეთის დამოუკიდებლობა. იგი არის დსთ-ს, სუუამის და სხვა რეგიონული და საფინანსო ორგანიზაციების წევრი.

კულტურა[რედაქტირება]

  • არქიტექტურა: იჩან-ყალა, ბუხარის და შაჰრისიაბზის ისტორიული ცენტრები, სამარყანდი;
  • ლიტერატურა: უზბეკურ-ყაზახური ეპოსი - ალფამიში (XIX-XX სს.).