ლიბანი

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
Disambig-dark.svg სიტყვას „ლიბანი“ აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ ლიბანი (მრავალმნიშვნელოვანი).
ლიბანის რესპუბლიკა
الجمهورية,اللبنانية
ლიბანი
ლიბანის
დროშა გერბი
დევიზი: كلنا للوطن للعلى للعلم
ჰიმნი: Kulluna lil-watan lil 'ula lil-'alam
დედაქალაქი
(და უდიდესი ქალაქი)
ბეირუთი
33°54′ ჩ. გ. 35°32′ ა. გ. / 33.900° ჩ. გ. 35.533° ა. გ. / 33.900; 35.533
ოფიციალური ენა არაბული
მთავრობა რესპუბლიკა
 -  პრეზიდენტი მიშელ აუნი
 -  პრ.-მინისტრი საად ჰარირი
ფართობი
 -  სულ 10 452 კმ2 (166-ე)
 -  წყალი (%) 1.6
მოსახლეობა
 -  2008 შეფასებით 4 196 453 (125-ე)
 -  სიმჭიდროვე 358 კაცი/კმ2 (26-ე)
მშპ (მუპ) 2006 შეფასებით
 -  სულ $21.45 მილიარდი (103-ე)
 -  ერთ მოსახლეზე $6100 (90-ე)
აგი (2007) 0.772 (საშუალო) (88-ე)
ვალუტა ლიბანური ფუნტი (LBP)
დროის სარტყელი UTC+02:00
 -  ზაფხულის (DST) UTC+03:00 (UTC)
ქვეყნის კოდი LBN
Internet TLD .lb
სატელეფონო კოდი 961

ლიბანი (არაბ. لبنان‎‎) ოფიციალური სახელწოდება ლიბანის რესპუბლიკა (არაბ. الجمهورية اللبنانية‎‎) — ქვეყანა დასავლეთ აზიაში, ხმელთაშუა ზღვის აღმოსავლეთ სანაპიროზე. ჩრდილოეთით და აღმოსავლეთით მას ესაზღვრება სირია, ხოლო სამხრეთით ისრაელი. მისმა მდებარეობამ ხმელთაშუა ზღვისპირეთსა და არაბულ სამყაროს შორის განაპირობა მისი მდიდარი ისტორია, კულტურული იდენტობა, რელიგიური და ეთნიკური მრავალფეროვნება.

ოსმალეთის იმპერიის დაშლისა და პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ ლიბანი გახდა საფრანგეთის სამანდატო ტერიტორია. 1943 წელს ლიბანმა დამოუკიდებლობა გამოაცხადა და საფრანგეთის ჯარებმა ქვეყნის ტერიტორია 1946 წელს დატოვეს.

1975-1990 წლების სამოქალაქო ომამდე ლიბანი სწრაფად განვითარებადი ქვეყანა იყო, წარმოადგენდა არაბული სამყაროს ფინანსურ და საბანკო დედაქალაქს, რისთვისაც მას „ახლო აღმოსავლეთის შვეიცარიასაც“ კი უწოდებდნენ. ლიბანი პოპულარულია ასევე ტურისტებს შორისაც. ომის დასრულების შემდეგ დაიწყო ეკონომიკის რეკონსტრუქცია.

სახელწოდება[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ქვეყნის ოფიციალური სახელწოდებაა ლიბანის რესპუბლიკა არაბულად لبنان (Al Jumhuriyah al Lubnaniyah). სახელი სავარაუდოდ მომდინარეობს არამეული laban-ისგან, რაც „თეთრ მთებს“ ნიშნავს.

ისტორია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

პრინცი ბეშირ II "დიდი", ლიბანის ამირა 1788 - 1840 წლებში

1943 წლამდე ლიბანი საფრანგეთის მმართველობის ქვეშ იყო. მოსახლეობის რთულმა ეთნო-რელიგიურმა შემადგენლობამ განაპირობა თავისებური პოლიტიკური სისტემის არსებობა. ქვეყნის დამოუკიდებლობის გამოცხადებისას მიიღეს ეროვნული ქარტია, რომლის თანახმად ქვეყნის პრეზიდენტი უნდა ყოფილიყო ქრისტიანი მარონიტი, პრემიერ-მინისტრი - მუსლიმი სუნიტი, ხოლო პარლამენტის თავმჯდომარე - მუსლიმი შიიტი. ეს შეთანხმება ეფუძნებოდა პირველი აღწერის შედეგებს, რომლის მიხედვითაც ქრისტიანები შეადგენდნენ მთელი მოსახლეობის 60 %-ს. მას შემდეგ აღწერა აღარ ჩატარებულა, რელიგიური შემადგენლობა კი სავარაუდოა, რომ მუსულმანთა უპირატესობით შეიცვალა. ეროვნული ქარტიის გადასინჯვის მცდელობამ გამოიწვია დაპირისპირება რელიგიურ თემებს შორის და ხანგრძლივი სამოქალაქო ომი, რაც დღემდე გრძელდება. ამას ემატება პალესტინელ ლტოლვილთა ბანაკების პრობლემაც, რის გამოც ქვეყანას მუდმივი დაძაბულობა აქვს ისრაელთან. 1982 წელს ისრაელის ჯარები შევიდნენ ლიბანის ტერიტორიაზე. 1985-2000 წლებში მათ დაკავებული ჰქონდათ ე. წ. ბუფერულ ზონაში ორ ქვეყანას შორის. 2005 წლის გაზაფხულზე სირიამ გაიყვანა თავისი სამხედრო კონტიგენტი ლიბანიდან.

გეოგრაფია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ლიბანის რუკა

ლიბანი მდებარეობს სამხრეთ-დასავლეთ აზიაში, ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროზე, სირიასა და ისრაელს შორის. ფართობი - 10 400 კვ. კმ.

სახელმწიფო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • სახელმწიფო სისტემა - საპრეზიდენტო რესპუბლიკა.
  • სახელმწიფოს მეთაური - პრეზიდენტი მიშელ აუნი.
  • მთავრობის მეთაური - პრემიერ-მინისტრი საად ჰარირი.
  • საკანონმდებლო ორგანო - ერთპალატიანი პარლამენტი (128 წევრი).
  • ადმინისტრაციული დაყოფა - 6 ოლქი (mohafazah).

დემოგრაფია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ლიბანის რელიგიური შემადგენლობა (2010).[1]

ეკონომიკა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • რესურსები - კირქვა, რკინის მადანი, მარილი, სასოფლო-სამეურნეო მიწები.
  • ექსპორტი - ტანსაცმელი, საიუველირო ნაწარმი, ხილი.
  • ეროვნული შემოსავალი ერთ სულზე - 3990 $.
  • ვალუტა - ლიბანის ფუნტი (LBP).

მემკვიდრეობა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • ბაალბექი - ტაძრების ნანგრევები (I ს.),
  • ბიბლოსი - კლასიკური ხანის ნანგრევები და შუა საუკუნეების ქალაქის ნავსადგურის გარშემო,
  • კადიშას ყელი - ლამაზი მთიანი პეიზაჟი, ლიბანური კედრების სიახლოვეს,
  • ტრიპოლი - ჯვაროსანთა ციხე (XV ს.) და შუა საუკუნეების არაბული ქალაქი (XII ს.);
  • სხვადასხვა: ტაძრები სიდონსა (XII ს.) და რაშაეში (XIII ს.), ტაძარი ბოფორი (XII ს.).

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

Commons-logo.svg
ვიკისაწყობში? არის გვერდი თემაზე:

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. Lebanon - International Religious Freedom Report 2010 U.S. Department of State. Retrieved on 14 February 2010.