ტაივანი

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
ჩინეთის რესპუბლიკა
中華民國 (Zhōnghuá Mínguó)
ტაივანი
ჩინეთის რესპუბლიკის
'ჰიმნი: '«中華民國國歌»
დედაქალაქი ტაიბეი[1]
25°02′ ჩ. გ. 121°32′ ა. გ. / 25.033° ჩ. გ. 121.533° ა. გ. / 25.033; 121.533
ოფიციალური ენა ჩინური[2]
მთავრობა რესპუბლიკა
 -  პრეზიდენტი ცაი ინ-ვენი
ფართობი
 -  სულ 35 980 კმ2 (134)
 -  წყალი (%) 10,3
მოსახლეობა
 -  2011 შეფასებით 23 174 528[3] (47)
 -  სიმჭიდროვე 700 კაცი/კმ2 
მშპ (მუპ) 2011 შეფასებით
 -  სულ $489.387 მილიარდი (24)
 -  ერთ მოსახლეზე 39 245 (20)
აგი (2005) 0.932 (მაღალი) (23)
ვალუტა ახალი ტაივანური დოლარი (NTWD)
დროის სარტყელი (UTC +8სთ.)
Internet TLD .tw
სატელეფონო კოდი 886

ტაივანი (Taiwan) — კუნძული მატერიკული ჩინეთის მახლობლად. სახელი ტაივანი ჩინურად „ტერასებიან ყურეს“ ნიშნავს. მართლაც, ტერასებზე გაშენებული ბრინჯის პლანტაციები ტიპური ტაივანური პეიზაჟია. დე-ფაქტო სუვერენული ქვეყანაა, თუმცა მას არ აღიარებს ჩინეთი და ქვეყნების უმრავლესობა. 1949 წელს აქ თავშესაფარი ჰპოვა ჩინეთის ნაციონალისტურმა მთავრობამ ჩან კაი შის ხელმძღვანელობით, რომელიც სამოქალაქო ომში დამარცხდა კომუნისტ მაო ძე-დუნთან.

  • ფართობი — 35 980 კვ. კმ. უმაღლესი მწვერვალი — იუშანი 3997 მ; მდინარე — ლაო ნუნ-ჩი; კლიმატი — ტროპიკული.
  • მოსახლეობა — 22,1 მილიონი.
  • ენა: ჩინური.
  • ქალაქები (ათ.) — ტაიბეი. ტაივანი ეკონომიკურად მაღალგანვითარებული ქვეყანაა.
  • ეროვნული შემოსავალი: მოცულობა — 283 მლრდ $ (მე-19 ადგილი); 1 სულ მოსახლეზე — 13 060 $; სტრუქტურა (%) — სოფლის მეურნეობა 3, მრეწველობა 35, მომსახურება 62;
  • ექსპორტი — ელექტრომოწყობილობანი, მანქანათმშენებლობის ნაწარმი, საფეიქრო ნაწარმი.

ისტორია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ჩინეთის რესპუბლიკა (ტაივანის ერთგვარი წინამორბედი) დაარსდა 1911 წელს და აკონტროლებდა კონტინენტალური ჩინეთის დიდ ნაწილს და მონღოლეთს (1917-1921). მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ რესპუბლიკის კონტროლის ქვეშ მოექცა ადრე იაპონური ტაივანი და სხვა უფრო პატარა კუნძულები. ჩინეთის სამოქალაქო ომში კომუნისტებთან დამარცხების შემდეგ გომინდანის პარტია ტაივანში გადავიდა და დროებით დედაქალად ტაიბეი გამოაცხადა. მათი კონტროლის ქვეშ ასევე დარჩა პენხუ, ცზინმენი, მაცზუ და ტაივანთან ახლოს მდებარე სხვა პატარა კუნძულები. მიუხედავად იმისა, რომ ჩინეთის რესპუბლიკას ამ ტერიტორიაზე მხოლოდ ფაქტიური იურისდიქცია ჰქონდა, 1970-იანებამდე მას აღიარებდნენ, როგორც მთელი ჩინეთის კანონიერ მმართელს. ასე, რესპუბლიკის წარმომადგენელი 1971 წლამდე გაეროში ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის წარმომადგენელის მაგივრად იყო.

ამ დროისთვის ტაივანი არის დემოკრატიული სახელმწიფო ნახევრადპრეზიდენტული სისტემით, ხმის მიცემა კი ქვეყნის ყველა მოქალაქეს აქვს. რესპუბლიკის ეკონომიკა მსოფლიოში მე-19 ადგილზეა, მისი ტექნოლოგიური ინდუსტრია კი მნიშვნელოვან როლს თამაშობს გლობალურ ეკონომიკაში. ცხოვრების დონე საკმაოდ მაღალია, ერთ სრულ მოსახლეზე მშპ კი ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკას 4-ჯერ აღემატება.

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. Yearbook 2004. Government Information Office of the Republic of China (2004). ციტატა: „Taipei is the capital of the ROC“
  2. Taiwan (self-governing island, Asia). Britannica Online Encyclopedia (1975-04-05). წაკითხვის თარიღი: 2009-05-07.
  3. MOI Statistical Information Service. წაკითხვის თარიღი: 2011-06-22.