საქართველოს სამოქალაქო ომი

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search
საქართველოს სამოქალაქო ომი
თარიღი 1991–1993
მდებარეობა საქართველო
შედეგი საქართველოს კანონიერი ხელისუფლება დაემხო
მხარეები
საქართველოს დროშა საქართველოს რესპუბლიკა

საქართველოს დროშა ზვიადისტები

საქართველოს დროშა საქართველოს რესპუბლიკის სახელმწიფო საბჭო

მხედრიონი
რუსეთის ფედერაცია

მეთაურები
ზვიად გამსახურდია
აკაკი ელიავა
ლოთი ქობალია
ჟიული შარტავა
ედუარდ შევარდნაძე
ჯაბა იოსელიანი
თენგიზ სიგუა
თენგიზ კიტოვანი

საქართველოს სამოქალაქო ომი — შიდა-ეთნიკური და პოლიტიკური სამხედრო კონფლიქტი საქართველოში 1991-1993 წლებში. ომი დასრულდა პუტჩისტების გამარჯვებით, საქართველოს კანონიერი ხელისუფლების დამხობით და საქართველოს პირველი პრეზიდენტის ზვიად გამსახურდიას საქართველოდან განდევნით. იგი ჯერ გადავიდა სომხეთში, მაგრამ დევნილი პრეზიდენტის სომხეთში არ მიღების შემდეგ, მან ჩეჩნეთს შეაფარა თავი.

სამოქალაქო ომის წინაპირობები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

1991 წლის 31 მარტს გაიმართა რეფერენდუმი დამოუკიდებლობასთან დაკავშირებით, რომელთა მონაწილეების 97 % დათანხმდა საქართველოს დამოუკიდებლობას, იმავე წლის 9 აპრილს კი 1918 წლის კონსტიტუციის საფუძველზე საქართველო დამოუკიდებელ სახელმწიფოდ გამოცხადდა. ამ მოვლენების პარალელურად კი რუსეთმა მოახერხა დსთ-ს (დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობის) შექმნა. 1991 წლის 21 დეკემბერს ყაზახეთში დსთ-ს პირველი სამიტი გაიმართა, სადაც უკვე 11 სახელმწიფო იყო გაერთიანებულია, თუმცა საქართველო მყარად იდგა თავის პოზიციაზე და არ აპირებდა აღნიშნულ ორგანიზაციაში გაწევრიანებას, რაც ეწინააღმდეგებოდა რუსეთის იდეებს, მათ ამ ორგანიზაციის შექმნით პრაქტიკულად სურდა, რომ გავლენა არ დაეკარგა ყოფილი სსრკ-ს წევრ ქვეყნებზე. რუსეთმა მოახერხა არეულობის შექმნა ქვეყანაში და 22 დეკემბერს თბილისში დაიწყო ე. წ. „სახალხო აჯანყება“, უფრო სწორად, სახელმწიფო გადატრიალება. ამ ყველაფერმა კი მხოლოდ საქართველო დააზარალა, რაც გამოიხატა დაღუპულ ჯარისკაცებში და დანგრეულ ინფრასტრუქტურაში.

მოვლენებს მაშინდელი უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე ნემო ბურჭულაძე ასე იგონებს :

ვიკიციტატა
„1991-92 წლების მოვლენები სამოქალაქო კი არა, რუსეთ-საქართველოს ომი იყო. 22 დეკემბერს იმიტომ ისროლეს, რომ წინა დღეს მსოფლიო რუკიდან საბჭოთა კავშირი გაქრა. ეს გადაწყვეტილება ალმა-ატის შეხვედრაზე მიიღეს, რომელსაც 11 რესპუბლიკის პრეზიდენტი ესწრებოდა. საქართველოს მე და გურამ აბსანძე წარმოვადგენდით. 21 დეკემბერს, საბჭოთა კავშირის დაშლისთანავე, შეიქმნა დსთ, მხოლოდ საქართველომ თქვა უარი დსთ-ში შესვლაზე. ყაზახეთიდან გამომგზავრების წინ ელცინმა გვითხრა, დილის 8 საათამდე გამსახურდიას ზარს ველოდები, თუ არადა, პრობლემები შეგექმნებათო. 22 დეკემბერს, გამთენიისას დავბრუნდით თბილისში და დაიწყო კიდეც შეიარაღებული დაპირისპირება. ბევრი მათგანი, ვინც ხელისუფლებას აუჯანყდა, მისდა უნებურად ისე, რომ არც იცოდნენ, რუსეთის ჯარისკაცებად იქცნენ.“

ომის შედეგები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ომი დასრულდა აჯანყებულების გამარჯვებით, ქვეყნის მართვა კი "სამხედრო საბჭომ" ჩაიბარა, თუმცა მათ მაინც ვერ მოახერხეს ქვეყანაში წესრიგის დამყარება და 1992 წლის მარტში მოსკოვიდან მოიწვიეს ედუარდ შევარდნაძე, თუმცა ქვეყანაში ამ დროს უკვე დაწყებული იყო შეუქცევადი პროცესები სეპარატისტულად განწყობილ ძალებში, რომლებსაც რუსეთიც უწყობდა ხელს და მოხდა აფხაზეთისა და სამაჩაბლოს საქართველოდან გამოყოფა.

იხილეთ აგრეთვე[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]