ნობელის პრემიის ლაურეატები

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება

ნობელის პრემია (შვედ: Nobelpriset, ნორვეგ: Nobelprisen) გადაეცემათ ყოველწლიურად სამეფო შვედეთის მეცნიერებათა აკადემიის, შვედეთის აკადემიის, Karolinska ინსტიტუტის და ნორვეგიის ნობელის კომიტეტის პირებს და ორგანიზაციებს, რომლებსაც მიუძღვით წვლილი ისეთ სფეროებში როგორიცაა ქიმია, ფიზიკა, ლიტერატურა, მედიცინა, მშვიდობა და ფიზიოლოგია. პრემია გაიცემა 1895 წელში ალფრედ ნობელის მიერ შექმნილი ფონდის მიერ. ნობელის მემორიალური მეორე პრემია ეკონომიკის მეცნიერებაში დაარსდა 1968 წელს Sveriges Riksbank - შვედეთის ცენტრალური ბანკის მიერ და გაიცემა ეკონომიკის სფეროს ავტორებზე.

თითოეული პრიზს გადაეცემა ცალკე კომიტეტს. ყოველი პრემიის მიმღები იღებს მედალს, დიპლომს და ფულად ჯილდოს. 1901 წლის გამარჯვებულებს რომელთაც მიიღეს პირველი ნობელის პრემია, გადაეცათ ფულადი ჯილდოს სახით 150,782 SEK, რომელიც უდრის 7,731,004 SEK 2007 წლის დეკემბერში. 2008 წელს გამარჯვებულები დასაჩუქრდნენ 10,000,000 SEK. დაჯილდოება ტარდება სტოკჰოლმში ყოველწლიურად 10 დეკემბერს - ნობელის გარდაცვალების დღეზე.

2010 წლამდე ნობელის პრემია გაიცა 813 პიროვნებასა და 20 ორგანიზაციაზე, მათ შორის 62 გამარჯვებული ნობელის მემორიალური პრემია ეკონომიკის მეცნიერებათა. ოთხი ნობელის პრემიის ლაურეატები არ იყო დაშვებული მათი მთავრობების მიზეზით. ადოლფ ჰიტლერის მიზეზით სამი გერმანელი გამოეთიშა ესენი არიან: რიჩარდ Kuhn (ქიმია, 1938), ადოლფ Butenandt (ქიმია, 1939), და გერჰარდ Domagk (ფიზიოლოგიისა ან მედიცინის, 1939) და საბჭოთა კავშირის ზეწოლით Boris Pasternak (ლიტერატურის, 1958) .

ორმა ნობელის პრემიის ლაურეატმა, ჟან პოლ სარტრი (ლიტერატურა, 1964) და ლე Ðức Tho (მშვიდობის, 1973), უარი განაცხადეს ჯილდოს მიღებაზე; სარტრი როგორც მან უარი განაცხადა ყველა ოფიციალურ ჯილდოებს, და Le უარი დაჯილდოებისას ვიეტნამში იყო. ექვსმა ლაურეატმა მიიღო ერთზე მეტი პრიზი; ექვსი, საერთაშორისო კომიტეტი ნობელის მშვიდობის პრემია მიიღო წითელმა ჯვარმა სამჯერ მეტი, ვიდრე ნებისმიერმა სხვამ.

809 ნობელის პრემიის ლაურეატში 35 ქალია; პირველი ქალი მოგების ნობელის პრემია იყო Marie Curie, რომელმაც მიიღო ნობელის პრემია ფიზიკაში 1903 წელს. ნობელის პრემია არ გაცემულა 1940 და 1942 მეორე მსოფლიო ომის გამო.

ნობელის პრემიის ლაურეატები კატეგორიების მიხედვით:[რედაქტირება]