ტომას ტრანსტრიომერი

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
ტრანსტრიომერი 2008 წელს

ტუმას (ტომას) გოსტა ტრანსტრიომერი (შვედ.Tomas Gösta Tranströmer) — შვედი პოეტი, მწერალი და მთარგმნელი. 2011 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატი ლიტერატურის დარგში. საპატიო ჯილდოს გადაცემის მიზეზი გახდა ის ფაქტი, რომ მან ლიტერატურაში შემოიტანა „რეალურობის ახლებური შეგრძნება მდიდარი, ნახევრად გამჭვირვალე სურათების მეშვეობით“

ბიოგრაფია[რედაქტირება]

ტუმას (ტომას) გოსტა ტრანსტრიომერი დაიბადა 1931 წლის 15 აპრილს, ქალაქ სტოკჰოლმში. ის არის ჟურნალისტის — გოსტა ტრანსტრიომერისა და დაწყებითი სკოლის მასწავლებლის ჰელმის (ქალიშვილობის გვარი უესტბერგი, მებორნის ქალიშვილის) ვაჟი. მშობლების განქორწინების შემდეგ პატარა ტუმასი მამას იშვიათად ნახულობდა. მეორე მსოფლიო ომის დროს, ბიჭუნა ზაფხულის არდადეგებს კუნძულ რუნმაროზე (ეკუთვნის სტოკჰომის არქიპელაგს) ატარებდა. კუნძულმა დიდი შთაბეჭდილება დატოვა პოეტზე. შემოქმედების მანძილზე ის არა ერთხელ უბრუნდება არქიპელაგის პეიზაჟის თემას. განსაკუთრებით შთამბეჭდავადაა ეს თემა გადმოცემული ლექსში „ბალტიის ზღვა“.

დაწყებით კლასებში ტრანსტრიომერი დაინტერესებული იყო საბუნებისმეტყველო მეცნიერებებით. ოცნებობდა მოგზაური მკვლევარი გამხდარიყო. მისი შთაგონების წყაროს ლინგვისტონი და სტენლი წარმოადგენდა. 1951 წელს სკოლის მეგობართან ერთად ეწვია ისლანდიას; პირველი კრებულიდან გამომუშავებული ფულით მოინახულა საბერძნეთი და თურქეთი. 1954 წელს 23 წლის ასაკში ის წერს ლექსების პირველ კრებულს „17 ლექსი“, რომელშიც თავი მოიყარა თეთრმა, ურითმო ლექსმა.

სამხრეთ ლათინურ სკოლაში სწავლის პერიოდში ის დაინტერესდა მუსიკითა და მხატვრობით. დაიწყო ლექსების წერა და მათი დეკლამირება. მისი პირველი ლექსები იწერება იამბური საზომით. 1956 წელს დაამთავრა სტოკჰოლმის უნივერსიტეტის ფსიქოლოგიის სპეციალობით. მუშაობა დაიწყო უნივერსიტეტთან არსებულ ფსიქოტექნოლოგიურ ინსტიტუტში, ხოლო 1960 წელს მუშაობდა არასრულწლოვანთა ციხეში ქალაქ როქსუნაში, ოსტერგოტლანდის საგრაფოში.

1960-იან წლბში ფსიქოლოგად მუშაობის პარალელურად წერდა ლექსებს. 1965 წელს ცოლ-შვილთან ერთად საცხოვრებლად გადადის ქ. ვასტერასში, სტოკჰოლმიდან 60 მილის მოშორებით. 1980 წლიდან არის ფსიქოლოგი შრომის ინსტიტუტში. ეხმარება პაციენტბს სამსახურთან დაკავშირებული პრობლემის მოგვარებაში.

ტრანსტრიომერი პროფესიონალი მუსიკოსიცაა. ის საოცარი ვირტუოზულობით უკრავს ფორტეპიანოზე და ორგანზე. შუბერტისა და ლისტის ნაწარმოებებით აღფრთოვანებულმა პოეტმა შექმნა ლექსები „შუბერტიანა“ და „მწუხარე გონდოლა“.

1990 წელს, 59 წლის ასაკში ტრანსტრიომერმა გადაიტანა მძიმე ინსულტი, რის შედეგადაც დაკარგა მეტყველება და მოძრაობის უნარი. არ შეეძლო კითხვა. დღემდე სრულიად პარალიზებული აქვს მარჯვენა ხელი. მიუხედავად ინსულტისა, მას წერა არ მიუტოვებია. მარცხენა ხელით განაგრძობდა ლექსების წერას. რამდენიმე წელში ის კვლავ გამოჩნდა სამწერლობო ასპარეზზე და საზოგადოებას გააცნო მისი ერთ-ერთი ბოლო ნამუშევარი „მწუხარე გონდოლა“ (1996). ლექსების კრებულის სათაური პოეტმა აიღო ცნობილი კომპოზიტორის ლისტის ორი საფორტეპიანო ნაწარმოებიდან. ლისტმა ისინი შექმნა თავისი სიძის, ასევე კომპოზიტორის ვაგნერის გარდაცვალების გამო. მარტო შვედეთში კრებულის 30 000 ეგზემპლარი გაიყიდა.

ინსულტის შემდეგაც ტრანსტრიომერმა განაგრძო პიანინოზე დაკვრა. მან შეიმუშავა ე.წ. საკონცერტო ნაწარმოებების „მარცხენა ხელით შესრულების სტილი“. მან ერთხელ განაცხადა „ბალტიის ზღვა“ „მუსიკის შექმნისთვის ყველაზე დიდი სტიმული გახდაო“.

დღესდღეობით, პოეტი თავის მეუღლესთან, მონიკასთან ერთად ცხოვრობს შვედეთის დედაქალაქში. ტრანსტრიომერს შვედეთში ძალიან ხშირად „პოეტთა პოეტის“ სახელით იხსენებენ. ზოგ შემთხვევაში კი შვედეთის „შევარდენ პოეტს“ უწოდებენ.

ტრანსტრიომერის ლექსები ქართულად თარგმნა ეკატერინე ნიკოლაიშვილმა.[საჭიროებს წყაროს მითითებას]

შემოქმედება[რედაქტირება]

ტრანსტრიომერს ეკუთვნის ლექსების კრებული:

  1. 17 ლექსი (17 dikter) 1954;
  2. საიდუმლოებანი გზაზე (Hemligheter på vägen), 1958
  3. ნახევრად დაუსრულებელი ზეცა (Den halvfärdiga himlen), 1962
  4. ფანჯრები და ქვები (Klanger och spår)1966
  5. ღამის ზმანება (Mörkerseende),1970
  6. ბილიკები (Stigar), 1973
  7. ბალტიის ზღვა (Östersjöar), 1974
  8. სიმართლის ბარიერი (Sanningsbarriären), 1978
  9. ველური მოედანი (Det vilda torget), 1983
  10. ცოცხლებისათვის და მკვდრებისთვის (För levande och döda), 1989
  11. სევდიანი გონდოლა (Sorgegondolen), 1996
  12. დიდი გამოცანა (Den stora gåtan), 2004
  13. გალერეა (Galleriet), 2007

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება]

Commons-logo.svg
ვიკისაწყობში? არის გვერდი თემაზე: