ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკა

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
(გადამისამართდა გვერდიდან ნახჭევანი)
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკა
Naxçıvan Muxtar Respublikası
{{{link alias-s}}}
ჰიმნი: აზერბაიჯანის სახელმწიფო ჰიმნი
დედაქალაქი
(და უდიდესი ქალაქი)
ნახიჩევანი
ოფიციალური ენა აზერბაიჯანული
მთავრობა უმაღლესი მეჯლისი
 -  პარლამენტის თავმჯდომარე ვასიფ თალიბოვი
ფართობი
 -  სულ 5 500 კმ2 
მოსახლეობა
 -  2011 შეფასებით 414 900[1] 
 -  სიმჭიდროვე 77 კაცი/კმ2 
აგი  0.772 [2] 
ვალუტა აზერბაიჯანული მანათი (AZN)
დროის სარტყელი UTC+4
სატელეფონო კოდი +994 36

ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკა (აზერ. Naxçıvan Muxtar Respublikası) — ავტონომიური რესპუბლიკა აზერბაიჯანის შემადგენლობაში, ტერიტორიული ანკლავი. რესპუბლიკა მოიცავს 5 500 კმ² ფართობს, მოსახლეობა შეადგენს 410 000[1] კაცს, ესაზღვრება აღმოსავლეთით და ჩრდილოეთით სომხეთს (საზღვრის სიგრძე 221 კმ), სამხრეთით და დასავლეთით ირანს (179 კმ) და ჩრდილო-დასავლეთით თურქეთს (15 კმ).

XVI საუკუნეში, ნახიჩევანის ტერიტორია გახდა სეფიანთა იმპერიის ნაწილი. 1828 წელს, ბოლო რუსეთ-სპარსეთის ომის და თურქმენჩაის ზავის შემდეგ, ნახიჩევანის სახანო გავიდა ირანისგან რუსეთის იმპერიის მფლობელობაში. 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ, ნახიჩევანი და მისი მიმდებარე ტერიტორიები იმყოფებოდა რუსეთის დროებითი მთავრობის ამიერკავკასიის განსაკუთრებული კომიტეტის მმართველობის ქვეშ და შემდგომში ამიერკავკასიის დემოკრატიული ფედერაციული რესპუბლიკის შემადგენლობაში. 1918 წელს, როდესაც ადფრ დაიშალა, ნახიჩევანის, მთიანი ყარაბაღის, ზანგეზურის (დღეს სომხეთის პროვინცია სიუნიქი) და ყაზახის ტერიტორია გახდა სადავო ახლადშექმნილ სახელმწიფოთა სომხეთის დემოკრატიულ რესპუბლიკასა და აზერბაიჯანის დემოკრატიულ რესპუბლიკას შორის. 1918 წლის ივნისში, ოსმალეთის იმპერიამ რეგიონის ოკუპაცია მოახდინა. მუდროსის დროებითი ზავის მიხედვით, ოსმალეთმა დათანხმდა გაეყვანა საკუთარი შეიარაღებული ძალები კავკასიიდან, რომ შემდეგ ბრიტანეთს მოეხდინა რეგიონის ოკუპაცია, პირველი მსოფლიო ომის ბოლოს. 1920 წლის ივლისში, ბოლშევიკებმა მოახდინეს რეგიონის ოკუპაცია და 28 ივლისს გამოაცხადეს ნახიჩევანის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა, აზერბაიჯანის სსრ-თან „მჭიდრო კავშირში“, ასე დაიწყო სამოცდაათწლიანი საბჭოთა მმართველობა. 1990 წლის იანვარში, ნახიჩევანმა დამოუკიდებლობა გამოაცხადა სსრკ-სგან, აზერბაიჯანში ნაციონალური მოძრაობის ჩახშობის საპასუხოდ და გახდა ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკა, ხოლო ერთი წლის შემდეგ, ახლად შექმნილი დამოუკიდებელი აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ფარგლებში.

ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკა აზერბაიჯანის ავტონომიური ტერიტორიაა, რომელიც რეგულირდება საკუთარი არჩეული საკანონმდებლო ორგანოს მიერ. რეგიონი განიცდის სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის კონფლიქტის შედეგებს, მისი ექსკლავი ქარქი დღემდე სომხეთის ოკუპაციის ქვეშაა. ადმინისტრაციული დედაქალაქია – ქალაქი ნახიჩევანი. 1995 წლიდან ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის ლიდერია ვასიფ თალიბოვი.[3]

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

Commons-logo.svg
ვიკისაწყობში? არის გვერდი თემაზე:

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. 1.0 1.1 Official portal of Nakhchivan Autonomous Republic :Nakhchivan Autonomous Republic
  2. Xəlilzadə,elgunkh, Elgun Xelilzade, Elgun Khalilzadeh, Elgün. Naxçıvan Muxtar Respublikası Dövlət Statistika Komitəsi. წაკითხვის თარიღი: 12 June 2016.
  3. Hans-Joachim Hoppe: Nachitschewan – Vorposten Aserbaidschans (Nakhchivan – outpost of Azerbaijan), in "Eurasisches Magazin" (in German), August 2, 2011