ბორის პაიჭაძე

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search
ბორის პაიჭაძე
Stamps of Georgia, 2004-12.jpg
პირადი მონაცემები
სრული
სახელი
ბორის პაიჭაძე
დაბადების
თარიღი
3 თებერვალი, 1915
დაბადების
ადგილი
ონჭიქეთი
ჩოხატაური
ოზურგეთის მაზრა
ქუთაისის გუბერნია
რუსეთის იმპერია
გარდაცვალების
თარიღი
9 ოქტომბერი, 1990 (75 წლის)
გარდაცვალების
ადგილი
თბილისი
საქართველოს სსრ
საბჭოთა კავშირი
სიმაღლე 170 სმ.
სათამაშო
პოზიცია
თავდამსხმელი
ახალგაზრდული კარიერა
1934–1935 ზიი თბილისი [1]
პროფესიონალური კარიერა*
წლები გუნდი მატჩი (გოლი)
1936–1951 დინამო თბილისი 195 (111)
სამწვრთნელო კარიერა
1953–1954 დინამო თბილისი
* პროფესიონალურ კლუბებში გამოსვლა და გოლები მხოლოდ ეროვნული ლიგებისთვის იანგარიშება

ბორის პაიჭაძე (დ. 3 თებერვალი, 1915, ონჭიქეთი, ჩოხატაური, რუსეთის იმპერია — გ. 9 ოქტომბერი, 1990, თბილისი, საქართველოს სსრ, საბჭოთა კავშირი) — ქართველი და საბჭოთა ფეხბურთელი, თავდამსხმელი. 1936–1951 წლებში იცავდა თბილისის „დინამოს“ ღირსებას. საბჭოთა კავშირის ორგზის ვიცე-ჩემპიონი (1939, 1940) და ოთხგზის ბრინჯაოს პრიზიორი (1936 (შემოდგომა), 1946, 1947, 1950). საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1944), საქართველოს ფიზკულტურისა და სპორტის დამსახურებული მოღვაწე (1974), თბილისის საპატიო მოქალაქე (1988), საპატიო ნიშნის, შრომის წითელი დროშისა და ვახტანგ გორგასლის I ხარისხის ორდენის კავალერი.[2][3][4]

საყოველთაოდ აღიარებულია ყველა დროის ერთ-ერთ უდიდეს ქართველ ფეხბურთელად.[5][6][7]

მის სახელს ატარებს მთავარი და ყველაზე დიდი საფეხბურთო სტადიონი საქართველოში, რომელიც თბილისის „დინამოს“ საშინაო მოედანია.[8] 2015 წელს საქართველოს ფეხბურთის ფედერაციამ დააწესა ბორის პაიჭაძის სახელობის პრიზი ეროვნული ჩემპიონატის საუკეთესო ბომბარდირისათვის.[9][10]

ბორის პაიჭაძე. საიუბილეო მარკა. 2015 წელი ავტ. გ.ქართველიშვილი

ბიოგრაფია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ბორის პაიჭაძე 1915 წლის 3 თებერვალს, სოფელ ონჭიქეთში, სოლომონ პაიჭაძის მრავალშვილიან ოჯახში დაიბადა.[11] რამდენიმე წლის შემდეგ ოჯახი საცხოვრებლად ონჭიქეთიდან ფოთში გადადის, სადაც 7 წლის ბორისი ფოთის ოთხკლასიან სკოლაში შეყავთ სასწავლებლად. იმ პერიოდის საქართველოს დანარჩენი კუთხეებისგან განსხვავებით ფოთში ფეხბურთი უკვე საკმაოდ დიდი პოპულარობით სარგებლობს, რადგან სპორტის ეს სახეობა ინგლისელ მეზღვაურებს პირველად სწორედ აქ შემოაქვთ და „დინამოს“ მომავალი კაპიტნის საფეხბურთო ოდისეაც ამ ზღვისპირა ქალაქიდან იწყება. ფეხბურთისადმი ადგილობრივი მოსახლეობის განსაკუთრებული ინტერესი თანდათან შეუქცევად ხასიათს იღებს და მალევე არღვევს სათამაშო აზარტისა თუ სიახლისადმი ცნობისმოყვარეობის პირობით საზღვრებს. ტყავის ბურთის წინ და უკან თუ აქეთ-იქით გორება მოკლე დროში სპორტული საქმიანობის იერსახეს იძენს და ქალაქში ერთიმეორის მიყოლებით იქმნება სამოყვარულო საფეხბურთო გუნდები, მათ შორის: ნავსადგურის მუშათა გუნდი, გემთშემკეთებელი ქარხნის გუნდი, რკინიგზელთა გუნდი, „რემედასი“, „ურანი“, მოგვიანებით — ფოთის პირველი და მეორე საფეხბურთო ნაკრები, რომელთა რიგებშიც იმ დროის კვალობაზე საკმაოდ კარგი მონაცემების ახალგაზრდა, ძლიერი და ტექნიკური მოთამაშეები გამოდიან და თვითმხილველებისა და ფეხბურთის ისტორიკოსების გადმოცემით ხშირად ტოლს არ უდებენ „საერთაშორისო ამხანაგურ შეხვედრებში“ მათზე ბევრად გამოცდილ ბრიტანელ თუ სხვა უცხოელ „კოლეგებს“. ბორის პაიჭაძეს სხვადასხვა ინტერვიუსა თუ საუბარში არაერთხელ აღუნიშნავს, რომ ის და მისი თანატოლები თითქმის არცერთ თამაშს არ აცდენდნენ და მისივე სიტყვებით — ერთად იზიარებდნენ ადგილობრივი საფეხბურთო ციებ-ცხელებით გამოწვეულ ემოციებსა თუ შთაბეჭდილებებს.

16 წლის ბორის პაიჭაძე ფოთის გემთშემკეთებელი ქარხნის გუნდში იწყებს თამაშს, სადაც 1934 წლამდე გამოდის. ამის შემდეგ, მომდევნო ორი წელი ამიერკავკასიის ინდუსტრიული ინსტიტუტის (რუს. Закавказский индустриальный институт) გუნდის რიგებშია, რომელიც სასწავლებლის რუსული სახელწოდების აბრევიატურის მიხედვით თბილისის „ზიი“-ს სახელით ასპარეზობს (რუს. „ЗИИ“ Тбилиси). გამორჩეული საფეხბურთო მონაცემების ახალგაზრდა შეუმჩნეველი არ რჩებათ დედაქალაქის მთავარი გუნდის მესვეურებს და 1936 წელს მას თბილისის „დინამოში“ იწვევენ. „დინამოელები“ იმ დროს საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატის მეორე ანუ „ბ“ ჯგუფში გამოდიან. თბილისელთა მაისურით ბორის პაიჭაძე პირველად იმავე წლის 6 ივნისს — დნეპროპეტროვსკის „დნეპრის“ წინააღმდეგ გამოდის მოედანზე და პირველივე შეხვედრაში ახერხებს მეტოქის კარის აღებას. 1936 წლის შემოდგომაზე თბილისის „დინამო“ საკავშირო პირველობის „ა“ ჯგუფში ანუ უმაღლეს ლიგაში ინაცვლებს.

პირველი შეხვედრა 7 სექტემბერს, თბილისში — „დინამოს“ სტადიონზე იმართება. მასპინძლები კიევის „დინამოს“ უპირისპირდებიან. შეხვედრას 10 ათასი მაყურებელი ესწრება. ანგარიშს მატჩის მე-3 წუთზე სტუმრები ხსნიან, ბურთი შჩეგოცკის გააქვს — 0–1. მე-17 წუთზე თბილისელთა თავდამსხმელი ნიკოლაი სომოვი ანგარიშის გაქვითვას ახერხებს — 1–1. პირველი ტაიმის მიწურულს პაიჭაძე კვლავ აწინაურებს თავის გუნდს — 2–1. ამის შემდეგ თითქმის მთელი მეორე ტაიმის განმავლობაში არაფერი იცვლება, თუმცა შეხვედრის დამთავრებამდე სამიოდე წუთით ადრე კიეველთა ნახევარმცველი ვლადიმერ გრებერი ზუსტი დარტყმით მაინც ათანაბრებს ანგარიშს და მატჩიც ფრედ — 2–2 მთავრდება. ამ ისტორიული მატჩის შემდეგ ბორის პაიჭაძე საბოლოოდ იმკვიდრებს თავის ადგილს თბილისის „დინამოს“ ძირითად შემადგენლობაში.[12]

ტიტულები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

საკლუბო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

საბჭოთა კავშირის დროშა საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი
დინამო თბილისი
საბჭოთა კავშირის დროშა საბჭოთა კავშირის თასი
დინამო თბილისი

ინდივიდუალური[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • გრიგორი ფედოტოვის სახელობის „ასიანთა კლუბის“ წევრი: 136 გოლი [13]
  • საქართველოს XX საუკუნის სიმბოლური ნაკრების წევრი: 1998 [14]

ლიტერატურა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

პროფილი • სტატისტიკა • ბიოგრაფიული მონაცემები
ვიდეოარქივი

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. ამიერკავკასიის ინდუსტრიული ინსტიტუტის საფეხბურთო გუნდი („ЗИИ“) — დგანან (მარცხნიდან მარჯვნივ): ნ. ლარიონოვი (არბიტრი), მიხეილ მინაევი, აკაკი ყალიჩავა, გიორგი ჭუმბურიძე, იური კასრაძე, ვალენტინ (ვალია) კოძისი, გერმან კირილოვი, ბორის პაიჭაძე, ვახტანგ რამიშვილი, სერგო სიხარულიძე, მიხეილ ბოლოტინი, ვლადიმერ ჯორბენაძე, არჩილ კიკნაძე, ვ. არსენიშვილი, ა. ქოიავა. ციფრული ბიბლიოთეკა „ივერიელი“. dspace.nplg.gov.ge. წაკითხვის თარიღი: 26 ნოემბერი, 2018.
  2. საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი — ბორის პაიჭაძე — საქართველოს ბიოგრაფიულ ლექსიკონში იხილავთ იმ პიროვნებათა ბიოგრაფიებს, რომლებიც საქართველოს ისტორიის ნაწილნი არიან ან დაკავშირებულნი არიან საქართველოსთან. პროექტი მიზნად ისახავს, გამოაქვეყნოს მაქსიმალურად ყველა ცნობილი ქართველი. საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა. nplg.gov.ge. წაკითხვის თარიღი: 26 ნოემბერი, 2018.
  3. ქართველი სპორტსმენები: ბიოგრაფიული ლექსიკონი — ბორის პაიჭაძე — ბიოგრაფიული ლექსიკონი წარმოგიდგენთ როგორც საქართველოს იმ სპორტსმენთა ბიოგრაფიებს, რომლებმაც მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს ქართული სპორტის განვითარებაში; აგრეთვე იმათ, ვინც ერთი პრიზი მაინც მოიპოვეს სპორტულ შეჯიბრებებში. ბიოგრაფიული ლექსიკონი მოიცავს როგორც საერთაშორისო შეჯიბრებებში, ასევე ყოფილ საბჭოთა ჩემპიონატებსა და სპარტაკიადებში გამარჯვებულ სპორტსმენთა შესახებ ინფორმაციას. საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა. nplg.gov.ge. წაკითხვის თარიღი: 26 ნოემბერი, 2018.
  4. ბორის პაიჭაძე — პერსონალური გვერდი. თბილისის „დინამო“: გუნდის ისტორია (თარიღები, მოვლენები, ფაქტები). მაქსიმ არხიპოვი. Пайчадзе, Борис Соломонович — Персональная страница. «Динамо» (Тбилиси): история команды (История, статистика, факты). Максим Архипов. dinamo-tbilisi.ru. წაკითხვის თარიღი: 4 დეკემბერი, 2018.
  5. ლაშა თაბაგარი (3 თებერვალი, 2015). ბორის პაიჭაძე — „ბერმუხა“, „კარუზო“, „რაინდი“, „მოხეტიალე ფორვარდი“ — ჩვენი ფეხბურთის განვითარებაში შეტანილი წვლილისთვის, ბორის პაიჭაძეს, რომლის დაბადებიდან 3 თებერვალს 100 წელი შესრულდა, სამართლიანად უწოდეს „ქართული ფეხბურთის ბერმუხა“. worldsport.ge. წაკითხვის თარიღი: 26 ნოემბერი, 2018.
  6. ლაშა გოდუაძე (3 თებერვალი, 2015). კარიერა ფრაზებში: ბორის პაიჭაძე — ბორის პაიჭაძე პირველია, ვისი სახელიც ოქროს ასოებით ჩაიწერა ჩვენი ფეხბურთის ისტორიაში. msy.gov.ge. წაკითხვის თარიღი: 26 ნოემბერი, 2018.
  7. თამაზ ჩიქვანაია (3 თებერვალი, 2018). ბორის პაიჭაძე — ქართული ფეხბურთის პატრიარქი „დიდი ურუგვაელი“ — ბევრი სპეციალისტის აზრით, საქართველოში ფეხბურთი მასზე უკეთ არავის უთამაშია. 1945 წელს, მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ, ევროპაში მისი თამაში პირველად რომ ნახეს, „ფეხბურთის კარუზო“ შეარქვეს. georgia.com. წაკითხვის თარიღი: 2 დეკემბერი, 2018.
  8. ბორის პაიჭაძის სახელობის დინამო არენა — ისტორია — არქიტექტორები: გია ქურდიანი, არჩილ ქურდიანი; ტევადობა: 54 139; საფარი: ბუნებრივსაფარიანი მოედანი; ფაქტები: გახსნა — 1936, რეკონსტრუქცია — 1976, რეკონსტრუქცია — 2006, რეკონსტრუქცია — 2015. 2011 წლიდან მოიხსენიება როგორც ბორის პაიჭაძის სახელობის დინამო არენა. fcdinamo.ge. წაკითხვის თარიღი: 2 დეკემბერი, 2018.
  9. ნინო გაბელია (3 თებერვალი, 2015). ბორის პაიჭაძის საიუბილეო ღონისძიებები თბილისსა და რუსთავში — გასული საუკუნის საუკეთესო ქართველი ფეხბურთელის სახელი დღეიდან ფეხბურთის ფედერაციის აკადემიას ოფიციალურად მიენიჭა. მაისში კი ეროვნული ჩემპიონატის საუკეთესო ბომბარდირს ბორის პაიჭაძის სახელობის სპეციალური პრიზი გადაეცემა. საზოგადოებრივი მაუწყებელი. წაკითხვის თარიღი: 26 ნოემბერი, 2018.
  10. ლაშა თაბაგარი (3 თებერვალი, 2015). საუკეთესო ბომბარდირისთვის პაიჭაძის სახელობის პრიზი დაწესდა — მიმდინარე სეზონიდან საქართველოს საფეხბურთო ეროვნული ჩემპიონატის საუკეთესო ბომბარდირს ბორის პაიჭაძის სახელობის პრიზი გადაეცემა. „მსოფლიო სპორტი“. წაკითხვის თარიღი: 26 ნოემბერი, 2018.
  11. ბესო გვაზავა (16 ოქტომბერი, 2013). ბორის პაიჭაძე — ფეხბურთის კარუზო — თბილისის „დინამოს“ პირველი თაობის თვალსაჩინო წარმომადგენელი ბორის სოლომონის ძე პაიჭაძე დაიბადა 1915 წლის 3 თებერვალს ჩოხატაურის რაიონის სოფელ ონჭიკეთში და არა, როგორც ამბობენ, ფოთში (ინფორმაციას ამის შესახებ სპორტული ჟურნალისტი ოთარ გაგუა ავრცელებს). მომავალი ფეხბურთელი ქალაქ ფოთში 5 წლის ასაკში 6 და-ძმასთან ერთად გადასახლდა. sazogadoeba.ge. წაკითხვის თარიღი: 2 დეკემბერი, 2018.
  12. «Динамо» Тбилиси 2–2 «Динамо» Киев — Чемпионат СССР 1936 (о); Группа «А»; 1-й тур. footballfacts.ru. წაკითხვის თარიღი: 26 ნოემბერი, 2018.
  13. Клуб Федотова (12 ნოემბერი, 2018). Борис Пайчадзе – Клуб Григория Федотова — Сайт об отечественных бомбардирах , забивших 100 и более голов. klubfedotova.ru. წაკითხვის თარიღი: 26 ნოემბერი, 2018.
  14. საქართველოს სპორტისა და ახალგაზრდობის საქმეთა სამინისტრო (6 მარტი, 2013). საქართველოს XX საუკუნის ნაკრები — სპორტული გაზეთის „სარბიელის“ ინიციატივით, 1998 წელს გულშემატკივართა გამოკითხვა ჩატარდა, რომელსაც ჩვენი ქვეყნის XX საუკუნის საუკეთესო ფეხბურთელი, მწვრთნელი და სიმბოლური ნაკრები უნდა გამოევლინა. msy.gov.ge. წაკითხვის თარიღი: 26 ნოემბერი, 2018.