ნიაზ ძიაპშიპა

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search
ნიაზ ძიაპშიპა
Niaz Dziapshipa (1927–1993) FC Dinamo Tbilisi Defender (1946–1958).jpg
პირადი მონაცემები
სრული
სახელი
ნიაზ (ნიაზბეი) ალექსანდრეს ძე ძიაპშიპა
დაბადების
თარიღი
14 ნოემბერი, 1927
დაბადების
ადგილი
ოჩამჩირე,
აფხაზეთის სსრ,
საქართველოს სსრ,
ამიერკავკასიის სფსრ,
სსრ კავშირი
გარდაცვალების
თარიღი
5 იანვარი, 1993 (65 წლის)
გარდაცვალების
ადგილი
თბილისი, საქართველო
სათამაშო
პოზიცია
მცველი
ახალგაზრდული კარიერა
1943 დინამო სოხუმი
პროფესიონალური კარიერა*
წლები გუნდი მატჩი (გოლი)
1945 დინამო ს.
1946–1958 დინამო თბ. 178 (3)
სამწვრთნელო კარიერა
1961 რიწა
1962 დინამო სოხუმი
1977–1978 დინამო თბილისი (გ. უფ.)
1979–84 დინამო სოხუმი
* პროფესიონალურ კლუბებში გამოსვლა და გოლები მხოლოდ ეროვნული ლიგებისთვის იანგარიშება

ნიაზ (ნიაზბეგ) ალექსანდრეს ძე ძიაპშიპა (აფხ. Ӡаҧшь-Иҧа; დ. 14 ნოემბერი, 1927, ოჩამჩირე, საქართველოს სსრ — გ. 5 იანვარი, 1993, თბილისი, საქართველო) — აფხაზი თავადების შთამომავალი, თბილისის „დინამოს“ ცენტრალური მცველი. საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1952), საქართველოს სსრ დამსახურებული მწვრთნელი (1976).[1][2]

ბიოგრაფია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ფეხბურთის თამაში შედარებით გვიან, 16 წლის ასაკში ადგილობრივ „ახალგაზრდა დინამოელებთან“ ერთად დაიწყო (მწვრთნელი ა.მინჯია) [3]. 1945 წლიდან სოხუმის „დინამოს“ შემადგენლობაშია. 1946 წელს თბილისის „დინამოში“ ჩაირიცხა. თამაში დუბლშემადგენლობიდან დაიწყო, , მაგრამ უკვე შემდეგი წლიდან მყარად დამკვიდრდა ძირითად შემადგენლობაში. [4] პირველსავე სეზონში 20 წლის ცენტრალურმა მცველმა საკავშირო ჩემპიონატის 19 მატჩი ითამაშა (სსრკ-ს ორწრიან პირველობაში იმ წელს ცამეტი გუნდი მონაწილეობდა), ხოლო თორმეტ სეზონში ჩემპიონატის 179, თასის გათამაშების 15 და 20 საერთაშორისო შეხვედრაში დაიცვა გუნდის ღირსება.[5]. თავდაპირველად მარჯვენა დაცვის პოზიციაზე თამაშობდა, მაგრამ გუნდის მთავარი მწვრთნელის, ანდრო ჟორდანიას გადაწყვეტილებით ის ცენტრალურ დაცვაში მყარად დამკვიდრდა, სადაც წლების განმავლობაში იცავდა გუნდის ღირსებას. ნიაზ ძიაპშიპა გამოძახებული იყო სსრკ-ს მეორე ნაკრებში.

შემდგომი საქმიანობა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ყოველდღიურ ცხოვრებაში ნიაზ ძიაპშიპა იყო თავმდაბალი და კეთილშობილი ადამიანი, კარგი მწვრთნელი და ჩინებული მეგობარი.[6] 1970 წელს მუშაობდა თბილისის „დინამოს“ მეორე მწვრთნელად, იყო გუნდის უფროსიც. სამწვრთნელო მოღვაწეობას ეწეოდა "შრომით რეზერვებში", თბილისის ცნობილ 35-ე საფეხბურთო სკოლაში, გლდანის სპორტულ სკოლა-ინტერნატში. მუშაობდა სოხუმის "დინამოს" მთავარ მწვრთნელად. იყო საქართველოს დამსახურებული მწვრთნელი.

უკანასკნელი წლები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ბოლო წლებში ნიაზ ძიაპშიპა მძიმედ ავადმყოფობდა. ის მტკივნეულად განიცდიდა ორივე ხალხის ტრაგედიას აფხაზეთის ომში.[7]

ოჯახი[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ნიაზ ძიაპშიპას დარჩა შვილები — ომარ ძიაპშიპა და თამაზ ძიაპშიპა. შვილიშვილები — ანა ძიაპშიპა და ნიაზ ძიაპშიპა.

ხსოვნა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის ინიციატივით დაწესებულია სპეციალური თასის გათამაშება[8] მიტინგზე გამოჩენილმა მსახიობმა და ლეგენდარულმა კომენტატორმა კოტე მახარაძემ გამოთქვა მოსაზრება, რომ გაგრძელდეს ტრადიცია და დიდი ბორიასა და ბასას გვერდით აღიმართოს ნიაზ ძიაპშიპას და სხვა სახელგანთქმული ფეხბურთელების ბიუსტები.[9]

ჯილდოები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

საკლუბო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

პირადი[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • მოხვდა საბჭოთა კავშირის 33 საუკეთესო მოთამაშის სიაში:1948, 1949, 1951, 1952
  • სპორტის დამსახურებული ოსტატი: 1952.
  • დაჯილდოებულია სსრკ-ს „საპატიო ნიშნის“ ორდენით: 1957
  • საქართველოს სსრ დამსახურებული მწვრთნელი: 1976

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. ქართველი სპორტსმენები: ბიოგრაფიული ლექსიკონი — ნიაზ ძიაპშიპა — ბიოგრაფიული ლექსიკონი წარმოგიდგენთ როგორც საქართველოს იმ სპორტსმენთა ბიოგრაფიებს, რომლებმაც მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს ქართული სპორტის განვითარებაში; აგრეთვე იმათ, ვინც ერთი პრიზი მაინც მოიპოვეს სპორტულ შეჯიბრებებში. ბიოგრაფიული ლექსიკონი მოიცავს როგორც საერთაშორისო შეჯიბრებებში, ასევე ყოფილ საბჭოთა ჩემპიონატებსა და სპარტაკიადებში გამარჯვებულ სპორტსმენთა შესახებ ინფორმაციას. საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა. nplg.gov.ge. წაკითხვის თარიღი: 15 ივლისი, 2018.
  2. ნიაზ ძიაპშიპა — პერსონალური გვერდი. თბილისის „დინამო“: გუნდის ისტორია (თარიღები, მოვლენები, ფაქტები). მაქსიმ არხიპოვი. Дзяпшипа, Ниязи Александрович — Персональная страница. «Динамо» (Тбилиси): история команды (История, статистика, факты). Максим Архипов. Dinamo-Tbilisi.ru. წაკითხვის თარიღი: 14 იანვარი, 2019.
  3. ნიაზ ძიაპშიპა აფხაზურ საიტზე
  4. ნიაზ ძიაპშიპა აფხაზურ საიტზე
  5. ნიაზ ძიაპშიპა საქართველოს ფეხბურთის ფედერაციის საიტზე
  6. გაზეთი „ლელო“ ნიაზ ძიაპშიპას შესახებ
  7. "მერიდიანი", 2011 წლის გამოშვება, ინტერვიუ ფეხბურთელის შვილიშვილ, ანა ძიაპშიპასთან
  8. ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის საიტი
  9. გაზეთი "ლელო" ნიაზ ძიაპშიპას შესახებ